II SA/Rz 1125/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Wojewody z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Starosty z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego W. K. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi W. K. (dalej w skrócie: "skarżący") jest postanowienie Wojewody [...] (dalej w skrócie: "Wojewoda") z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia Starosty [...] (dalej w skrócie: "Starosta") z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Kwestionowane postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia 5 czerwca 2019 r. skarżący zwrócił się do Wójta Gminy [...] o zwrot nieruchomości, stanowiącej część działki ew. nr 399/3, położonej w miejscowości H., gmina [...]. Wójt Gminy [...] przekazał wniosek Staroście, jako organowi właściwemu do załatwienia sprawy. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] Starosta działając na podstawie art. 61a oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a.") - odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Starosta wskazał, że nieruchomość objęta żądaniem była już przedmiotem postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości prowadzonego na wniosek E. G. i E. K. Postępowanie zostało zakończone decyzją Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na to, że część działki ew. nr 399/3 w H. została w pełni zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, nawet w sytuacji, gdy w późniejszym czasie zmienił się sposób jej użytkowania. Decyzja Starosty [...] została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...]. Z kolei decyzja Wojewody [...] była przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 129/06 oddalił skargę. Następnie Starosta wskazał, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej część działki nr 399/3 położonej w miejscowości H., gmina [...]. W ocenie Starosty, kolejny wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości stanowi w istocie żądanie ponownego rozstrzygnięcia w tej samej sprawie. Natomiast wydanie przez ten sam organ kolejnej decyzji w sprawie rozstrzygniętej już ostateczną decyzją jest niedopuszczalne i stanowi przesłankę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Starosta zauważył, że nie nastąpiła zmiana stanu prawnego, która dawałaby podstawę do ponownego rozpatrzenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na powyższe postanowienie, Wojewoda postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] utrzymał je w mocy. Zdaniem Wojewody zachodzi tożsamość obecnej sprawy ze sprawą zakończoną wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 129/06. Wojewoda wyjaśnił, że o tożsamości sprawy można mówić wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu (rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów) i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Wojewoda stwierdził, że o braku tożsamości w przedmiotowej sprawie nie może świadczyć to, że wniosek z dnia 5 czerwca 2019 r. obejmuje tylko część nieruchomości która była przedmiotem postępowania zakończonego ww. wyrokiem. W świetle powyższych okoliczności Wojewoda stwierdził, że nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu części działki ew. nr 399/3 poł. w H., a więc Starosta zasadnie odmówił wszczęcia postępowania. W ustawowym terminie skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował stanowisko Wojewody o tożsamości sprawy ze sprawą zakończoną wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 129/06, albowiem obecnie skarżący domaga się zwrotu części działki, która nie została zabudowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący przywołał inne postępowanie zakończone w 1994 r. wydaniem decyzji o zwrocie części nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, częściowo z przyczyn w niej wskazanych. Wstępnie Sąd zastrzega, że co do zasady podziela prezentowane przez organy stanowisko, że w układzie procesowym, w którym strona składa podanie o wszczęcie postępowania w sprawie, która została już ostatecznie załatwiona organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 61a § 1 Kpa - o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Wychodząc z takiego założenia organy obu instancji przyjęły, że wniosek skarżącego dotyczy sprawy, która została już ostatecznie i prawomocnie załatwiona decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 roku, nr [...]; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił prawomocnie skargę na przedmiotową decyzję – wyrok z dnia 25 kwietnia 2006 roku, sygn. II SA/Rz 129/06. Kontrola stanowiska organów obu instancji wykazała, iż teza ta jest co najmniej przedwczesna. Powołana decyzja wojewody z 2003 roku dotyczyła negatywnego rozpatrzenia wniosku E. G. i E. K. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - części działki 399/3. W ocenie organów złożony przez skarżącego wniosek z dnia 5 czerwca 2019 roku dotyczy tej samej sprawy, co skutkuje tzw. powagą rzeczy osądzonej (załatwionej) – res iudicata. Odmowa wszczęcia postępowania z powodu powagi rzeczy załatwionej wymaga ustalenia, że wniosek dotyczy tej samej sprawy. Dla przyjęcia, iż zachodzi tożsamość spraw należ pozytywnie zweryfikować, identyczność stron postępowania, przedmiotu postępowania, stanu faktycznego i stanu prawnego. W tej materii Sąd dostrzega deficytowość ustaleń co do dwóch pierwszych kwestii. O ile nie budzi zastrzeżeń ogólna teza, że tożsamość podmiotowa spraw zachodzi również wtedy, gdy w miejsce strony wstępują jej następcy prawni, to in concreto takie zrekonfigurowanie powinno być wykazane stosownymi dokumentami – postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, notarialnym poświadczeniem dziedziczenia. W aktach sprawy nie ma żadnych dokumentów potwierdzających, że skarżący jest następcą prawnym E. K. Wprawdzie we wniosku o zwrot części działki 399/3, złożonym przez skarżącego i J. G. jeszcze w roku 2014 jest zawarte stwierdzenie, że skarżący jest synem E. K., to nie załączono do niego żadnych dokumentów, które by tę okoliczność pozwalały pozytywnie zweryfikować; do wniosku dołączono natomiast postanowienia sądu wskazujące, że J. G. jest następcą prawnym E. G. W takim układzie procesowym teza o tożsamości podmiotowej sprawy rozstrzygniętej decyzją wojewody z 2003 roku oraz sprawy z wniosku skarżącego z 2019 roku ma walor jedynie niezweryfikowanej hipotezy. Kolejną kwestią, która umknęła uwadze organów jest fakt, że skarżący w swoim wniosku wyraźnie oświadczył, iż działa z upoważnienia swojego brata ciotecznego J. G. – wynika to również z dalszej części jego treści, w której skarżący używa zaimka "nasz" (wniosek). Organy nie podjęły żadnych czynności w celu weryfikacji tego oświadczenia, oraz – ewentualnie – wezwania skarżącego do nadesłania stosownego pełnomocnictwa. Wreszcie kwestia ostatnia, monitowana w samym wniosku, jak również w zażaleniu na postanowienie Starosty [...] z dnia [...] lipca 2019 roku – skarżący wyraźnie wskazuje, iż domaga się wyodrębnienia części działki (4 m od budynku) i zwrócenia po połowie (czytaj skarżącemu i J. G.) zbędnej części działki od strony południowej budynku, zaś za pozostałą część działki, na której znajduje się budynek, ścieżka z dojściem do mieszkań z drogą dojazdową do garaży od strony północnej, skarżący domagał się odszkodowania lub działki zamiennej. W ocenie Sądu, kwestia tożsamości tak sformułowanego wniosku oraz wniosku E. G. i E. K. budzi wątpliwości i powinna zostać poddana analizie, czego nie uczyniono. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, iż w sprawie naruszono przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego – art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. – co niewątpliwie w sposób istotny mogło przełożyć się na wynik sprawy. Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające. Rozpoznając ponownie sprawę organy rozważą kwestie wskazane przez Sąd we wcześniej części niniejszego uzasadnienia. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 P.p.s.a.