II GSK 2029/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 maja 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 272/21 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] grudnia 2020 r. Nr [...] w przedmiocie wezwania do zapłaty opłaty za przechowywanie broni w depozycie oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 26 maja 2021 r. sygn. akt IV SA/Po 272/21. Wyrokiem tym została stwierdzona bezskuteczność czynności materialno-technicznej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu (dalej: Organ lub Komendant Policji) z [...] grudnia 2020 r. w przedmiocie wezwania P. S. (dalej: Skarżący lub Strona) do zapłaty opłaty za przechowywanie broni w depozycie. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Według ustalonego niekwestionowanego stanu faktycznego P. S. w mieszkaniu, które udostępnił swojemu krewnemu J. K., po śmierci krewnego stwierdził dwie sztuki broni należące do zmarłego, na które tamten miał pozwolenie. Tego samego dnia powiadomił o fakcie znalezienia broni Komendę Powiatową Policji i przybyły funkcjonariusz Policji odebrał broń, która została złożona do depozytu. Spadkobiercą J. K. był jego syn, który poinformował Policję o zgodzie na zniszczenie broni. Komendant Policji poinformował Skarżącego o konieczności poniesienie przez niego kosztów przechowywania broni za okres od 9 sierpnia 2018 r. do 7 grudnia 2020 r., to jest do daty jej zniszczenia. Jako podstawę prawną obciążenia Skarżącego kosztami przechowywania broni wskazano art. 23 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2020 r. poz. 955, dalej: "ustawa"). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził bezskuteczność opisanej czynności. Uzasadniając wyrok wskazał, że obowiązek poniesienia kosztów związanych z deponowaniem broni i amunicji wynika wprost z art. 23 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem koszty związane z deponowaniem broni i amunicji ponosi Policja lub Żandarmeria Wojskowa - w przypadku przejęcia jej do depozytu, w trybie określonym w art. 19 ust. 1 i 3 lub art. 36 ust. 2, oraz przekazania do depozytu przez znalazcę (pkt 1); osoba, która utraciła prawo do jej posiadania, deponująca ją w trybie określonym w art. 22 ust. 3 (pkt 2); osoba deponująca, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej (pkt 3). Stawkę opłaty za przechowywanie broni w depozycie określa obecnie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad deponowania i niszczenia broni i amunicji w depozycie Policji, Żandarmerii Wojskowej lub organu celnego oraz stawki odpłatności za ich przechowywanie w depozycie (Dz. U. Nr 152, poz. 1609). W ocenie Sądu I instancji organ dokonał błędnej wykładni systemowej i językowej przepisów prawa materialnego, czego konsekwencją było ich błędne zastosowanie. WSA wskazał, że z wykładni literalnej art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy wynika, że "osoba deponująca" to osoba, która weszła w posiadanie broni i amunicji, a więc przede wszystkim włada nią jak właściciel oraz dokonała czynności faktycznej złożenia broni i amunicji do depozytu. Sąd I instancji uznał, że w przedmiotowej sprawie w związku ze śmiercią właściciela broni, Skarżący nie stał się właścicielem (spadkobiercą) przedmiotowej broni, ani także nigdy nie posiadał jej jak właściciel, w istocie nie wszedł w posiadanie tej broni w znaczeniu prawnym, niezwłocznie zawiadomił o jej znalezieniu Policję, chociaż faktycznie potwierdził na dokumencie przedstawionym przez policjanta odbierającego broń zdeponowanie broni do depozytu. Przepis art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy nie może więc mieć do niego zastosowania i stanowić podstawy prawnej do nałożenia na skarżącego obowiązku poniesienia kosztów przechowywania broni. WSA zauważył też, że z wykładni celowościowej art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy wynika, że koszty przechowywania broni w depozycie powinna ponieść osoba, która faktycznie składając broń do depozytu, ma świadomość skutków prawnych, jakie mogą wiązać się z tą czynnością, m.in. obowiązku poniesienia opłat za przechowywanie broni, ale także weszła w jej posiadanie, co oznacza, że włada tą bronią jak właściciel. W niniejszej sprawie nie została zatem spełniona przesłanka ustawowa do nałożenia na Skarżącego opłaty za przechowywanie broni w depozycie Policji. Obciążenie Skarżącego powstałymi kosztami przechowywania broni jest więc nieuzasadnione i nie znajduje podstaw prawnych w obowiązującej ustawie o broni i amunicji. Sytuację skarżącego można bowiem przyrównać do znalazcy o jakim mowa w art. 23 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy, który składając do depozytu broń, amunicję nie może w zakresie tej broni podjąć żadnej z czynności wymienionych w ust. 2 pkt 1 do 2. W takiej sytuacji koszty związane z deponowaniem broni i amunicji ponosi Policja (art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy). WSA uznał, że w związku z brakiem podstaw materialnoprawnych do obciążenia skarżącego opłatą za przechowywanie opisanej wyżej broni w depozycie Policji należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zmianami, dalej: ppsa) stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności. Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu zaskarżył omówiony wyrok w całości skargą kasacyjną. Zarzucił temu wyrokowi: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: 1) art. 23 § 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że Skarżący nie był osobą deponującą broń, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej, podczas gdy w rzeczywistości Skarżący przekazał broń do depozytu i zobowiązał się do uiszczenia należności wynikających z jej deponowania w i wskutek tego niezasadne niezastosowanie tego przepisu; 2) art. 23 § 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że Skarżący jest znalazcą broni, którą przekazał do depozytu, podczas gdy należy przyjąć, że broń ta pozostawała w mieszkaniu stanowiącym własność Skarżącego, za jego wiedzą i zgodą, a także że znany mu był fakt posiadania tej broni i jej przechowywania przez zmarłego J. K. w mieszkaniu stanowiącym własność Skarżącego, a przez to błędne zastosowanie tego przepisu. II, naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 146 ppsa poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności materialno-technicznej. Podnosząc te zarzuty Komendant Wojewódzki Policji w Poznaniu wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniósł też o zasadzenie na rzecz organu zwrotu kosztów procesu. Zrzekła się przeprowadzenia rozprawy. P. S. nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną, nie żądał też przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 182 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub sąd drugiej instancji) rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Skarżący kasacyjnie złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy, zaś organ, w terminie czternastu dni od doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 183 § 1 ppsa NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 ppsa. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna została oparta na obu tych podstawach, choć w istocie sprowadza się do zarzutu niewłaściwej wykładni przepisu prawa materialnego – art. 23 § 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. Zarzut naruszenia art. 146 ppsa jest konsekwencją zarzutu naruszenia prawa materialnego, gdyż zaskarżona czynność został uchylona przez Sąd I instancji właśnie na skutek uznania za wadliwą wykładnie wskazanego przepisu prawa materialnego przez Organ, z czym Organ się nie zgadza. Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji (a nie jak skarżący kasacyjnie Organ określa: "art. 23 § 1 pkt 3") koszty związane z deponowaniem broni i amunicji ponosi osoba deponująca, która weszła w jej posiadanie po osobie zmarłej. Zgodnie z ustalonym bezspornie stanem faktycznym, Skarżący udostępnił swojemu krewnemu mieszkanie, a po śmierci tego krewnego stwierdził, że w mieszkaniu tym znajdowały się dwie sztuki broni zmarłego, o czym niezwłocznie (tego samego dnia) zawiadomił Policję, której broń przekazał podpisując dokument przekazania broni do depozytu. Przepis art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy dla obciążenia osoby kosztami depozytu wymaga spełnienia dwóch przesłanek: przekazania broni do depozytu i wejścia w posiadanie broni po zmarłym. Posiadanie, o jakim mowa we wskazanym przepisie związane jest z władztwem nad tą bronią, z prawem do dysponowania nią. Wynika to chociażby z art. 23 ust. 2 ustawy, zgodnie z którym osoba składająca broń do depozytu (a więc osoba, o której mowa w art. 23 ust. 1 pkt 3) może: 1) wyrazić zgodę na jej zniszczenie – do protokołu przyjęcia broni oraz amunicji; 2) złożyć pisemny wniosek o zniszczenie broni oraz amunicji; 3) złożyć pisemne oświadczenie woli o przeniesieniu własności broni oraz amunicji na rzecz Skarbu Państwa. Są to uprawnienia do dysponowania wynikające: z tytułu własności, z innego jednoznacznego tytułu do czynności władczych wynikających ze stosunku prawnego mającego swe źródło w czynności prawnej lub konkretnym przepisie prawa, czy chociażby z posiadania samoistnego, takiego, to jest władania takiego jak właściciel, z przekonaniem o władczym dysponowaniu rzeczą. Żadnego z tych przymiotów nie miał Skarżący, czego zresztą Organ nie kwestionował gdyż to nie do Skarżącego, ale do syna zmarłego właściciela jako spadkobiercy Organ zwrócił się o dyspozycje co do broni zgodnie z art. 23 ust. 2 ustawy. Z faktu stwierdzenia istnienia w mieszkaniu należącym do Skarżącego broni należącej do korzystającego z tego mieszkania zmarłego krewnego nie wynikał dla Skarżącego żaden stosunek władczy, żadne prawo do dysponowania bronią, czego był świadomy i nie chcąc wejść w posiadanie broni, niezwłocznie zawiadomił Policję i spowodował jej przejęcie do depozytu. Podpisanie przez niego dokumentu złożenia do depozytu nie czyniło ze posiadacza, a dokumentowało tylko faktyczne przekazanie tej broni. Zatem Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni i zastosowania art. 23 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji, uznając przyjętą przez Organy Policji wykładnię za naruszającą prawo i zasadnie uchylił zaskarżoną czynność na podstawie art. 146 § 1 ppsa. W tej sytuacji skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 ppsa jako niemającą usprawiedliwionych podstaw. ,