II SAB/Wa 552/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej oddala skargę UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] (dalej: "Stowarzyszenie" lub "skarżący") wniosło do spółki Poczta Polska S.A. z siedzibą w [...] (dalej: "Poczta Polska", "Spółka") o udostępnienie informacji publicznej na temat: 1) procedury, w jakiej wybrany został producent maseczek ochronnych wielokrotnego użytku, które znajdują się w ofercie Poczty Polskiej, 2) wysokości marży uzyskiwanej przez Pocztę Polską na tym produkcie. Poczta Polska pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r., wysłanym na adres [...], wezwała wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez opatrzenie go własnoręcznym podpisem lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym w celu wydania decyzji administracyjnej o odmowie udzielenia wnioskowanej informacji. W dniu [...] maja 2020 r. Poczta Polska skierowała na powyższy adres mailowy pismo, w którym podała, że w związku z nieuzupełnieniem zgodnie z wezwaniem z dnia [...] kwietnia 2020 r., wniosek Stowarzyszenia z dnia [...] kwietnia 2020 r. został pozostawiony bez rozpatrzenia. Następnie Stowarzyszenie wnioskiem z dnia [...] czerwca 2020 r. skierowało do Spółki wniosek o udostępnienie informacji w zakresie: 1) w jakiej procedurze wybrany został producent maseczek ochronnych wielokrotnego użytku, które znajdują się w ofercie Poczty Polskiej, 2) jaka jest wysokość marży uzyskiwanej przez Pocztę Polską na tym produkcie. W odpowiedzi na wniosek z dnia [...] czerwca 2020 r., Spółka pismem z dnia [...] lipca 2020 r. poinformowała, że producent maseczek ochronnych wielokrotnego użytku, które są w ofercie Poczty Polskiej, został wybrany na podstawie wewnętrznej procedury wyboru dostawców, obowiązującej w Spółce. Odnośnie drugiego pytania Spółka stwierdziła, że zakres wnioskowanej informacji nie obejmuje informacji publicznej, ponieważ wykracza poza granice działalności publicznej Spółki. Wyjaśniono, że działalność handlowa Spółki jest dodatkową formą aktywności gospodarczej i pozostaje poza sferą zadań publicznych, wynikających z obowiązków nałożonych na Pocztę Polską przepisami prawa. W związku z tym, dane dotyczące sprzedaży maseczek nie podlegają udostępnianiu na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pismem z dnia [...] września 2020 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Poczty Polskiej S.A. z siedzibą w [...] polegającą na nierozpoznaniu wniosku z dnia [...] kwietnia 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wniósł o zobowiązanie Poczty Polskiej do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] kwietnia 2020 r. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając skargą Stowarzyszenie wskazało, że Poczta Polska jest podmiotem wykonującym zadania publiczne w zakresie świadczenia usług pocztowych, w związku z czym mieści się ona w zakresie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., co czyni ją podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznych. Celem pierwszego z punktów wniosku Stowarzyszenia było zapewnienie debaty publicznej opartej na faktach, poprzez uzyskanie informacji nt. procedury wyboru producenta maseczek ochronnych wielokrotnego użytku znajdujących się w ofercie Poczty Polskiej. Sama informacja o tym, że "producent maseczek ochronnych wielokrotnego użytku, które są w ofercie Poczty Polskiej został wybrany na podstawie wewnętrznej procedury wyboru dostawców obowiązującej w Poczcie Polskiej S.A." bez wyjaśnienia tego, jak takowa procedura przebiega, jest bezcelowe, ponieważ nie dostarcza żadnych informacji na temat zasadności dokonania konkretnego wyboru. Co za tym idzie, należy uznać, że Poczta Polska nie udzieliła informacji, o których udostępnienie wnioskowało Stowarzyszenie w pierwszym z zawartych we wniosku punktów. Wystosowana odpowiedź jest wymijająca, tylko pozornie stanowi realizację obowiązku informacyjnego. Odnośnie punktu drugiego zwrócono zaś uwagę, że pomimo faktu, że działalność handlowa jest dodatkową formą działalności Poczty Polskiej, nie związaną bezpośrednio z wykonywaniem zadań publicznych, to fakt, że mowa tu o podmiocie szczególnie istotnym z punktu widzenia realizacji usług pocztowych, którego większościowym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, powoduje, że wszelka działalność podmiotu, również ta nie związana bezpośrednio z wykonywaniem zadań publicznych, powinna być jak najbardziej transparentna, ponieważ wpływa bezpośrednio na kondycję finansową i sposób funkcjonowania podmiotu wykonującego istotne z punktu widzenia państwa zadania publiczne. Ponadto, wskazane we wniosku informacje wchodzą w zakres art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f) oraz art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. d) u.d.i.p. Katalog z art. 6 ust. 1 tej ustawy jest otwartym katalogiem informacji publicznych podlegających udostępnieniu, zatem umieszczenie informacji w tym katalogu podkreśla wagę rozpatrywania określonych informacji, jako publicznych. Podkreślono, że Poczta Polska pomimo funkcjonowania jako spółka akcyjna, jest podmiotem związanym z organami władzy publicznej, w związku z czym kwestie dotyczące jej majątku, a także działalności, zarówno związanej, jak i niezwiązanej bezpośrednio z wykonywaniem zadań publicznych, mieszczą się w zakresie przedmiotowym prawa do informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Spółka wniosła o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi podniosła, że sam fakt, iż Poczta Polska realizuje zadania publiczne nie powoduje, że wszystkie posiadane przez nią informacje mają walor publicznych. Dla właściwej kwalifikacji żądania skarżącego nie jest wystarczające przekonanie, że skoro akcjonariuszem Poczty Polskiej jest wyłącznie Skarb Państwa i Poczta Polska jest operatorem wyznaczonym, to całość prowadzonej działalności musi pozostawać także w związku z zadaniami publicznymi. Poczta Polska wskazała, że należy rozgraniczyć jej działalność wykonywaną w charakterze operatora wyznaczonego oraz pozostałą działalnością gospodarczą. Sprzedaż detaliczna masek oraz innych środków zapobiegających rozprzestrzenianiu wirusów i bakterii stanowi działalność gospodarczą, która nie jest realizacją zadania publicznego przez operatora wyznaczonego. Działalność handlowa Poczty Polskiej jest dodatkową formą aktywności gospodarczej. Marża na sprzedaży detalicznej towarów w placówkach pocztowych oraz sposób wyłaniania dostawców towarów przeznaczonych na sprzedaż pozostaje poza zakresem działania ustawy. Niesłuszny jest pogląd nakazujący ujawniać dane nt. działalności gospodarczej Poczty Polskiej innej niż działalność operatora wyznaczonego, z tego tylko powodu, iż Spółka jest jednoosobową spółką Skarbu Państwa oraz niektóre z wykonywanych przez nią zadań mają charakter publiczny. Takie podejście oznaczałoby nierówne traktowanie Poczty Polskiej wobec innych przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą. Każdy mógłby domagać się od Poczty Polskiej informacji na temat np. umów, danych identyfikujących kontrahentów, marży, wyników sprzedażowych, podczas gdy Poczta nie ma podstaw, aby uzyskać takie informacje od innych operatorów pocztowych, przewoźników drogowych, sprzedawców towarów i usług, z którymi rywalizuje o klientów. Tym samym, wiedza o przedsięwzięciach biznesowych Poczty Polskiej stałaby się powszechnie znana, co uniemożliwiałoby jej prowadzenie działalności gospodarczej w warunkach uczciwej konkurencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z uwagi na to, że przedmiotem złożonej skargi jest bezczynność, Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a." Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., a więc wówczas, gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Organ administracji pozostaje w bezczynności w przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym bądź w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.), bądź w przepisach szczególnych, m.in. w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429 z późn. zm., dalej: "u.d.i.p."), bądź w przypadku niepodjęcia innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999 r., sygn. akt I SAB 60/99, OPS 2000, Nr 6, poz. 87). Dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjęcia czynności oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie, dokonał powyższych działań. Stosownie do przepisu art. 13 ust. 1 ustawy u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 cytowanej ustawy). Należy zwrócić uwagę, że przedmiotowa skarga Stowarzyszenia dotyczy jego wniosku z dnia [...] kwietnia 2020 r., który to wniosek Poczta Polska pozostawiła bez rozpoznania pismem z dnia [...] maja 2020 r. w związku z nieuzupełnieniem braków formalnych zgodnie z wezwaniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Jako nienaruszające prawa ocenić należy wezwanie skarżącego do podpisania wniosku z dnia [...] kwietnia 2020 r. W przedmiotowej sprawie organ mógł zakładać bowiem możliwość wydania decyzji odmownej. W konsekwencji, organ zmierzając na etapie rozpoznania wniosku z dnia [...] kwietnia 2020 r. do realizacji normy prawnej z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., wezwał skarżącego pismem z dnia [...] kwietnia 2020 r. do uzupełnienia braku formalnego wniosku o udostępnienie informacji publicznej poprzez jego podpisanie – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, zatem rygoru przewidzianego w art. 64 § 2 k.p.a. Przy czym, organ wzywając wnioskodawcę wskazał, że zachodzą okoliczności określone w art. 13 ust. 2 u.d.i.p., a tym samym nie miał obowiązku udzielić informacji bez zbędnej zwłoki, nie później niż 14 dni od dnia złożenia wniosku. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie z dnia [...] kwietnia 2020 r. W tej sytuacji należy zatem stwierdzić, że organ w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] kwietnia 2020 r. nie pozostawał w bezczynności. Stan bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej oznacza sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów podmiot zobowiązany nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji, gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art 5 u.d.i.p. albo umorzenia postępowania, bądź nie informuje wnioskodawcy o tym, że nie posiada żądanej informacji lub objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Bez wpływu na ocenę bezczynności Spółki w sprawie wniosku z dnia [...] kwietnia 2020 r. pozostaje fakt, że skarżący w dniu [...] czerwca 2020 r. skierował wniosek tożsamej treści do Spółki. Kwestia bezczynności w przedmiocie wniosku z dnia [...] czerwca 2020 r. nie jest bowiem przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku.