I FZ 539/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Juliusz Antosik po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt I SA/Go 498/07 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia 15 marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oraz podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt I SA/Go 498/07, odmówił T. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wnioskodawca nie przedstawił dowodów, które potwierdziłyby jego trudną sytuację majątkową. Sąd zaznaczył, że pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie nadesłał deklaracji podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku VAT ani bilansu finansowego. Nie przedłożył również wyciągu z posiadanych rachunków bankowych. Sąd następnie podkreślił, że zła kondycja finansowa skarżącego nie przeszkadzała mu w znalezieniu środków na zatrudnienie pełnomocnika z wynagrodzeniem w wysokości 400 zł, zaś samo złożenie oświadczenie o bardzo złym stanie majątkowym z powołaniem się na ilość toczących się spraw i poniesionych w każdej z nich kosztów jest niewystarczające. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie. W jego uzasadnieniu wskazał na swoją trudną sytuację finansową, w której się obecnie znajduje. Zaznaczył również, że nie rozumie argumentacji Sądu, która nakłada na niego obowiązek czynienia rezerw finansowych na poczet przyszłych sporów sądowych. Wskazał również, że ilość spraw prowadzonych przed sądami przekracza jego możliwości finansowe. Z uwagi na to, odmowa udzielenia mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów finansowych pozbawi go prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej pod warunkiem, że wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uwagi na to, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, rola sądu ogranicza się do wydania rozstrzygnięcia na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Należy mieć na uwadze, że strona wnosząca o przyznania prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego. W razie pojawiania się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych sąd ma instrumenty prawne służące ich wyjaśnieniu. Na mocy art. 255 p.p.s.a. Sąd może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 § 2 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Należy zauważyć, że z możliwości tej Sąd I instancji skorzystał, wzywając stronę do nadesłania dokumentów mogących pomóc w zobrazowaniu sytuacji materialnej skarżącego i potwierdzających jednocześnie prawdziwość złożonych przez niego oświadczeń. Skarżący jednakże nie nadesłał ani deklaracji podatkowych ani wyciągów z posiadanych przez siebie rachunków bankowych. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że do wyłącznej oceny sądu należy uznanie czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd I instancji dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania oświadczeń strony za prawdziwe, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy. To samo tyczy się również wszelkich innych twierdzeń strony nie popartych dokumentami. Bez przedstawienia odpowiedniej dokumentacji twierdzenia strony w tym zakresie pozostają bowiem gołosłowne. Niezrozumiałe są wywody skarżącego odnośnie obarczania go koniecznością czynienia rezerw finansowych na poczet przyszłych postępowań. Taką argumentacją nie posługiwał się Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Koronnym argumentem Sądu przemawiającym za oddaleniem wniosku o przyznanie prawa pomocy było niedostarczenie przez skarżącego dokumentów potwierdzających treść oświadczeń o jego sytuacji finansowej. Skoro zaś do wyłącznej oceny sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia stosowne przesłanki, to strona, uchylając się od przedstawienia wskazanej dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy. Należy zatem uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo przyjął, że strona nie wykonała w całości wezwania, a tym samym nie wykazała okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z kosztów sądowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie znajduje również uzasadnienia podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa do sądu. Należy podkreślić, że prawo do sądu nie ma charakteru bezwzględnego, zależy bowiem od różnych czynników, między innymi od poniesienia stosownych kosztów. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z treścią art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, a zatem odmowa przyznania prawa pomocy w przypadku braku uzasadnionych podstaw nie stanowi naruszenia jednego z fundamentalnych praw obywateli. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny a podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekła jak w sentencji.