II FZ 445/09

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Go 980/08 odmawiającego przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 10 października 2008 r., nr [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Go 980/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim – działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej w skrócie: p.p.s.a.) – odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej A. B. (dalej: skarżący) w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 10 października 2008 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. 2. Uzasadniając postanowienie podano, że skarżący wniósł skargę na postanowienie Dyrektora IS z dnia 10 października 2008 r. Wyrokiem z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Go 980/08, oddalono skargę. Od tego wyroku skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata) wniósł skargę kasacyjną, od której nie uiszczono wpisu sądowego. Z tego względu postanowieniem z dnia 2 lipca 2009 r. – działając na podstawie art. 221 p.p.s.a. – WSA w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę. Pismem z dnia 15 lipca 2009 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, składając jednocześnie skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że wpis od skargi nie został uiszczony z powodów niezależnych od skarżącego i jego pełnomocnika, gdyż skarżący udzielił pełnomocnictwa w ostatnim dniu przewidzianym do złożenia skargi kasacyjnej. Powołano także orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, w którym złagodzono skutki nieuiszczenia opłat stałych lub stosunkowych w postępowaniu cywilnym poprzez uchylenie art. 130² § 3 i 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). WSA w Gorzowie Wielkopolskim, powołując art. 85 oraz art. 87 § 1, 2 i 3 p.p.s.a., podniósł, że we wniosku wskazano, iż wpis od skargi kasacyjnej miał być wniesiony przez skarżącego, lecz nie został uiszczony z powodów nieznanych pełnomocnikowi. We wniosku nie podano przyczyn nieuiszczenia wpisu. W ocenie Sądu pełnomocnik będący adwokatem winien złożyć skargę kasacyjną zgodnie z wymaganymi rygorami formalnymi, a więc również należycie opłaconą. Adwokat podlega bowiem dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu, w związku z czym można oczekiwać od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem, na co wskazuje postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 395/08. WSA w Gorzowie Wielkopolskim podkreślił, że wymagany wpis był niewielki – wynosił 100 zł – w związku z czym pełnomocnik nawet niezgodnie z mandatem mógł dokonać należytej opłaty. Nadto kwestia wewnętrznych uzgodnień co do tego, kto ma uiścić wpis, a także ewentualne uchybienia w tej kwestii, nie mogą być uznane za przyczyny leżące poza sferą odpowiedzialności skarżącego za właściwe złożenie skargi kasacyjnej. 3. Zażalenie od powyższego postanowienia WSA w Gorzowie Wielkopolskim do Naczelnego Sądu Administracyjnego na postawie art. 86 § 3 p.p.s.a. złożył skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata), wnosząc o uchylenie tegoż postanowienia. Uzasadniając zażalenie, skarżący podniósł, że (1) profesjonalny pełnomocnik nie jest zobowiązany do uiszczania opłat sądowych, ani dokonywania innych wpłat, za swoich klientów w przypadku, gdy nie zostały przekazane mu od klienta środki pieniężne, nawet wówczas, gdy opłaty te są niewielkie, (2) udzielił pełnomocnictwa w dniu, w którym upływał termin do wniesienia skargi kasacyjnej, gdyż ze względu na swój długotrwały pobyt za granicą, nie mógł tego uczynić wcześniej, a nadto w dzień udzielenia pełnomocnictwa musiał ponownie pilnie wyjechać za granicę kraju, (3) zobowiązał się w dniu udzielenia pełnomocnictwa do wniesienia stosowanego wpisu od skargi kasacyjnej, lecz z przyczyn wówczas nieznanych pełnomocnikowi tego nie dokonał, a pełnomocnik, chcąc zachować termin do wniesienia skargi kasacyjnej, zdecydował się wysłać skargę bez dołączenia potwierdzenia uiszczenia stosowanego wpisu, (4) konieczność pilnego wyjazdu uniemożliwiła dokonanie wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli ta nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym w terminie bez swojej winy. Według powyższego przepisu konieczną, a zarazem podstawową przesłanką przywrócenia terminu, jest brak winy po stronie podmiotu dokonującego danej czynności. Zgodnie z art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia braku winy, natomiast Sąd rozpoznając wniosek strony musi ocenić, czy w terminie przewidzianym do dokonania czynności nastąpiła taka przeszkoda. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest nieuiszczenie należytego wpisu od skargi kasacyjnej, wniesionej w imieniu skarżącego przez pełnomocnika. Skarżący nie przedłożył Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu żadnego uprawdopodobnienia powoływanych z zażaleniu twierdzeń. Nie zostało wykazane w szczególności, że skarżący z powodu pilnego wyjazdu nie mógł dokonać należytego wpisu od skargi. Podobnie nie wykazano jakie przeszkody uniemożliwiły skarżącemu udzielenie pełnomocnictwa wcześniej niż w ostatnim dniu terminu dla wniesienia skrapia kasacyjnej. 5. Podnosząc w zażaleniu, że to skarżący, a nie pełnomocnik, miał uiścić wpis, wnoszący zażalenie zdaje się nie dostrzegać, że kwestia wewnętrznych uzgodnień w relacji klient - profesjonalny pełnomocnik nie zwalnia pełnomocnika od odpowiedzialności za właściwie złożony środek zaskarżenia. Jedynie prawnie skuteczna ekskulpacja mogłaby złagodzić prawny reżim tej odpowiedzialności, ale w rozpoznawanej sprawie w żaden sposób nie wykazano braku winy pełnomocnika. Konstrukcja pełnomocnictwa (k. 58 akt WSA) nie budzi wątpliwości co do ogólnego charakteru pełnomocnictwa. Brak uprawdopodobnienia podnoszonych w zażaleniu twierdzeń czyni kwestię braku winy niemożliwą do weryfikacji. Kryterium braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. Sąd winien zatem każdorazowo oceniać, czy przy dokonywaniu czynności zachowano staranność, jakiej można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy można mówić wówczas, gdy istniała jakaś przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi, a więc gdy dokonanie czynności w ogóle nie było możliwe (w sensie obiektywnym) lub zaistniały okoliczności, w których obiektywnie nie można było wymagać od strony zachowania terminu procesowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2009 r., sygn. akt I UO 3/08, opubl. w Lex pod nr 599056). Musi to zatem w każdym przypadku być okoliczność o charakterze wyjątkowym, nagłym (por. np.: postanowienie NSA z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt II FZ 451/09). W analizowanej sprawie bezspornym jest to, że skarżący działał przez pełnomocnika. Jak słusznie ocenił WSA w Gorzowie Wielkopolskim, profesjonalny pełnomocnik (adwokat) podlega na mocy prawa dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu, co prowadzi do uzasadnionego oczekiwania od niego należytej staranności w prowadzeniu sprawy przed sądem. W przypadku wniosku o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik, należy wykazać brak winy po stronie pełnomocnika (por. postanowienie SN z dnia 9 maja 1960 r., sygn. akt IV CR 559/59). WSA w Gorzowie Wielkopolskim oceniając dochowanie należytej staranności przez pełnomocnika przy wnoszeniu skargi kasacyjnej, słusznie wyszedł poza wymogi, które można stawiać każdej osobie należycie dbającej o swoje interesy i przyjął wymogi adekwatne dla profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącego był zobowiązany do wniesienia skargi kasacyjnej z potwierdzeniem należycie uiszczonego wpisu. Obowiązek ten nie został spełniony, a analiza akt sprawy prowadzi do konstatacji, że na skutek braku uprawdopodobnienia braku winy po stronie pełnomocnika nie można uznać postanowienia WSA w Gorzowie Wlkp. za niezgodny z prawem. Pełnomocnik nie może skutecznie zasłaniać się tym, że to skarżący zobowiązał się w ich wewnętrznych uzgodnieniach do uiszczenia wpisu, gdyż – jak już stwierdzono – kwestia ta nie wpływa na reżim prawny odpowiedzialności skarżącego i jego pełnomocnika za właściwe wniesienie skargi. Odpowiedzialność ta rozłożona jest pomiędzy skarżącego, jako strony w postępowaniu, i pełnomocnika, jako profesjonalisty działającego w imieniu strony. Nie do przyjęcia jest pogląd, że możliwa jest ekskulpacja pełnomocnika przy ocenie spełnienia ciążących na nim ex lege wymogów, poprzez zasłonięcie się brakiem współpracy lub niedotrzymaniem warunków współpracy przez jego klienta, w sytuacji gdy ekskulpacja ta służy osiągnięciu korzyści procesowych dla klienta. Pogląd taki godzi w fundamentalne zasady postępowania sądowego, z zasadą racjonalności i sprawiedliwości na czele. Należy zgodzić się z twierdzeniem wnoszącego zażalenie, że pełnomocnik nie jest zobowiązany do uiszczania jakichkolwiek opłat sądowych w zastępstwie klienta swoim kosztem. Kwestia rozliczeń finansowych pomiędzy klientem a pełnomocnikiem należy jednak do sfery wewnętrznej, która nie może wpływać na ocenę braku winy przy nieterminowym uiszczeniu wpisu w analizowanej sprawie. Konkludując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zażaleniu w żaden sposób nie wykazano braku winy po stronie skarżącego i jego pełnomocnika w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Ocena ta jest zgodna ze stanowiskiem WSA w Gorzowie Wielkopolskim. Tym samym zaskarżone postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim należy uznać za słuszne i zgodne z prawem. 6. Kierując się wyżej wymienionymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.