II GW 63/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Obornickiego z dnia [...] czerwca 2021 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Obornickim a Starostą Pilskim w przedmiocie zawiadomienia o zbyciu pojazdu postanawia: wskazać Starostę Obornickiego jako organ właściwy do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu. UZASADNIENIE Starosta Obornicki wnioskiem z [...] czerwca 2021 r. zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między nim a Starostą Pilskim przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku złożonego przez A. sp. jawna z siedzibą w U. (dalej: spółka) w sprawie przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Wnioskodawca wskazał, że [...] kwietnia 2021 r. w Starostwie Powiatowym w Obornikach zostało złożone przez spółkę zawiadomienie o zbyciu pojazdu. Następnie [...] kwietnia 2021 r. przekazano je według właściwości do Starostwa Powiatowego w Pile. Z kolei [...] maja 2021 r. Starostwo Powiatowe w Pile, na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej: k.p.a.) zwróciło wniosek do Starostwa Powiatowego w Obornikach. Zdaniem Starosty Obornickiego, za właściwością Starosty Pilskiego przemawia, zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., siedziba podmiotu zbywającego tj. A. sp. jawna z U.. W odpowiedzi na wniosek Starosta Pilski wniósł o wskazanie Starosty Obornickiego jako organu właściwego do załatwienia wniosku spółki. W jego ocenie przedmiotem sporu w niniejszej sprawie nie jest sprawa w rozumieniu art. 1 k.p.a., lecz czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W związku z tym w rozważanym przypadku nie mogą mieć zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego określające właściwość miejscową organu. Starosta Pilski wskazał ponadto, że przy ustaleniu właściwości organu do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu należy mieć na uwadze, że owa czynność jest związana z koniecznością zapewnienia aktualności danych związanych z właścicielem pojazdu. To z kolei sprawia, że zawiadomienie o zbyciu pojazdu powinno być dokonane wobec tego organu administracji, przed którym został on zarejestrowany, w tym przypadku - Starostą Obornickim. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w związku z art. 4 tej ustawy z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Starostą Obornickim a Starostą Pilskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Kwestia organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo w postanowieniach: z 1 grudnia 2020 r., sygn. akt I OW 97/20; z 27 maja 2021 r., sygn. akt II GW 19/21; z 14 lipca 2021 r., sygn. akt II GW 31/21; z 27 lipca 2021 r., sygn. akt II GW 44/21; z 28 września 2021 r., sygn. akt: II GW 50/21 i II GW 51/21, cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyjmując argumentację zawartą w tych postanowieniach za prawidłową, na wstępie trzeba zauważyć, że warunkiem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznego orzeczenia w sprawie jest istnienie sporu o właściwość w znaczeniu prawnym. Spór taki może mieć miejsce w sytuacji, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym podlegającym kognicji sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że przedmiotem kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą być również spory pomiędzy organami w kwestii właściwości (kompetencji) organów dotyczących czynności lub aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skoro bowiem podlegają one kontroli legalności sądów administracyjnych, a w systemie prawa brak jest uniwersalnych rozwiązań dotyczących rozpatrywania takich sporów, to przyjąć należy, że art. 4 p.p.s.a. w związku z art. 15 pkt 4 p.p.s.a. stanowi podstawę do rozstrzygania tych sporów przez Naczelny Sąd Administracyjny. W sprawie należało zatem ustalić, czy przyjęcie zawiadomienia o zbyciu pojazdu przez starostę w ogóle jest aktem lub czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że czynność polegająca na przyjęciu zawiadomienia o zbyciu pojazdu nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Jedynie ustalenie, że mieści się ona w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., daje podstawę do rozstrzygnięcia sporu o właściwość przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110; dalej: p.r.d.), właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Niedopełnienie tego obowiązku jest zagrożone administracyjną karą pieniężną w wysokości od 200 do 1000 zł (art. 140mb pkt 1 i 2 p.r.d.). Skoro niewykonanie obowiązku albo data jego wykonania może mieć znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności administracyjnej, to należy uznać, że przyjęcie zawiadomienia o wypełnieniu tego obowiązku przez starostę, stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność starosty jest bowiem następstwem wykonania obowiązku przez podmiot administrowany, którego nieterminowe wykonanie jest zagrożone sankcją administracyjną. Z tych powodów, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy podzielić stanowisko przyjęte w orzecznictwie tego Sądu, że przyjęcie przez starostę zawiadomienia o zbyciu pojazdu, jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Konsekwencją przyjęcia, że przedmiotem sporu nie jest sprawa w rozumieniu art. 1 k.p.a., lecz czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest uznanie, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego określające właściwość miejscową organu (art. 21 k.p.a.) – wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku – nie mają zastosowania, a mogą być jedynie wskazówką interpretacyjną w procesie wykładni przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela stanowisko, zgodnie z którym organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu. Należy stwierdzić, że określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. obowiązek właściciela pojazdu o zawiadomieniu starosty o jego zbyciu, jednoznacznie dotyczy pojazdów zarejestrowanych. Z kolei przepisy dotyczące czasowego wycofania pojazdu z ruchu (art. 78a ust. 1 p.r.d.), czy wyrejestrowania pojazdu (art. 79 p.r.d.), wprost wskazują, że organem właściwym w tych sprawach jest organ miejsca ostatniej rejestracji pojazdu. Wspomniana regulacja świadczy o tym, że wszelkie kwestie o charakterze "rejestrowym" leżą w gestii organu rejestracji. Za takim określeniem właściwości miejscowej organu przemawia ponadto zarówno logika przytoczonych przepisów jak i względy czysto praktyczne. Zgodnie bowiem z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 września 2003 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2130), dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu oraz odpowiednio kserokopie dokumentów, organ rejestrujący zatrzymuje i tworzy indywidualne teczki, zwane "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów. Skoro według powołanego przepisu organ rejestrujący tworzy indywidualne teczki pojazdu zarejestrowanego, to logiczne jest, że dokumenty dotyczące zawiadomienia o zbyciu pojazdu także należy składać do tego organu. Dokonując oceny właściwości organu do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu, należy zatem podkreślić, że czynność ta związana jest z koniecznością zapewnienia aktualności danych związanych z właścicielem pojazdu, co wpływa na pewność obrotu pojazdami oraz przyczynia się do możliwości zidentyfikowania osoby, na której z tytułu własności pojazdu ciąży szereg obowiązków nałożonych przepisami prawa. Ze względu na konieczność zapewnienia ciągłości wpisów dokonywanych w stosownych rejestrach, zawiadomienie o zbyciu pojazdów powinno być dokonane wobec tego organu, przed którym zostały one zarejestrowane. W konsekwencji, organem właściwym do przyjęcia i nadania biegu złożonemu zawiadomieniu o zbyciu pojazdu jest Starosta Obornicki. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.