II SA/Bd 702/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Wichrowski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Joanna Brzezińska asesor WSA Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2021 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odpłatności za usługi opiekuńcze uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję działającego z upoważnienia Burmistrza [...] Kierownika [...] Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., znak: [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Burmistrza Miasta K., na podstawie m.in. art. 7 pkt 5, art. 8, art. 18 ust. 1 pkt 3, art. 36 pkt 2 lit. m, art. 50 ust. 2, 4 i 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 ze zm., dalej powoływana jako "ups"), § 4 i § 6 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189, poz. 1598 ze zm., dalej powoływana jako rozporządzenie wykonawcze) w zw. z art. 104, art. 108, ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej powoływana jako kpa) - odmówił umorzenia należności wynikającej z decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r., znak [...] , zmienionej decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., znak [...] . W uzasadnieniu organ wskazał, że Skarżąca ma przyznane odpłatne świadczenie w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla syna. We wniosku z [...] .02.2021 r. Skarżąca zwróciła się o częściowe zwolnienie jej z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze. W ocenie organu, nie zachodzą okoliczności, które powodowałoby potrzebę zwolnienia z ww. odpłatności. Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 6 rozporządzenia wykonawczego "...w szczególnie uzasadnionych przypadkach osoba zainteresowana może być, na jej wniosek lub na wniosek pracownika socjalnego, częściowo lub całkowicie zwolniona z ponoszenia odpłatności na czas określony, zwłaszcza ze względu na: 1) konieczność korzystania, co najmniej z dwóch rodzajów specjalistycznych usług; 2) konieczność ponoszenia opłat za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej lub ośrodku wsparcia i za pobyt członka rodziny w placówce opiekuńczo-wychowawczej, leczniczo-rehabilitacyjnej, opiekuńczo-leczniczej lub pielęgnacyjno-opiekuńczej; 3) konieczność korzystania przez więcej niż jedną osobę w rodzinie z pomocy w formie specjalistycznych usług lub usług opiekuńczych, w tym, co najmniej jedną przewlekle chorą; 4) zdarzenie losowe...". W toku postępowania ustalono, że syn Skarżącej korzysta odpłatnie jedynie ze specjalistycznych usług opiekuńczych w ramach działalności Ośrodka. Nie udokumentowano natomiast pozostałych przesłanek zawartych w cytowanym § 6 pkt 1, 2, 3 i 4 cyt. rozporządzenia. W świetle powyższego nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, który wskazałby na zasadność częściowego lub całkowitego zwolnienia z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Skarżąca, wnosząc o jej uchylenie z uwagi na sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a jego uzasadnieniem. Strona podkreśliła, że powoływany przez organ przepis, który miał zastosowanie w sprawie, mówi o zwolnieniu (o co strona wnioskowała), a nie o umorzeniu. Powołany § 6 rozporządzenia wykonawczego dotyczy zwolnienia z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze na przyszłość. Ponadto, Skarżąca zwróciła uwagę na brak analizy jej sytuacji materialnej. Uzasadnienie nie wykazuje, czy jest ona w stanie ponieść wydatki. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. na podstawie art. 8 ust. 1, art. 50 ust. 2, ust. 4, ust. 7, art. 96 ust. 1 pkt 1, ust. 2 ups oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że całkowite lub częściowe zwolnienie z odpłatności ma charakter uznaniowy, co znaczy, że ocenę warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat z odpłatności pozostawiono organowi właściwemu w sprawie. W ocenie Kolegium, organ, rozpatrując sprawę, dokonał oceny sytuacji materialnej odwołującej się oraz jej potrzeb. Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że w sytuacji Skarżącej nie zachodzą okoliczności nadzwyczajne - zdarzenia losowe, które powodowałyby potrzebę zastosowania ulgi. Odwołująca się nie udokumentowała wystąpienia nieprzewidzianych zdarzeń losowych lub innych oraz ponoszenia kosztów związanych z leczeniem, poza regulowaniem opłat za przyznane specjalistyczne usługi opiekuńcze, czy też innych niezbędnych wydatków, które pomniejszałyby budżet domowy w znacznym stopniu, a jednocześnie pogarszałyby kondycję gospodarstwa domowego. