I GSK 1754/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku A. M. o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1862/17 w sprawie ze skarg W. W., E. P. i A. M. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zaległości z tytułu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: 1. odmówić zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym; 2. umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej W. W. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 grudnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1862/17, oddalił skargi E.P., A. M. i W. W. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania. Zaskarżoną decyzją Minister uchylił decyzję Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2016 r. w części dotyczącej odpowiedzialności L. O. i E. S. i w tym zakresie umorzył postępowanie I instancji; w pozostałym zakresie utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie wniosły W. W., E.P. i A.M. Skarżąca kasacyjnie – A. M. – po wniesieniu skargi kasacyjnej od wyroku WSA, pismem z [...] sierpnia 2021 r. wniosła o zawieszenie postępowania przed NSA na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), do czasu zakończenia postępowania przed Marszałkiem Województwa Kujawsko-Pomorskiego z wniosku skarżącej kasacyjnie o udzielenie ulgi w postaci umorzenia w całości należności wynikającej z decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. Zdaniem skarżącej, istnieje ścisły związek pomiędzy przedmiotem postępowania przed Marszałkiem Województwa a sprawą rozpoznawaną przez NSA. Ewentualne umorzenie należności z tytułu zwrotu dofinansowania przez organ w stosunku do skarżącej kasacyjnie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej, albowiem w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku w całości, niniejsze postępowanie względem skarżącej kasacyjnie A. M. stanie się bezprzedmiotowe. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt I GSK 1754/20 odmówił zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skarg kasacyjnych W. W., E. P. i A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1862/17 w sprawie ze skarg W. W., E. P. i A. M. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zaległości z tytułu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Pismem z dnia [...] października 2021 r. skarżąca kasacyjnie A. M. ponownie wniosła o zawieszenie postępowania przed NSA na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), do czasu zakończenia postępowania przed Marszałkiem Województwa Kujawsko-Pomorskiego z wniosku skarżącej kasacyjnie o udzielenie ulgi w postaci umorzenia w całości należności wynikającej z decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. Do wniosku skarżąca załączyła odpis decyzji Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] czerwca 2021 r. który uchylił w całości decyzję Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] października 2020 r. w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności wynikającej z decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. Zdaniem skarżącej, istnieje ścisły związek pomiędzy przedmiotem postępowania przed Marszałkiem Województwa a sprawą rozpoznawaną przez NSA. Ewentualne umorzenie należności z tytułu zwrotu dofinansowania przez organ w stosunku do skarżącej kasacyjnie będzie miało decydujące znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej, albowiem w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku w całości, niniejsze postępowanie względem skarżącej kasacyjnie A. M. stanie się bezprzedmiotowe. Ponadto pismem z dnia [...] września 2021 r. pełnomocnik W. W., adw. J. J. zawiadomił o wygaśnięciu udzielonego w sprawie pełnomocnictwa z uwagi na zgon skarżącej W. W., który nastąpił w dniu [...] marca 2021 r. Wniósł o umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie. W załączeniu przedłożył odpis aktu zgonu z dnia [...] marca 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do informacji o śmierci skarżącej kasacyjnie W.W. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela. Zgodnie jednak z art. 124 § 3 p.p.s.a. nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. Przedmiotem rozpoznawanej przez WSA sprawy było orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu S. za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 60 pkt 6 w zw. z art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869 z późn. zm., dalej: "u.f.p.") do należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków i od tych należności stosuje się odpowiednio przepisy o należnościach podatkowych, tj. działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej: "o.p." lub "Ordynacja podatkowa"). Stosownie do treści art. 107 § 1 o.p. za zaległości podatkowe odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem