I OZ 1169/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 20 października 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 546/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia: oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 20 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił B. O. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że B. O. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wskazując w nim, że uzyskuje miesięcznie dochód ze stosunku pracy w wysokości [...] zł brutto. Oświadczyła, że ma na utrzymaniu syna w wieku szkolnym i zajmują mieszkanie o powierzchni [...] m2. Stwierdziła również, że nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżąca wskazała, że miesięcznie ponosi następujące wydatki: kredyt hipoteczny [...] zł, czynsz [...] zł, energia [...] zł, gaz [...] zł, telefon [...], Internet [...] oraz wyżywienie [...] zł. Oświadczyła także, iż otrzymuje pomoc finansową od matki. Uznając powyższe informacje za niewystarczjące dla rzetelnego ustalenia sytuacji finansowej wnioskodawczyni Przewodniczący, zarządzeniem z dnia 20 sierpnia 2014 r., wezwał ją do jej wykazania poprzez nadesłanie następujących dokumentów i oświadczeń: - aktualnych dokumentów wykazujących wysokość uzyskiwanych przez stronę skarżącą oraz osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym dochodów z tytułu: umowy o pracę, diet, stypendiów, renty, emerytury, najmu, dzierżawy, prac dorywczych lub sezonowych, działalności gospodarczej, rolniczej, stażu itp.; - oświadczenia o łącznej wysokości przeciętnych comiesięcznych wydatków związanych wyłącznie z koniecznym utrzymaniem strony skarżącej i ewentualnie rodziny oraz ponoszonych i udokumentowanych opłat związanych z domem takich jak: czynsz, energia elektryczna, gaz, opał itp.; - wskazania i udokumentowania wysokości rat spłacanych kredytów; - oświadczenia czy strona skarżąca lub osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym są posiadaczami pojazdów mechanicznych, jeżeli tak to należy wskazać rok produkcji, markę oraz wartość pojazdu a także przeciętną miesięczną wysokość wydatków związanych z użytkowaniem pojazdu, - oświadczenia o stanie cywilnym skarżącej, - wskazania i udokumentowania wysokości otrzymywanych alimentów, wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - potwierdzone przez właściwy US pełne kopie zeznań podatkowych skarżącej za ostatnie dwa lata. Pomimo skutecznego doręczenia powyższego wezwania skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów w wyznaczonym terminie. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, że przyznanie prawa pomocy musi być poprzedzone należytym wykazaniem i udokumentowane przez stronę jej sytuacji majątkowej. Analiza informacji dotyczących sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącej, zawartych jedynie w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jako zbyt ogólnych, nie pozwalała jednak na przyjęcie, że skarżąca wyjaśniła okoliczności uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy. Z tego powodu koniecznym stało się wezwanie jej do przedłożenia ww. dokumentów. Niewykonanie zarządzenia Przewodniczącego w tym przedmiocie skutkowało koniecznością uznania, że nie wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania. B. O., w złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu, zakwestionowała jego prawidłowość. Zdaniem skarżącej, Sąd I instancji nieprawidłowo przyjął, że nie przysługuje jej prawo pomocy w sytuacji, gdy uzyskiwany przez nią dochód przeznaczony na utrzymanie dwuosobowej rodziny (skarżąca jest matką samotnie wychowującą małoletniego syna) i ponoszone wydatki uzasadniały przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. z Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl natomiast § 3 cytowanego artykułu, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powołanego wyżej przepisu należy przyjąć, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Jest on zatem zobligowany przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy prezentując w niebudzący wątpliwości sposób źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. Podkreślenia przy tym wymaga, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z uwagi na powyższe Sąd I instancji słusznie uznał oświadczenie B. O. zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy za niewystarczające do ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Skarżąca bowiem w złożonym przez siebie oświadczeniu w sposób lakoniczny przedstawiła stan swoich finansów. Nieprzedstawienie zatem przez skarżącą rzetelnej sytuacji finansowej uprawniało Sąd do wezwania jej – na podstawie art. 255 P.p.s.a. - do złożenia dodatkowego oświadczenia. Skarżąca mimo wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji materialnej w zakresie odnoszącym się do uzyskiwanego przez nią dochodu, ponoszonych kosztów utrzymania. Należy zatem uznać, że nie dopełniła obowiązku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Tym samym naraziła się na negatywne skutki w postaci odmowy przyznania prawa pomocy, bowiem nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Dlatego też nie może budzić wątpliwości, że złożony przez nią wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługiwał na oddalenie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia