II OSK 2558/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. Z. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 325/21 w sprawie ze skargi A. Z. i M. Z. na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] stycznia 2021 r., Nr [...], znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], znak [...] UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 325/21, w pkt 1 odrzucił skargę A. Z. a w pkt 2 oddalił skargę M. Z. (dalej jako skarżący) na decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] stycznia 2021 r., Nr [...], znak: [...], którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], znak [...] nr [...] nakazującą A. Z. i M. Z. rozbiórkę na własny koszt obiektu budowlanego - muru oporowego o długości 27,00 m wybudowanego na dz. ew. nr [...], wzdłuż dz. ew. nr [...], położonych w miejscowości P., gmina N., powiat l., woj. m.. Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w części dotyczącej pkt II jego sentencji. Skarżący domaga się jego uchylenia w tym zakresie oraz stwierdzenia nieważności decyzji organów administracyjnych obu instancji w całości oraz umorzenia postępowania administracyjnego w całości, względnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do Sądu I instancji celem jej ponownego rozpoznania. Jednocześnie skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania w całości decyzji organów obu instancji ewentualnie wstrzymanie wykonania w całości decyzji organu odwoławczego. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazał na podnoszone w skardze kasacyjnej okoliczności dotyczące tego, że rozbiórka muru spowodowałaby powstanie trudnych do odwrócenia szkód dużych rozmiarów, nie tylko na majątku skarżącego kasacyjnie i A. Z., ale również właścicieli i/lub użytkowników wieczystych okolicznych działek. W jego ocenie, uzasadniają one złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W części skargi kasacyjnej dotyczącej uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania nie uprawdopodobniono okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. lecz biorąc pod uwagę okoliczności podnoszone w uzasadnieniu zarzutów wniesionej skargi kasacyjnej można uznać, że wniosek ten odwołuje się do zagrożenia osuwaniem się ziemi na nieruchomości skarżących oraz okoliczne działki w przypadku rozbiórki muru oporowego, którego dotyczy zaskarżona decyzja. Wskazano, że skoro budowa przedmiotowego muru oporowego, a w szczególności wykonanie głębokich wykopów, spowodowało obsuwanie się gruntu z sąsiednich działek, to należało rozważyć, czy podobnych skutków nie wywoła rozbiórka żelbetowego muru, zagłębionego w ziemi i na skutek tego, nie utraci oparcia grunt z sąsiednich działek, co spowoduje ponowne obsuwanie się jego. Obawy takie są całkiem realne, jeśli się zważy, że rozbiórka tak potężnego muru wymaga użycia ciężkiego sprzętu, młotów pneumatycznych itp., co niewątpliwie wywoła drgania i wstrząsy, które przeniosą się na sąsiednie grunty. Zagrożenie takimi skutkami w niniejszej sprawie potencjalnie istniało i istnieje, i należało to wziąć pod uwagę. Charakterystyczne jest również to, że uczestnicy postępowania na rozprawie w dniu 20 grudnia 2007 r. przed Sądem I instancji oświadczali, że taki mur oporowy jest tam niezbędny, gdyż zabezpiecza przed osuwaniem się ziemi. Wykonanie tej decyzji może narazić Skarb Państwa na roszczenia odszkodowawcze w razie wyrządzenia jej wykonaniem szkody. Organy prawidłowo ustaliły, że przedmiotowy mur ma charakter konstrukcji oporowej (muru oporowego). Dokumentacja zdjęciowa dołączona do protokołu nr [...] z przeprowadzonej kontroli w dniu [...] października 2017 r. obrazuje jednoznacznie funkcję przedmiotowej konstrukcji. Wynika z niej, że funkcją wykonanego przez A. i M. Z. obiektu budowlanego jest powstrzymywanie naporu masy ziemi znajdującej się na ich działce przed osypaniem się niżej. Rozbiórka przedmiotowego muru doprowadzi do osypania się masy ziemi niżej, co doprowadzi do nader poważnych szkód. W skardze kasacyjnej podnosi się, że rozebranie muru spowoduje powstanie trudnej do odwrócenia szkody dużych rozmiarów, nie tylko na majątku skarżących, ale również właścicieli okolicznych działek. Skarżący wskazuje także na fakt uprawomocnienia się decyzji PINB w L. z [...] maja 2018 r. nr [...], którą nakazano A. Z. i skarżącemu kasacyjnie usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości przy istniejącym murze oporowym celem możliwości bezpiecznego użytkowania obiektu i doprowadzenia go do stanu zgodnego z przepisami prawa i zasadami wiedzy technicznej, w szczególności do stanu bezpiecznego użytkowania, niezagrażającego życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Wobec tego decyzja nakazująca rozbiórkę stoi w sprzeczności z ww. decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. (znak: [...]). Powyższa sytuacja prowadzi do konkluzji, iż obowiązek nałożony normą indywidualnokonkretną skonkretyzowaną w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. (znak: [...]) jest trwale niewykonalny (niewykonalność prawna). Skarżący wskazując na zasadność wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji przytoczył