VIII SA/Wa 650/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędzia WSA Iwona Szymanowicz - Nowak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2021 r. sprawy ze skargi [...] Spółka z ograniczona odpowiedzialnością z siedzibą w W. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącej [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Syg. akt VIII SA/Wa 650/21 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2021, nr [...] roku Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 59 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego(Dz.U z 2021 roku, poz. 735 dalej kpa) po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] marca 2021 roku złożonego przez K. L. sp. [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2020 roku, nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł – odmówił przywrócenia terminu. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i ocena prawna. W dniu [...] października 2020 roku Główny Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości [...] zł. Decyzja została uznana za doręczoną w trybie art. 44 § 4 kpa( awizo w 29 października 2020 roku), ponowne awizo [...] listopada 2020 roku – z dniem [...] listopada 2020 roku. Decyzja zawierała pouczenie o terminie i sposobie odwołania, w tym możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z dnia [...] grudnia 2020 roku strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mając na względzie art. 15 zzzzzn² ustawy z 9 grudnia 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID -19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw( DZ.U z 2020 roku, poz. 1842 ze zm.), który stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID -19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: - od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej; - do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki; - przedawnienia; - których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadniecie w opóźnienie; - zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony; - do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju. Organ zawiadomił stronę, iż uchybiła terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] października 2020 roku. Jednocześnie poinformowano stronę, iż może złożyć prośbę o przywrócenie terminu w ciągu 30 od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zawiadomienie o uchybieniu terminu z dnia [...] lutego 2021 roku zostało doręczone stronie w dniu [...] lutego 2021 roku. Pismem nadanym w dniu [...] marca 2021 roku złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Organ wskazał na przesłanki z art. 58 kpa, których strona składająca taki wniosek winna spełnić tj. uprawdopodobnienie braku winy, złożenie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie 7 dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony termin. Organ wskazywał, iż zasadniczą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. O braku winy można mówić tylko wtedy gdy przyczyną niedopełnienia obowiązku była okoliczność nie do przezwyciężenia, eliminująca nie tylko możliwość złożenia pisma w terminie, ale wykluczająca w ogóle normalne działanie. Taką okolicznością byłaby przeszkoda, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Organ podnosił, iż skarżąca w swoim wniosku o przywrócenie terminu argumentowała, że w dacie wydania decyzji administracyjnej, pracownicy biurowi, jak i zarząd spółki pracowali w trybie zdalnym. Decyzja o przejściu na ten tryb pracy całego biura została wymuszona wprowadzonym stanem pandemii spowodowanym koronawirusem. Sekretariat biura pracował w systemie rotacyjnym i to w określonych godzinach, tak by ograniczyć do minimum kontakt pracowników biurowych z kierowcami wykonującymi transport międzynarodowy. Strona wskazywała, że godziny pracy sekretariatu nie zawsze pokrywały się z pracą listonosza, który często nie pozostawiał awiza. W związku z tym spółka nie miała wiedzy o kierowanych do niej pismach W ocenie organu wniosek strony o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Strona nie uprawdopodobniła, ze uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Organ wskazał, że sposób doręczenia pisma w postępowaniu administracyjnym w trybie art. 44 kpa opiera się na domniemaniu prawnym, ze pismo zostało skutecznie doręczone adresatowi. Domniemanie może być obalone, gdy adresat udowodni, że pomimo zachowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Do takich przyczyn można zaliczyć nieobecność podczas choroby i spowodowaną tym niemożność odebrania przesyłki. Organ przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z wyroku z dnia 27 stycznia 2017 roku, II OSK 1557/16 gdzie sąd wskazał, że ,, przywrócenie uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, a przesłanki do przywrócenia terminu nie może stanowić nieznajomość przepisów stanowiących o zachowaniu terminu do wniesienia odwołania’’. Skargę na postanowienie wniosła K. L. sp. [...] Zaskarżonemu postanowieniu zarzucała: - naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 kpa poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w sytuacji gdy w innej sprawie, w oparciu o te same okoliczności organ przywrócił skarżącemu termin; - naruszenie zasady równości wobec prawa, o której mowa w art. 32 Konstytucji RP ponieważ wszyscy są równi wobec prawa i mają prawo do równego traktowania; - naruszenie zasady równego traktowania podmiotów, której mowa w art. 8 § 1 kpa mówiącej, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania; - naruszenia zasady utrwalonej praktyki stosowania prawa o której mowa w art. 8 § 2 kpa. Organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w tym samym stanie faktycznym i prawnym. Z uwagi na powyższe skarżąca wnosiła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz dopuszczenie dowodu z postanowienia GITD z [...] kwietnia 2021 roku na okoliczność ustalenia, że organ przywrócił skarżącemu termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w oparciu o te same okoliczności co w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi spółka skoncentrowała się na argumentacji, iż złożyła dwa wnioski o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie wiedzieć czemu organ te same okoliczności stanowiące podstawę wniosku w dwóch różnych sprawach ocenił odmiennie. Tego rodzaju sytuacja zdaniem skarżącej jest niezrozumiała i w żadnym przypadku nie jest przejawem budzenia zaufania organu w stosunku do skarżącego, zwłaszcza, że oba postanowienia podpisywała ta sama osoba. Skarżąca odwołała się do zasad art. 32 Konstytucji RP, iż wszyscy są równi wobec prawa. Równość w prawie sprowadza się do dwóch aspektów, to jest do równości w procesie stanowienia prawa i w procesie jego stosowania. W tym zakresie skarżąca odwoływała się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego – wyrok z 23 września 1998 roku, III SA/Wa 2790/97, I SA/Kr 392/00. Skoro skarżący złożył dwa wnioski o przywrócenie terminu w dwóch różnych sprawach, podając to samo uzasadnienie, organ nie może tego samego stanu faktycznego i tych samych okoliczności, podstaw złożenia wniosku, w dwóch różnych sprawach oceniać odmiennie. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 135 p.p.s.a. orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty kontroli wynika bowiem, że zasadność zaskarżonego postanowienia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.. W toku sądowej kontroli zaskarżonego postanowienia, przeprowadzonej na podstawie kryterium zgodności z prawem, w kontekście sformułowanych w skardze zarzutów, kluczową i najistotniejszą sporną kwestią w niniejszej sprawie, jest ocena zasadności stanowiska organu w kwestii uznania, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Konsekwencją tego stanowiska było wydanie postanowienia odmawiającego skarżącej przywrócenia terminu do złożenia ww. wniosku. Artykuł 58 kpa określa cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą zostać spełnione kumulatywnie: 1)zainteresowany złożył prośbę o przywrócenie terminu; 2)uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie przez niego uprawdopodobniony; 3)prośba o przywrócenie terminu została złożona w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi; 4)zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem prośby o przywrócenie terminu. Podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu nie jest przedmiotem uznania organów. Przepisy art. 58 kpa stanowią bowiem expressis verbis, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ zatem, w razie wystąpienia pozytywnych przesłanek objętych tym przepisem, zobligowany jest do przywrócenia terminu. Ponadto zauważyć należy, że warunkiem przywrócenia terminu, na podstawie art. 58 § 1 kpa, jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Zaznaczenia wymaga, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. wyrok WSA w Warszawie z 12 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 97/10 - wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12). Przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, co do zasady, należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Stąd o braku winy można mówić jedynie wówczas gdy przeszkoda w dokonaniu czynności skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Tym samym, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o zawinionym uchybieniu terminu (por. wyrok NSA z 9 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1677/15). Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Skarżąca we wniosku podkreśliła, że uchybienie terminowi miało miejsce w październiku 2020 r., czyli w okresie tzw. drugiej fali COVID-19, gdy ilość nowych zakażeń utrzymywała się przez dłuższy czas na wysokim poziomie. W związku z tym skarżąca uznała, że nie sposób stawiać jej równie wysokich wymagań w zakresie właściwej organizacji pracy pracowników i bieżącego nadzoru nad nimi. Możliwości skarżącej, w tym zakresie były bowiem w ówczesnej sytuacji istotnie ograniczone, a jednocześnie priorytetem dla skarżącej była dbałość o zdrowie pracowników, nawet kosztem ograniczenia sprawności organizacyjnej w innych obszarach. Skarżąca dołączyła wydruk ze strony internetowej – www.[...] o kryzysowej sytuacji pandemicznej w miejscowości W., gdzie siedzibę ma skarżąca firma. Zdaniem Sądu, skarżąca zasadnie twierdzi, że powyżej wskazane okoliczności w sposób zasadniczy rzutowały na możliwość w pełni efektywnej organizacji procesu przyjmowania korespondencji, przynajmniej w porównaniu do warunków sprzed stanu epidemii COVID-19. W związku z tym Sąd uznał, że w realiach rozpoznawanej sprawy powołane przez spółkę okoliczności uprawdopodabniają, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku nastąpiło bez winy spółki. Zdaniem Sądu, okres epidemii spowodowanej COVID-19 wymaga nowego, mniej rygorystycznego sposobu dokonywania oceny przesłanek warunkujących przywrócenie terminu. Niewątpliwie okoliczności powołane przez spółkę we wniosku o przywrócenie terminu, uprawdopodabniają, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącej. Uwzględniając powyższe Sąd stwierdza, że uchybienie przez spółkę terminowi było spowodowane szczególną i trudną do przezwyciężenia przeszkodą, jaką w październiku i następnych miesiącach 2020 r. niewątpliwie była sytuacja epidemiologiczna w Polsce, a w tym przypadku w miejscowości siedziby spółki. Również należy zwrócić szczególna uwagę na przepis art. 8 § 2 kpa, który stanowi, że organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Składając wniosek o załatwienie sprawy strona powinna mieć możliwość przewidywania takiego samego rozstrzygnięcia w takich samych okolicznościach i w takim samym stanie prawnym. Organ natomiast bez uzasadnionej przyczyny nie powinien odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym( wyrok WSA w Bydgoszczy z 15 czerwca 2020 roki, II SA/Bd 369/20). W niniejszej sprawie skarżący wskazywał, że organ załatwiał dwa wnioski o przywrócenie terminu od decyzji z [...] i [...] października 2021, które nie różnią się stanem faktycznym i prawnym a zostały odmiennie rozstrzygnięte. W tej sytuacji argumentacja organu, iż każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie nie jest wystarczająca. Organ oczywiście ma prawo wydać rozstrzygnięcie, które jego zdaniem jest legalne i merytorycznie załatwia sprawę, lecz w sytuacji gdy w takim samym stanie faktyczno – prawnym wydaje sprzeczne rozstrzygnięcia bez szczegółowych wyjaśnień dlaczego to czyni, to zarzut naruszenia art. 8 § 2 kpa należy uznać za zasadny. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ uwzględni wyżej przedstawione stanowisko Sądu, co do wykładni i zastosowania, w okolicznościach faktycznych tej sprawy, przepisu art. 58 kpa. W tym stanie sprawy sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.sa.