II FSK 3298/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Marek Olejnik, Protokolant Joanna Legieć, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 855/15 w sprawie ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE 1. Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2016 r., I SA/Gd 855/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. W.(zwanego dalej skarżącym) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 marca 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd I instancji wynika, że decyzją z dnia 1 grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego orzekł o odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki z o.o., której był członkiem zarządu. Powyższa decyzja została wysłana na adres strony. Z uwagi na nieobecność adresata pod wskazanym adresem, w dniu 4 grudnia 2014 r. przesyłka zawierająca ww. decyzję została pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w placówce pocztowej. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Powtórne zawiadomienie o nadejściu i możliwości odbioru przesyłki zawierającej ww. decyzję nastąpiło w dniu 12 grudnia 2014 r. W związku z powyższymi okolicznościami organ uznał przedmiotową decyzję za doręczoną, w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. - dalej jako: ord. pod.), w dniu 18 grudnia 2014 r. W dniu 19 stycznia 2015 r. skarżący nadał w urzędzie pocztowym pismo zawierające odwołanie od ww. decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu do jego złożenia. Wskazał, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, ponieważ w terminie do złożenia odwołania nie posiadał wiedzy o wydaniu decyzji, bowiem z powodu leczenia szpitalnego był nieobecny pod adresem, na który została wysłana korespondencja. Zdaniem skarżącego nie miał on obowiązku ustanowienia pełnomocnika w okresie hospitalizacji - niezdolności do pracy stwierdzonej zaświadczeniami lekarskimi przedstawionymi organowi podatkowemu. 3. Postanowieniem z dnia 23 marca 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, że z kart informacyjnych leczenia szpitalnego oraz zaświadczeń lekarskich (zwolnień lekarskich na drukach ZUS ZLA) wynika, iż strona była hospitalizowana w dniach od 6 do 9 maja 2014 r. i od 10 do 13 lipca 2014 r.; przebywała na zwolnieniu lekarskim od dnia 6 maja 2014 r. do dnia 16 grudnia 2014 r. W rubryce "wskazania lekarskie" wpisano cyfrę 2, co oznacza "chory może chodzić". Organ uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, aby z uwagi na stan zdrowia nie mógł od daty pierwszego awizo, tj. od dnia 4 grudnia 2014 r., do dnia 18 grudnia 2014 r. odebrać przesyłki zawierającej decyzję, tym bardziej, że od dnia 17 grudnia 2014 r. nie przebywał już na zwolnieniu lekarskim. Dyrektor wskazał, że w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim strona nadała za pośrednictwem poczty w dniach 10 listopada 2014 r. i 2 grudnia 2014 r. pisma do organu informujące o stanie zdrowia. Powyższej czynności strona dokonała w okresie obowiązywania zwolnienia lekarskiego, co świadczy o tym, że choroba nie stanowiła przeszkody do podjęcia działań polegających na przygotowaniu przesyłek i ich nadaniu lub w celu wyręczenia się osobą trzecią przy ich składaniu. 4. Skarżący zarzucił, że organ: nie rozpatrzył wniosku strony zawartego w piśmie z dnia 18 marca 2015 r. o przedłużenie terminu do dostarczenia dowodów, nie rozpatrzył w formie odrębnych postanowień wniosków dowodowych sformułowanych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie szczegółowego postępowania wyjaśniającego z udziałem operatora pocztowego w celu wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z doręczeniem i awizowaniem przesyłki zawierającej decyzję i zweryfikowania prawidłowości doręczenia decyzji objętej wnioskiem o przywrócenie terminu w czasie niezdolności strony do pracy (zweryfikowania wymagają m.in. awiza i adnotacje poczty), nie uwzględnił wniosków o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z opinii biegłych lekarzy i przesłuchania strony w celu potwierdzenia, że stan zdrowia strony wykluczał sporządzenie i wniesienie odwołania w terminie. Dyrektor w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. 5. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Podkreślił, że w każdym z zaświadczeń, w stosownej rubryce, znajdowało się wskazanie lekarza prowadzącego, iż "chory może chodzić". Zawartość merytoryczna przedłożonych przez skarżącego zaświadczeń lekarskich nie była kwestionowana. Zaświadczenia te dokumentowały stan jego zdrowia, a z ich treści wyprowadzony został uprawniony wniosek, że w sensie obiektywnym dokonanie przez skarżącego wymaganych czynności procesowych nie było wykluczone. 6. Powyższy wyrok skarżący zaskarżył w całości, zarzucając naruszenie: 1) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 z późn. zmian. – dalej: ord. pod.) poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżący w skardze wykazał, że Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku bezzasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, mimo że skarżący w swoim wniosku uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu ze względu na jego zły stan zdrowia udokumentowany zaświadczeniami lekarskimi, który wykluczał wniesienie przez skarżącego odwołania, 2) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 122, art. 187 § 1 w związku z art. 162 § 1 ord. pod. