IV SAB/Wr 52/11

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na bezczynność Burmistrza Miasta Kłodzka w przedmiocie udostępnienia informacji z działalności Gminy Miejskiej Kłodzko p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE W terminie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych uzasadniony jest faktem, że sprawa dotyczy wyłącznie spraw społecznych i publicznych. Oświadczył, że posiada oszczędności w wysokości 20.000 zł, pobiera emeryturę w kwocie 2.700 zł, jest właścicielem dwóch mieszkań: o pow. 58, 30 m² i o pow. 27, 50 m², a także nieruchomości o pow. 0, 084 ha. W uzupełnieniu wniosku podał, że ponosi następujące wydatki: czynsz za mieszkanie - 567 zł, opłatę za: wodę, ścieki - 57 zł, gaz - 50 zł, energię elektryczną - 100 zł, telefon - 80 zł, internet – 80 zł, RTV - 17 zł, spłaca też kredyt a rata kredytu wynosi 106 zł oraz, że ponosi też koszty zakupu żywności, lekarstw, środków higieny i ubrań, a wydatek z tego tytułu to ok.1.000 zł. Z załączonego do wniosku wyciągu z rachunku oszczędnościowego skarżącego e-MAX plus wynika, że na dzień 1 sierpnia 2011 r. saldo na koncie wynosiło 21.048, 04 zł, a ze złożonej deklaracji podatkowej, że skarżący uzyskuje również dochód z tytułu prowadzonej działalności (usługi inwestorsko – projektowe) oraz, że za rok 2010 przysługiwał skarżącemu zwrot nadpłaty podatku dochodowego w kwocie 1.743 zł. Postanowieniem z dnia 17 września 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący złożył sprzeciw od w/w postanowienia, domagając się jego uchylenia i przyznania prawa pomocy w zakresie objętym wnioskiem. Podniósł, że sprawa zainicjowana jego skargą dotyczy wyłącznie spraw ogólnospołecznych, bowiem dotyczy wystąpienia do Burmistrza w sprawie udzielenia informacji publicznej o działalności Gminy. Ponadto, zdaniem skarżącego, koszty sądowe nie należą do podstawowych i bieżących wydatków budżetu domowego, bieżące dochody skarżący przeznacza w całości na pokrycie wydatków na podstawowe dobra konsumpcyjne. Nieuprawnione w tej sytuacji, zdaniem skarżącego, jest sięganie do jego dorobku życia (zgromadzonych oszczędności) w celu załatwienia spraw ogólnospołecznych, a nie osobistych i indywidualnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). W powołanych przepisach prawa określono przesłanki, które musi spełniać osoba fizyczna wnioskująca o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Brzmienie cytowanych przepisów wskazuje, że w razie spełnienia warunków, o których mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd winien przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3). Ciężar dowodu w tym zakresie, zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa prawo pomocy. Osoba ta musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast do oceny Sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykazała, że spełnia przesłankę wskazaną w w/w przepisie prawa. Zważyć należy, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). W takiej sytuacji osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna uwzględnić w swoich wydatkach koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania dla siebie i rodziny. Dopiero, gdy środki te okażą się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy Sąd musi rozważyć także z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie spraw, a z drugiej – interes strony w dochodzeniu swych praw przed Sądem oraz zachować odpowiednią proporcję między nimi (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie Brualla Gomez de la Torre vs. Hiszpanii.). Zatem, co wymaga jednoznacznego podkreślenia, jedynym kryterium, jakim kieruje się Sąd, rozpatrując wniosek strony w przedmiocie przyznania prawa pomocy, są z jednej strony możliwości zarobkowe i potrzeby finansowe strony, jak i jej rodziny, z drugiej zaś wysokość kosztów, jakie strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi ponieść w związku ze sprawą sądową. Powołany wyżej przepis prawa nie pozostawia wątpliwości co do tego, że charakter sprawy, która została objęta skargą nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Odnosząc się do argumentacji skarżącego zawartej w sprzeciwie, a dotyczącej przedmiotu niniejszej sprawy wskazać należy, że w art. 239 pkt 1 p.p.s.a. ustawodawca zawarł zamknięty katalog zwolnień przedmiotowych, uznając, że w kategoriach spraw w nim wymienionych strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Sprawa niniejsza nie należy do żadnej z kategorii spraw wymienionych w w/w przepisie prawa. Skargi, których przedmiotem jest działanie lub bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, nie zostały przez ustawodawcę zwolnione od kosztów sądowych. Bez znaczenia również, w świetle wyżej powołanych przepisów prawa będących podstawą prawną rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy, pozostają podniesione w sprzeciwie argumenty zmierzające do wykazania, że posiadane przez skarżącego oszczędności stanowią jego dorobek życia i przeznaczenie ich, nawet w ułamkowej części na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, byłoby niemoralne i nieuzasadnione. Mając na względzie z jednej strony okoliczności dotyczące sytuacji materialnej skarżącego oraz treść powołanych wyżej przepisów prawa, z drugiej zaś wysokość opłat, które skarżący winien ponieść w związku z wniesieniem do Sądu skargi w niniejszej sprawie, należało zdaniem Sądu odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zważyć bowiem należy, że skarżący otrzymuje emeryturę w kwocie 2700 zł, posiada oszczędności w kwocie około 20 000 zł, ponadto posiada potencjalne możliwości uzyskiwania dodatkowych dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (np. w czerwcu br. w kwocie 1230 zł ) oraz ewentualnie wynajmowania jednego z mieszkań. Z ustaleń wynika, że skarżący jest właścicielem dwóch mieszkań. Zważywszy zatem z jednej strony wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów oraz wydatków ponoszonych przez skarżącego w związku ze swoim utrzymaniem, z drugiej zaś wysokość kosztów, jakie na obecnym etapie rozpoznania sprawy skarżący winien ponieść, t.j. wpis od skargi w kwocie 100 zł, Sąd uznał, że w swojej sytuacji majątkowej i uzyskiwanych dochodach skarżący jest w stanie ponieść wpis sądowy w kwocie 100 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Skarżący nie ma nikogo na utrzymaniu. W tej sytuacji, wobec braku przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.