osoby trzecie, lecz wyłącznie w przypadkach i zakresie przewidzianym w Ordynacji podatkowej. Ordynacja podatkowa zawiera zatem katalog zamknięty przypadków, w których odpowiedzialnością za należności podmiotu pierwotnie zobowiązanego mogą być obciążone osoby trzecie. Będą to zatem jedynie podmioty wprost wskazane w ustawie. Krąg osób będących potencjalnymi osobami trzecimi zakreślony jest więc wyczerpująco opisany w przepisach art. 110-117 o.p. i nie ma możliwości jego poszerzania. Żaden z tych przepisów nie przewiduje zaś, aby następcy prawni członka zarządu osoby prawnej mogli być obciążeni jego odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe osoby prawnej. Są to, zatem zobowiązania ściśle związane z osobą zmarłego i jako niewchodzące do spadku (art. 922 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny) wygasają wraz ze śmiercią zobowiązanego. Zgodnie z art. 116a § 1 o.p. za zaległości podatkowe innych osób prawnych niż spółki kapitałowe, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie organów zarządzających tymi osobami. Zasady sukcesji zobowiązań podatkowych określone zostały jedynie w odniesieniu do podatników i płatników (art. 97 o.p.). Ordynacja podatkowa nie przewiduje następstwa prawnego w wypadku śmierci osoby fizycznej będącej inkasentem lub osobą trzecią. Spadkobiercy tych podmiotów nie wstępują zatem z mocy art. 97 o.p. w prawa i obowiązki zmarłego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 grudnia 2011 r., II FSK 2149/11; z 13 czerwca 2018 r., sygn. akt I GSK 313/16; orzeczenia te dostępne na stronie internetowej w CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że przedmiot postępowania odnosił się wyłącznie do praw ściśle związanych z osobą zmarłej W. W., zatem nie zaistniała przesłanka uzasadniająca zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W związku z powyższym NSA na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. umorzył postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej W. W. Odnosząc się z kolei do wniosku A. M. o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należy wskazać, że zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść cytowanego przepisu wskazuje więc na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Ponadto posłużenie się w ww. przepisie sformułowaniem "sąd może" świadczy o tym, że decyzja w tym przedmiocie została pozostawiona uznaniu sądu. Należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie postanowieniem z dnia 15 września 2021 r., sygn. akt I GSK 1754/20 NSA odmówił już zawieszenia postępowania z wniosku skarżącej A.M. NSA nie dopatrzył się takiego związku pomiędzy przedmiotową sprawą (dotyczącą solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania) a wskazywanym we wniosku postępowaniem przed Marszałkiem Województwa Kujawsko-Pomorskiego z wniosku skarżącej kasacyjnie o udzielenie ulgi w postaci umorzenia w całości należności wynikającej z decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r., który uzasadniałby konieczność, czy też celowość zawieszenia niniejszego postępowania kasacyjnego. Zdaniem NSA, kwestia ewentualnego umorzenia należności wobec wnioskodawczyni pozostaje bez wpływu na ocenę zgodności z prawem wyroku WSA w Warszawie z 30 grudnia 2019 r. oddalającego skargi E. P., A. M. i W. W. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania, zwłaszcza że skargi kasacyjne od tego wyroku – oprócz wnioskodawczyni – wnieśli także pozostali skarżący. Pismem z dnia [...] października 2021 r. skarżąca kasacyjnie A. M. ponownie wniosła o zawieszenie postępowania przed NSA na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do czasu zakończenia postępowania przed Marszałkiem Województwa Kujawsko-Pomorskiego z wniosku skarżącej kasacyjnie o udzielenie ulgi w postaci umorzenia w całości należności wynikającej z decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. W tej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając ponowny wniosek o zawieszenie postępowania, jest związany granicami oceny takiego wniosku określonymi w art. 165 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W przedmiotowej sprawie skarżąca A. M. składając ponowny wniosek o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie wskazała na zmianę okoliczności o których mowa w art. 165 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie nie występują okoliczności, które uzasadniałyby konieczność zawieszenia postępowania kasacyjnego. Kwestia ewentualnego umorzenia należności wobec wnioskodawczyni pozostaje bez wpływu na ocenę zgodności z prawem wyroku WSA w Warszawie z 30 grudnia 2019 r. oddalającego skargi E. P., A. M. i W. W. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 131 p.p.s.a. i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.