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, organ odwoławczy wskazał, że prośba strony nie może zostać uwzględniona z uwagi na brak przesłanek uzasadniających przyznanie wnioskowanej ulgi. Natomiast wskazanie przez Skarżącą w treści odwołania wady rozstrzygnięcia organu I instancji poprzez użycie przez organ w sentencji decyzji sformułowania "odmówić umorzenia należności" w sytuacji, gdy z treści decyzji wynika, że organ rozpatrywał sprawę przez pryzmat przesłanek dotyczących zwolnienia z odpłatności za usługi, pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie. Skargę do Sądu na ww. decyzję złożyła Skarżąca, wnosząc o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 50 ust. 7 ups oraz art. 7, art. 7a, art. 8 § 1, art. 10, art. 77, art. 79a § 1, art. 80, art. 107 § 3 kpa i oraz § 6 rozporządzenia wykonawczego. Skarżąca podkreśliła, że jej wniosek dotyczył zwolnienia, a organ orzekł o odmowie umorzenia. Wskazała przy tym na sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a jego uzasadnieniem. Podkreśliła, że powoływany przez organ przepis, który miał zastosowanie w sprawie, mówi o zwolnieniu (o co wnioskowała), a nie o umorzeniu. Powołany § 6 rozporządzenia dotyczy zwolnienia z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze na przyszłość. Ponadto, Skarżąca zwróciła uwagę na brak analizy jej sytuacji materialnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca we wniosku z dnia [...] lutego 2021 r. zwróciła się do organu o częściowe zwolnienie z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze przyznane dla syna. Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. Burmistrz orzekł natomiast o odmowie umorzenia należności. Powyższe rozstrzygnięcie i stanowisko organu I instancji zaaprobowane zostało przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy dostrzegł przy tym brak spójności między rozstrzygnięciem a uzasadnieniem decyzji organu I instancji, jednak nie uznał za zasadne dokonanie korekty tego rozstrzygnięcia. Z treści uzasadnienia decyzji organu I instancji bezspornie wynika, że stanowiła ona rozstrzygnięcie wniosku o zwolnienie z ponoszenia odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze. Organ powoływał się przy tym na § 6 rozporządzenia wykonawczego, stanowiący, że "...w szczególnie uzasadnionych przypadkach osoba zainteresowana może być, na jej wniosek lub na wniosek pracownika socjalnego, częściowo lub całkowicie zwolniona z ponoszenia odpłatności na czas określony...". Natomiast sentencja decyzji odbiega o treści uzasadnienia, rozstrzygając o odmowie umorzenia należności. Niewątpliwie zatem z sentencji decyzji wynika, że organ niezasadnie orzekł o odmowie umorzenia należności, wbrew żądaniu strony wnioskującej i wskazanej podstawie prawnej decyzji. Skoro decyzja takiej treści została wprowadzona do obiegu prawnego, to nie ma podstaw, aby dowolnie uznawać, że dany element rozstrzygnięcia nie ma znaczenia, bądź też, aby rozstrzygnięcie było korygowane przez motywy podane w uzasadnieniu. Nie jest dopuszczalna sytuacja, aby w motywach decyzji poszukiwać lub też dopatrywać się sensu rozstrzygnięcia, albowiem czyni to taką decyzję nieczytelną. Brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że wyłącznie miarodajna jest treść uzasadnienia. Bezwzględnym wymogiem jest bowiem, aby uzasadnienie decyzji korespondowało z treścią rozstrzygnięcia. W razie braku takiej wewnętrznej spójności istnieją podstawy do uznania, że decyzja jest wadliwa w stopniu niepozwalającym na poznanie jej rzeczywistej treści, czego konsekwencją jest konieczność jej usunięcia z obrotu prawnego (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 10.09.2008 r. VI SA/Wa 926/08, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Przedstawione powyżej rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja musiały zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako naruszające prawo procesowe w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia ze względu na niespójność między rozstrzygnięciem a jego uzasadnieniem. Skutkiem takiego rozstrzygnięcia jest niejasna sytuacja prawna strony, co narusza zasadę praworządności i legalizmu. Natomiast zarzut skargi związany z brakiem analizy sytuacji materialnej strony należało uznać za przedwczesny. Organ poczyni w tym zakresie stosowne ustalenia, wydając decyzję, której treść rozstrzygnięcia pozostaje w zgodniości ze wskazaną podstawą prawną. Ze względu na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.).