poglądy przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 20 czerwca 2008 r., II OSK 862/08, LEX nr 517478, gdzie Sąd w sprawie w przedmiocie nakazu rozbiórki postanowił wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], znak [...] nr [...], którą nakazano Państwu A. i M. Z. rozbiórkę na własny koszt obiektu budowlanego - muru oporowego o długości 27,00 m wybudowanego na dz. ew. nr [...], wzdłuż dz. ew. nr [...], położonych w miejscowości P., gmina N., powiat l., woj. M., zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", po przekazaniu sądowi skargi - sąd, może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, przy czym sąd wydaje takie postanowienie, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma na celu uchronić adresatów decyzji lub inne osoby przed skutkami wykonania tej decyzji w okresie kiedy sprawa legalności tejże decyzji jest rozpatrywana przez sąd. Nie są to wszystkie skutki jakie decyzja może wywołać ale jedynie takie, które określić można jako znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Muszą one odnosić się do aktualnej sytuacji osób zagrożonych jej wykonaniem oraz być obiektywnie uzasadnione istniejącym stanem sprawy. Okoliczności tego rodzaju powinien wykazać podmiot zainteresowany wstrzymaniem wykonania takiej decyzji poprzez uprawdopodobnienie ich wystąpienia. Ma to doprowadzić do tymczasowej ochrony takich osób przed skutkami wykonania decyzji do czasu prawomocnego rozpoznania skargi. Z akt sprawy wynika, że objęta wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji dotyczą nałożenia na skarżących nakazu rozbiórki na własny koszt obiektu budowlanego - muru oporowego o długości 27,00 m wybudowanego na dz. ew. nr [...], wzdłuż dz. ew. nr [...], położonych w miejscowości P., gmina N., powiat l., woj. M.. W sprawie nie ma wątpliwości, że mur ten pełni funkcje muru oporowego a zatem przyjąć należy, że ochrania nieruchomość skarżących oraz inne sąsiednie nieruchomości położone na terenie górskim, a więc narażonym na wszelkiego rodzaju osuwiska, przed osuwaniem się ziemi i związanymi z tym szkodami np. zasypaniem działki, uszkodzeniem występującej na tych działkach zabudowy o różnym charakterze, uszkodzeniem mienia tam znajdującego się a nadto ochrania życie i zdrowie mieszkających tam osób lub po prostu osób tam przebywających. W sprawie nie jest kwestionowana również potrzeba istnienia na w obecnej lokalizacji muru oporowego. Zasadniczą kwestią podlegającą ocenie jest legalność jego wzniesienia. Zatem w ocenie NSA, zasadne jest twierdzenie skarżącego, że wykonanie tej decyzji z dużym prawdopodobieństwem doprowadzić może do zagrożenia wystąpieniem tak dla nieruchomości skarżącego jak i dla nieruchomości sąsiednich znacznej szkody. Osuwiska ziemi z samej ich istoty są to zjawiska geofizyczne o wielkiej sile niszczenia i trudne do przewidzenia. Skoro tak wystarczającym było dla wykazania istnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. prawdopodobieństwo ich wystąpienia na tym terenie. Okoliczność tą potwierdzają relacje uczestników postępowania administracyjnego i sądowego a także uchwały Rady Gminy N. w sprawie przystąpienia do zmiany obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdzie zawarte są ustalenia dla terenów zagrożonych masowymi ruchami ziemi w szczególności dla działki [...], położonej niedaleko działki skarżących nr [...], gdzie wzniesiono mur oporowy na granicy z działką [...]. Ponadto o zagrożeniu osuwiskami świadczy okoliczność potwierdzona wyrokiem Sądu Rejonowego w L. II Wydział Karny z dnia 13 listopada 2020 r. sygn.. akt II K 459/20, w którym stwierdzono, że J. P. dopuścił się przestępstwa z art. 288 § 1 K.K. (zniszczenia cudzej rzeczy) bowiem w dniu [...] października 2017 roku w P. rejonu l.ego poprzez wykonanie prac polegających na "na zburzeniu muru oporowego" spowodował osunięcie się znajdującej się nad nim ziemi w konsekwencji czego został odsłonięty betonowy fundament ogrodzenia posesji oznaczonej numerem 480, który następnie popękał na długości około 8 metrów, a zamontowane na nim betonowe słupki i tralki przewróciły się nieustalonego dnia miesiąca czerwca 2018 roku, w wyniku czego powstały straty w kwocie 62 738,54 zł na szkodę M. i A. Z. Oczywiście możliwe jest stwierdzenie, że rozbiórka ta nie została prawidłowo przeprowadzona co jednak nie wyklucza, że wykonanie zaskarżonej decyzji w sposób prawidłowy nie doprowadzi do powstania zagrożenia wystąpieniem osuwiska ziemi, które z kolei sprowadzić może realne zagrożenia dla życia, mienia publicznego oraz właścicieli pobliskich nieruchomości. Zatem NSA uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zasadnym jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bowiem w razie jej uchylenia przez sąd i wcześniejszym wykonaniu powstać może zagrożenie osuwiskiem ziemi, którego skutki należy kwalifikować jako znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Wobec tego zostało wykazane spełnienie przesłanek wstrzymania z art. 61 § 3 P.p.s.a. i należało wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy przez NSA. W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.