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżący w skardze wykazał, że Dyrektor Izby Skarbowej nieprawidłowo rozpatrzył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ błędnie uznał, że stan zdrowia skarżącego udokumentowany zaświadczeniami lekarskimi nie wykluczał wniesienia przez niego odwołania oraz że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy (skarżony organ pominął część wniosków dowodowych skarżącego wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu, jak również nieprawidłowo ocenił dowody z dokumentów przedstawione przez skarżącego w toku postępowania), 3) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 217 § 1 i § 2 w związku z art. 210 § 4 w związku z art. 219 w związku z art. 162 § 1 ord. pod. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżący w skardze wykazał, że Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku błędnie uzasadnił postanowienie z dnia 23 marca 2015 r., gdyż bezzasadnie przyjął, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy, mimo że skarżący przedstawił zaświadczenia lekarskie i dokumentację medyczną, z których wynika, iż ze względu na zły stan swojego zdrowia nie miał obiektywnej możliwości wniesienia odwołania, 4) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), c) p.p.s.a. w związku z art. 122 i art. 187 § 1 związku z art. 162 § 1 ord. pod. - poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu nieprawidłowego uzasadnienia wyroku, w którym sąd I instancji przedstawił stan faktycznie niezgodnie z rzeczywistością, gdyż błędnie uznał, że stan zdrowia skarżącego nie wykluczał możliwości wniesienia przez niego odwołania, jak również bezzasadnie zaakceptował stanowisko organów podatkowych, iż nie wystąpiły przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, mimo że skarżący przedstawił zaświadczenia lekarskie i dokumentację medyczną, z których wynika, że ze względu na zły stan zdrowia nie miał obiektywnej możliwości wniesienia odwołania. Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o: - uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, - rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie (art. 176 § 2 p.p.s.a), - zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenia doradcy podatkowego). W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o: - oddalenie skargi kasacyjnej, - zasądzenie od strony skarżącej zwrot kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 7. Oceniając zaskarżone postanowienie, sąd I instancji trafnie stwierdził, że zostało ono wydane bez naruszenia prawa. Przede wszystkim zasadnie nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organ administracji przepisów art. 122, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 w związku z art. 197 § 1 i art. 199 w związku z art. 123 § 1 ord. pod. poprzez niewyjaśnienie wątpliwości w przedmiocie zawinienia w uchybieniu terminu. W rozpoznawanej sprawie skarżący podniósł, że okolicznością powodującą uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika z dnia 1 grudnia 2014 r., był brak wiedzy o wydaniu decyzji. Skarżący nie miał wiedzy w tym zakresie bowiem przebywał w szpitalu i nie był obecny pod adresem zamieszkania, na jaki została wysłana korespondencja. Tymczasem w sprawie decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 1 grudnia 2014 r. została wysłana na adres zamieszkania skarżącego i doręczona - zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru - w dniu 18 grudnia 2014 r. w trybie art. 150 ord. pod. Zatem termin do wniesienia odwołania -wynikający z art. 223 § 2 ord. pod. - zaczął biec od dnia 19 grudnia 2014r. i upłynął z dniem 2 stycznia 2015 r. Natomiast odwołanie zostało wniesione za pośrednictwem poczty w 19 stycznia 2015 r. Skarżący podając przyczyny uchybienia terminu do złożenia odwołania we wniosku z dnia 19 stycznia 2015 r. wskazał, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, ponieważ z powodu leczenia szpitalnego był nieobecny pod adresem, na który została wysłana korespondencja oraz nie mógł i nie miał obowiązku aby w okresie leczenia ustanowić pełnomocnika. Jednakże z przedłożonych przez skarżącego kart informacyjnych leczenia szpitalnego oraz zaświadczeń lekarskich (zwolnień lekarskich na drukach ZUS ZLA) wynika, że był hospitalizowany w dniach 6 maja 2014 r. do dnia 9 maja 2014 r. i od dnia 10 lipca 2014 r. do dnia 13 lipca 2014 r. oraz że przebywał na zwolnieniu lekarskim w okresie od dnia 6 maja 2014 r. do dnia 16 grudnia 2014 r. Zgodnie z zawartym na tych zaświadczeniach kodem numerycznym w rubryce "wskazania lekarskie" - chory mógł chodzić (cyfra "2" oznacza, że mógł chodzić). Przesyłka zawierająca ww. decyzję z dnia 1 grudnia 2014 r. wysłana przez organ podatkowy na adres zamieszkania strony, została