I OZ 881/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 631/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2012 r. nr GZgn-057-625-460/11 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 4 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2012 r. nr GZgn-057-625-460/11 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w dniu 28 maja 2012 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w tym wniosku wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem. Wnioskodawczyni jest właścicielką ½ domu - jednego piętra o pow. 90 m². Źródłem utrzymania rodziny skarżącej są dochody w postaci emerytury i renty E. S. w wysokości 1841 złotych oraz emerytury jej męża w wysokości 1754 złotych miesięcznie. Skarżąca wskazała, iż w związku z tym, że wraz z mężem cierpią na różne schorzenia, znaczną część swoich dochodów wydają na zakup lekarstw. Uzupełniając na wezwanie Sądu wniosek wnioskodawczyni w piśmie z dnia 20 lipca 2012 r. przedstawiła zestawienie stałych wydatków, z którego wynika, iż miesięcznie, wspólnie z mężem, ponosi stałe opłaty związane z pokryciem kosztów energii elektrycznej, gazu, wody, wywozu odpadów komunalnych, abonamentu za telefon, podatku od nieruchomości, kosztów ogrzewania domu oraz lekarstw, w łącznej wysokości 1261,60 złotych. Skarżąca wskazała jednocześnie, że budynek w którym mieszka ma ponad 100 lat i wymaga gruntownego remontu. Ponownie uzupełniając na wezwanie Sądu wniosek skarżąca nadesłała wyciągi z kont bankowych. Z przedstawionych wyciągów z konta bankowego w INVEST BANK S.A. Oddział we Wrocławiu wynika, że saldo dostępnych środków na wspólnym koncie skarżącej i jej męża od dnia 1 kwietnia 2012 r. do dnia 30 czerwca 2012 r. było dodatnie i na dzień 30 czerwca 2012 r. wynosiło 1743,91 złotych. Sąd zaznaczył, że postanowieniem z 7 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy, wobec wniesienia przez E. S. sprzeciwu postanowienie to utraciło moc, a wniosek rozpoznał Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie mając na względzie treść art. 246 § 1 pkt 2 i art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej "P.p.s.a." wskazał, że wnioskodawczyni w złożonym na formularzu wniosku nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania rodziny. Na podstawie przedstawionych dokumentów Sąd stwierdził, że skarżąca w dalszym ciągu nie wykazała, by dochód, którym dysponuje uniemożliwiał jej uiszczenie wpisu sądowego. Skarżąca nie przedstawiła nowych faktów świadczących o tym, że ewentualne uiszczenie wpisu może spowodować problemy w utrzymaniu rodziny. Ponadto we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, iż wspólny dochód wynosi 3 591 złotych, a w gospodarstwie domowym pozostaje z nią jedynie jej mąż. Mając na uwadze średnie miesięczne wydatki przy racjonalnym zagospodarowaniu pozostałej kwoty, skarżąca jest w stanie - zdaniem Sądu - ponieść koszty wpisu sądowego. Oceniając wniosek skarżącej oraz argumenty przestawione w sprzeciwie od postanowienia z dnia 7 sierpnia 2012 r., Sąd nie znalazł podstaw, by zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. skarżąca została zwolniona od ponoszenia kosztów postępowania. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. S., domagając się wyjaśnienia dlaczego odmówiono jej prawa pomocy, skoro z art. 140 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wynika, że koszty postępowania o zwrot nieruchomości ponosi Skarb Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw, zatem nie może odnieść zamierzonego skutku. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realizacji prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na stan finansowy, majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Podkreślenia wymaga jednak, że instytucja ta stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił sytuację skarżącej w kontekście spełnienia przez nią przesłanek zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd oparł się na oświadczeniu majątkowym i dodatkowych dokumentach przedłożonych w toku niniejszego postępowania wpadkowego. Nie ulega wątpliwości, że okoliczności przedstawione przez E. S. nie dawały podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych. Zwolnienie takie byłoby usprawiedliwione w sytuacji, w której strona wykazałaby, że nie jest w stanie ponieść pełnych opłat czy wydatków związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo, w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Warszawa 2009, str. 696 i n. i powołane tam orzeczenia). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sprawie niniejszej sytuacja o jakiej mowa wyżej nie ma miejsca. Należy bowiem mieć na uwadze, że łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawczyni wynosi 3591 złotych. Biorąc pod uwagę, że wspólne gospodarstwo domowe obejmuje dwie osoby – wnioskodawczynię i jej męża oraz podane przez skarżącą wydatki rodziny podzielić należy ocenę, że wskazany dochód, przy racjonalnym gospodarowaniu pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Słusznie więc Sąd pierwszej instancji odmówił przyznania prawa pomocy. Dodać należy, że powołany w zażaleniu przepis – art. 140 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczy kosztów postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości w przypadku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, regulacja ta nie ma związku z przedmiotem sprawy niniejszej i z kosztami postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego skargą E. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2012 r. Mając na uwadze wszystkie wyżej opisane okoliczności faktyczne i argumenty prawne Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.