I OZ 374/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 22 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Wr 43/21 odrzucające skargę E. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 23 lipca 2021 r., sygn. akt SAB/Wr 43/21, w pkt I. odrzucił skargę E. T.o na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia; w pkt II. zwrócił stronie skarżącej z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego. W uzasadnieniu Sąd podał, że E. T., reprezentowany przez pełnomocnika J. Z. T. (syn skarżącego) oraz pełnomocnika substytucyjnego J. J. T. (wnuk skarżącego), wniósł skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia w sprawie przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za rentę. Do skargi skarżący załączył pełnomocnictwo procesowe z dnia 23 kwietnia 2021 r. udzielone J. Z. T., a także pełnomocnictwo substytucyjne z 13 maja 2021 r. udzielone przez J. Z. T. swojemu synowi J. J. T. Skarga została podpisana przez pełnomocnika substytucyjnego J. J. T. (wnuk skarżącego). W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II, wezwano pełnomocnika skarżącego, J. Z. T. do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez podpisanie skargi przez J. Z. T. i odesłanie jej do Sądu, wskazując jednocześnie, że ustanowiony jako pełnomocnik substytucyjny J. J. T. jest niepełnoletni. Wezwanie zostało doręczone w dniu 16 lipca 2021 r. W odpowiedzi na wezwanie J. Z. T. odmówił wykonania zarządzenia oraz oświadczył, że stoi na stanowisku, iż jego niepełnoletni syn J. J. T. może być pełnomocnikiem, ponieważ ukończył lat 13. Dodatkowo wskazano, że zarówno art. 34 jak i art. 35 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej "p.p.s.a."), nie ustanawiają pełnomocnikom szczególnych warunków formalnych. W tych okolicznościach Sąd I instancji stwierdził, że nieuzupełnienie braków formalnych skargi uniemożliwia nadanie skardze prawidłowego biegu i obliguje Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wyjaśnił przy tym, że J. J. T. jako osoba niepełnoletnia nie jest uprawniony do podejmowania samodzielnie przed sądem administracyjnym czynności procesowych w imieniu skarżącego w niniejszej sprawie. Podał, że zgodnie z treścią art. 26 § 1 p.p.s.a., zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych przyznaje się tylko osobom fizycznym mającym pełną zdolność do czynności prawnych. Przepis ten znajduje się w dziale II p.p.s.a., który reguluje problematykę procesową stron, uczestników postępowania oraz pełnomocników. Jak stanowi z kolei art. 11 K.c. pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletniości. Stosownie zaś do art. 26 § 2 p.p.s.a., osoba fizyczna ograniczona w zdolności do czynności prawnych ma zdolność do czynności w postępowaniu wyłącznie w sprawach wynikających z czynności prawnych, których może dokonywać samodzielnie. Sąd zwrócił uwagę, że sprawa przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za rentę nie należy do tej kategorii spraw, w której przepisy prawa materialnego przyznawałyby małoletniemu zdolność samodzielnego realizowania podmiotowości prawnoadministracyjnej. Sąd uznał zatem, że skoro Jakub J. T. nie posiada zdolności procesowej do podejmowania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to nie może skutecznie działać w tym postępowaniu jako pełnomocnik skarżącego. Na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez syna i wnuka, złożył zażalenie. Podniesiono, że błędnie Sąd I instancji przyjął, iż skarga była obarczona brakiem formalnym, pomimo jej prawidłowości, błędnie bowiem przyjęto, że J. J. T. jako pełnomocnik substytucyjny, musi posiadać zdolność procesową, pomimo, że nie jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można mu nadać prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 i w związku z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Stosownie do art. 26 § 1 p.p.s.a., zdolność do czynności w postępowaniu w sprawach sądowoadministracyjnych (zdolność procesową) mają osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych, osoby prawne oraz organizacje społeczne i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 25. Wobec tego, czynności podejmowane przez stronę niemającą zdolności procesowej, nie mogą wywołać skutku w postaci merytorycznego rozpoznania przez sąd zgłoszonych przez nią wniosków i środków odwoławczych. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Skargę podpisał bowiem pełnomocnik substytucyjny będący osobą niepełnoletnią. Wobec tego, Sąd, wskazując, że ustanowiony pełnomocnik substytucyjny, który podpisał skargę, jest niepełnoletni, wezwał pełnomocnika głównego (J. Z. T.) do uzupełnienia braków formalnych skargi, poprzez jej podpisanie – w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na w/w wezwanie pełnomocnik skarżącego J. Z. T. nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu uznając, że pełnomocnik substytucyjny – jego syn, a wnuk skarżącego, J. J. T. – może być pełnomocnikiem substytucyjnym, gdyż ukończył 13 lat. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, że skoro pełnomocnik substytucyjny w dniu złożenia skargi nie był pełnoletni, to tym samym nie był uprawniony do działania w imieniu skarżącego przed sądem, nie posiadał bowiem, w myśl art. 26 § 1 p.p.s.a., pełnej zdolności procesowej. Zaznaczyć przy tym należy, że zdolność procesowa w danej sprawie sądowoadministracyjnej podlega ocenie na podstawie mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II CSK 323/09, "tylko przepis prawa materialnego, stanowiącego podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony". W niniejszej sprawie skarga została wniesiona na bezczynność organu, zaś sprawa dotyczyła przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego w zamian za rentę. Nie jest to natomiast kategoria spraw, w której małoletniemu przyznana zostałaby zdolność do samodzielnego realizowania podmiotowości prawnoadministracyjnej, na co zasadnie wskazał Sąd I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącego J. Z. T. został prawidłowo wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, o których mowa powyżej. Wezwanie wskazywało termin, w którym należało do Sądu odesłać podpisaną skargę oraz określało skutki niezastosowania się do wezwania Sądu (odrzucenie skargi). Natomiast sama tylko okoliczność, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik nie zgadza się z Sądem co do kwestii związanej z ustanowieniem niepełnoletniego substytuta w niniejszej sprawie, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Zatem, skoro brak formalny skargi nie został uzupełniony, to oznacza, że zasadnie Sąd I instancji skargę odrzucił. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.