dwukrotnie awizowana - w dniu 4 grudnia 2014 r. i 12 grudnia 2014 r., a następnie z uwagi na jej niepodjęcie przez adresata w terminie zwrócona do nadawcy w dniu 19 grudnia 2014 r. Z zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego niezdolność do pracy w okresie od 17 listopada 2014 r. do dnia 16 grudnia 2014 r. wynika, że w tym okresie skarżący nie przebywał w szpitalu – rubryka "pobyt w szpitalu" nie została wypełniona. Do wniosku z dnia 19 stycznia 2015 r. skarżący przedłożył skierowanie do szpitala z dnia 16 grudnia 2014 r. i z dnia 13 stycznia 2015 r., nie przedłożył natomiast kart informacyjnych leczenia szpitalnego, ani innych dokumentów, które potwierdzałyby, że faktycznie udał się do szpitala w tych terminach. W tej sytuacji organ pismem z dnia 23 lutego 2015 r. wezwał skarżącego (w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania) do przedłożenia dowodów potwierdzających okoliczność leczenia szpitalnego w miesiącach grudniu 2014 r. oraz styczniu 2015 r. W odpowiedzi na powyższe w dniu 18 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przedłużenie terminu do przedstawienia dowodów w powyższym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że nie może skontaktować się ze skarżącym w wyznaczonym terminie -prawdopodobnie z powodu jego leczenia, a zastosowanie się do wezwania organu podatkowego wymaga współdziałania strony, bowiem pełnomocnik nie posiada innych dokumentów dotyczących zdrowia skarżącego poza tymi, które już przedłożył w sprawie. Z tych okoliczności wynika jednoznacznie, że stan zdrowia skarżącego nie był na tyle poważny, aby wykluczał wykonanie czynności procesowych. Zgodnie z treścią przedłożonych zaświadczeń lekarskich strona będąc na zwolnieniu lekarskim mogła chodzić - w związku z czym trudno jest uznać, że skarżący - z uwagi na stan zdrowia - nie mógł od daty pierwszego awizo, tj. od dnia 4 grudnia 2014 r. do dnia 18 grudnia 2014 r., odebrać przesyłki zawierającej ww. decyzję, tym bardziej, że od dnia 17 grudnia 2014 r. skarżący nie przebywał już na zwolnieniu lekarskim, a przesyłka w dalszym ciągu przechowywana była w placówce pocztowej, tym bardziej, że dni 17 i 18 grudnia 2014r. to były środa i czwartek. W konsekwencji powyższych trafnych ustaleń organu podatkowego i sądu I instancji – niezakwestionowanych przez stronę – nietrafny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 i art.. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 162 § 1; art. 122, art. 187 § 1 w związku z art. 162 § 1, art. 217 § 1 i 2 w związku z art. 210 § 4 w związku z art. 219 w związku z art. 162 § 1 ord. pod. oraz art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 122 i art. 187 § 1 w związku z art. 162 § 1 ord. pod. poprzez niewłaściwe zastosowanie. Treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie świadczy o tym, że sąd I instancji nie uchybił wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu podkreślił, że przedstawione przez skarżącego zaświadczenia lekarskie, dokumentujące chorobę powodującą niezdolność do pracy, nie nasuwały wątpliwości. W każdym z zaświadczeń, w stosownej rubryce, znajdowało się wskazanie lekarza prowadzącego, że "chory może chodzić". Taka treść zaświadczeń - jak trafnie przyjął organ administracji - wykluczała przyjęcie ustalenia o intensywnym przebiegu choroby we wskazanym okresie (leczenie poza szpitalem), który to przebieg uniemożliwiałby skarżącemu samodzielne działanie lub ewentualnie wyręczenie się inną osobą przy dokonywaniu czynności procesowej (np. skorzystanie z pomocy osób, z którymi zamieszkiwał). Nie sposób tym samym stwierdzić, że ograniczona niedyspozycja skarżącego w tym czasie była przeszkodą nie do przezwyciężenia. Potwierdza to również okoliczność - na co trafnie zwrócił uwagę organ I instancji - że w okresie przebywania na zwolnieniu lekarskim skarżący nadał za pośrednictwem poczty w dniach 10 listopada 2014 r. i 2 grudnia 2014 r., pisma do Naczelnika informujące o stanie zdrowia. Zaświadczenie lekarskie - jako dokument urzędowy sporządzony w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 194 § 1 ord. pod.), tj. także ocenę stanu zdrowia osoby badanej. Dowód taki - jak każdy dowód w sprawie - podlega ocenie na tle całego materiału dowodowego (art. 191 ord. pod.). Uwzględniając powyższe - zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Stan sprawy, zarzuty skargi i stanowiska stron zostały przedstawione prawidłowo. Podstawę prawną rozstrzygnięcia wyjaśniono w sposób wystarczająco przejrzysty i wyczerpujący. Natomiast okoliczność, że sąd I instancji uznał za prawidłowe i nienaruszające prawa zarówno wydane w sprawie przez organy rozstrzygnięcia, jak i poprzedzające je postępowanie, a tym samym nie podzielił zasadności przeciwnego poglądu skarżącej, sama w sobie nie stanowi o naruszeniu wskazanych w skardze przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. 8. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a., a w zakresie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 210 § 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.