I OW 134/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędzia del. WSA Maciej Dybowski Protokolant: st. asyst. sędz. Anna Pospiech-Kłak po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy C. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy C. a Prezydentem Miasta W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie skierowania Z. K. do domu pomocy społecznej wskazać Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy do rozpoznania wniosku. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2011 r. Wójt Gminy C. wystąpił o rozstrzygnięcie zaistniałego pomiędzy nim a Prezydentem Miasta W. sporu o właściwość w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej skierowania Z. K. do domu pomocy społecznej. W motywach wniosku stwierdzono, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. uznał się za niewłaściwy miejscowo do załatwienia sprawy i na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. przekazał wniosek o skierowanie Z. K. do domu pomocy społecznej do rozpoznania Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w C. W piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej we W. wskazał, że Z. K. do dnia [...] czerwca 2014 r. jest tymczasowo zameldowana w gminie C. i w chwili obecnej przebywa w tamtejszym Domu Pomocy Społecznej. Wnioskodawca dodał ponadto, że Z. K. jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną. Skoro ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) nie definiuje miejsca zamieszkania, to w tym zakresie należy stosować przepisy kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 27 k.c. miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Wójt Gminy C. powziął informację, że opiekunem prawnym Z. K. jest jej córka M. K., która do dnia [...] sierpnia 1994 r. stale zamieszkiwała we W., a następnie wyjechała do Niemiec, gdzie przebywa do dnia dzisiejszego. W związku z tym, że opiekun Z. K. nie ma miejsca zamieszkania na terenie kraju należy zastosować art. 21 § 1 pkt 3. k.p.a. i stosownie do jego dyspozycji przyjąć, że właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy winien być Prezydent Miasta W., w imieniu którego działa Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. W odpowiedzi na wniosek Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., działając w imieniu Prezydenta Miasta W., wniósł o wskazanie Wójta Gminy C. jako organu właściwego do wydania decyzji o skierowaniu Z. K. do domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ podniósł, że art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej precyzuje, w jaki sposób ustala się właściwość miejscową organu i przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie będą miały w tej kwestii zastosowania. Ponadto wnioskodawca nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych, aby wskazać, jakie jest miejsce zamieszkania M. K. Gdyby rzeczywiście miejsce zamieszkania opiekuna prawnego było we W., to tam byłyby składane półroczne sprawozdania, a ponadto zgodę na skierowanie podopiecznej do domu pomocy społecznej opiekun uzyskałby przed sądem we W., a nie jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie w L. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny właściwy jest do rozstrzygania sporów o właściwość. Sporem o właściwość jest sytuacja prawna, w której co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi rozbieżność poglądów, która powinna być usunięta na skutek podjęcia środka prawnego przez właściwy organ. Spór o właściwość ma miejsce wtedy, gdy rozbieżność poglądów co do zakresu działania organów administracji publicznej zachodzi w odniesieniu do rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy, którą zajmują się dwa organy administracji publicznej (spór pozytywny) lub co do której organy administracji publicznej odmawiają przyjęcia do rozpoznania i rozstrzygnięcia, powołując się na brak podstaw do ustalenia właściwości (spór negatywny). W niniejszej sprawie występuje negatywny spór o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy C. a Prezydentem Miasta W. o rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy skierowania Z. K. do domu pomocy społecznej. Według art. 19 Kodeksu postępowania administracyjnego organy obowiązane są przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Zasady ustalania właściwości instancyjnej reguluje art.17 kpa, natomiast właściwości miejscowej art.21 kpa. Przepisy te nie stanowią wyczerpującej regulacji i muszą być stosowane w związku z art.20 kpa, który odsyła do przepisów ustaw materialnych. W sprawach ustalania właściwości organów administracji publicznej regulacje materialne muszą być zatem stosowane łącznie z przepisami administracyjnego prawa procesowego i ustrojowego. Przepisem określającym właściwość miejscową gmin w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Stanowi on, że właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 59 ust. 1 cyt. ustawy decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Z obu wskazanych przepisów wynika, iż do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej właściwą miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to skierowanie w dacie kierowania tej osoby do domu pomocy. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsca zamieszkania", co oznacza że, należy je rozumieć zgodnie z ogólną definicją tego terminu zawartą w przepisach Kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 k.c. jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W orzecznictwie utrwalony jest przy tym pogląd, że miejscem stałego pobytu jest to, w którym koncentrują się czynności życiowe danej osoby, bez względu na adres zameldowania. W taki sposób ustala się jednak miejsce zamieszkania osoby fizycznej mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Natomiast, jeżeli chodzi o osoby ograniczone w zdolności do czynności prawnych lub jej nieposiadające, to Kodeks cywilny wskazuje w tym zakresie inną regułę. Z art. 27 k.c. wynika mianowicie, że miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. W niniejszej sprawie skierowana do domu pomocy społecznej ma być Z. K., która jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie. W związku z tym w jej imieniu działa opiekun prawny – M. K., która wystąpiła z wnioskiem o skierowanie matki do domu pomocy społecznej. Wobec tego wniosek powinien być – co do zasady-załatwiony przez gminę właściwą ze względu na miejsce zamieszkania opiekuna prawnego w dniu kierowania osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie. Z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika jednakże, że M. K., opiekun prawny Z. K., zamieszkuje w Niemczech. Zatem należało przyjąć, że miejscem zamieszkania strony przedmiotowego postępowania jest właśnie ten kraj. Z akt sprawy wynika również, że M. K. do dnia [...] sierpnia 1994 r. zameldowana była na pobyt stały przy ul. K. we W. Powyższe pozwala na stwierdzenie, że ostatnim znanym miejscem zamieszkania (pobytu) M. K. w Polsce był W. W myśl art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. właściwość organu administracji publicznej ustala się (...) w innych sprawach (...), jeżeli żadna ze stron nie ma w kraju zamieszkania (siedziby) lub pobytu- według miejsca ostatniego ich zamieszkania (siedziby) lub pobytu w kraju. Do ustalenia miejsca zamieszkania (pobytu) stosuje się przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) Z pisma Urzędu Miejskiego we W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. jednoznacznie wynika, że M. K. była zameldowana we Wrocławiu. Dnia [...] sierpnia 1994 r. wymeldowała się, deklarując przy tym, że wyjeżdża do Niemiec. Z tych względów należy uznać, że ponieważ ostatnim miejscem zamieszkania (pobytu) w kraju opiekuna prawnego był W., to organem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej skierowania Z. K. do domu pomocy społecznej jest Prezydent Miasta W. Wobec powyższego na podstawie art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało wskazać Prezydenta Miasta W. jako organ właściwy do wydania decyzji w niniejszej sprawie.