I OZ 559/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. D., K. D. i M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 874/21 o odrzuceniu skargi kasacyjnej Z. D., K. D. i M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 4 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 874/21, oddalającego skargę Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wyrokiem z 4 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 874/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (daje Sąd Wojewódzki/Sąd I instancji) oddalił skargę Z. D. (dalej Skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej Kolegium) z [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji. Uprzednio, prawomocnym postanowieniem z 30 września 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 874/21 - Sąd I instancji odrzucił skargę K. D. i M. D., z uwagi na brak przymiotu stron postępowania. Wyrok z 4 maja 2022 r. wraz z uzasadnieniem doręczono profesjonalnemu pełnomocnikowi 15 lipca 2022 r. W dniu 12 sierpnia 2022 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) wniesiona została skarga kasacyjna sporządzona i podpisana przez Skarżącą oraz K. D. i M. D. od ww. wyroku. Postanowieniem z 30 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 874/21 Sąd I instancji odrzuciła wniesioną skargę kasacyjną. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Wojewódzki wskazał, że skarga kasacyjna wniesiona przez K. D. i M. D. podlega odrzuceniu, bowiem nie są oni stronami niniejszego postępowania sądowego w rozumieniu art. 33 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Sąd Wojewódzki wskazał, że również skarga kasacyjna wniesiona przez Skarżącą jest niedopuszczalna, a to z uwagi na fakt, że została przez nią osobiście sporządzona i podpisana, a zatem nie spełnia wymogu wynikającego z art. 175 P.p.s.a. i jako taka podlega odrzuceniu. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca oraz K. D. i M. D. - wszyscy reprezentowani przez radcę prawnego D. D., wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie: 1. przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 175 § 1 i 3 P.p.s.a., poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej i uznanie, że skargę wniosły nieuprawnione do tego strony, podczas gdy w sprawie Skarżący reprezentowani są przez pełnomocnika i należało uznać, że skargę złożył w imieniu Skarżących ich pełnomocnik tj. radca prawny; 2. art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania; 3. art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, poprzez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej oraz wszczęcie na jej podstawie postępowania sądowoadministracyjnego przed sądem drugiej instancji uzależnione jest od łącznego spełnienia warunków wynikających z przepisów P.p.s.a., tj.: wniesienia skargi kasacyjnej w przepisanym terminie (art. 177), sporządzenia jej przez adwokata, radcę prawnego lub inną uprawnioną osobę (art. 175), zachowania wymogów formalnoprawnych (art. 176 w zw. z art. 174), należytego opłacenia (art. 221) oraz wniesienia jej przez uprawniony podmiot (art. 173 § 2). Niezaistnienie, którejkolwiek z tych przesłanek powoduje niedopuszczalność skargi kasacyjnej, a w konsekwencji powoduje jej odrzucenie (art. 178 P.p.s.a.). Wśród powyższych warunków ustawa wymienia m.in. wymóg wniesienia skargi kasacyjnej przez uprawniony podmiot – art. 173 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skargę kasacyjną może wnieść strona postępowania, tj. skarżący, organ administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 32 P.p.s.a.) oraz stosownie do art. 12 P.p.s.a. uczestnik postępowania w rozumieniu art. 33 P.p.s.a., a także prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców lub Rzecznik Praw Dziecka po doręczeniu im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z konstrukcji powołanej normy prawnej wynika, że krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi kasacyjnej jest zamknięty i ogranicza się jedynie do tych, które zostały wymienione w tym przepisie. Dodatkowym warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej jest doręczenie wskazanym podmiotom odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem (art. 142 § 1 w zw. z art. 173 § 2 P.p.s.a.). Jak słusznie podnosi się w orzecznictwie, powyższa zasada wynika nie tylko ze względów wyraźnego wskazania w ustawie, ale również ze względów pragmatycznych, gdyż stanowi ona w założeniu polemikę z racjami w nim wyrażonymi. Wniesienie skargi kasacyjnej z pominięciem tego trybu jest zatem niedopuszczalne (zob. postanowienie NSA z 31 stycznia 2013 r., II OZ 36/13; z 7 czerwca 2013 r., II FZ 71/13). W myśl powoływanego już powyżej art. 178 P.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Przyczyny niedopuszczalności skargi kasacyjnej, jak wskazuje się w orzecznictwie, mogą mieć charakter podmiotowy (wniesienie skargi przez nieuprawniony podmiot) lub przedmiotowy. Przyczyna tego ostatniego rodzaju zachodzi w sytuacji wniesienia skargi kasacyjnej z naruszeniem dyspozycji art. 177 § 1 P.p.s.a., stanowiącego, że skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (por. postanowienie NSA z 21 marca 2012 r., I OZ 183/12). Jak wynika z akt postępowania w niniejszej sprawie K. D. i M. D. nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym przed organami zarówno pierwszej jak i drugiej instancji. Ponadto wniesiona przez nich skarga do Sądu I instancji na decyzję Kolegium z [...] marca 2021 r. została prawomocnym postanowieniem tego Sądu z 30 września 2021 r. odrzucona z uwagi właśnie na brak przymiotu stron postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji, prawidłowo uznał, że w związku z brakiem przymiotu strony postępowania przez K. D. i M. D. wniesiona przez nich skarga kasacyjna od ww. wyroku była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu. W tym miejscu zaznaczyć należy, że co prawda pełnomocnik wnoszących niniejsze zażalenie ustanowił się w postępowaniu sądowym już po wydaniu przez Sąd postanowienia z 30 września 2021 r., którym to Sąd I instancji odrzucił wniesioną skargę K. D. i M. D., to jednak profesjonalny pełnomocnik miał świadomość, że ww. nie są stronami postępowania sądowego, gdyż zostało mu doręczone postanowienie Sądu I instancji z 24 listopada 2021 r. o odrzuceniu zażalenia K. D. i M. D. na postanowienie tego Sądu z 30 września 2021 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się natomiast do skargi kasacyjnej wniesionej przez Skarżącą - Sąd I instancji również słusznie ocenił, iż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku z 4 maja 2022 r., była dotknięta brakiem nieusuwalnym w trybie art. 49 P.p.s.a. Skargę kasacyjną sporządziła bowiem i podpisała osobiście Skarżąca nie legitymująca się uprawnieniami wymaganymi od osób wymienionych w art. 175 § 2 i § 3 P.p.s.a., czym naruszyła obowiązek wynikający z art. 175 § 1 P.p.s.a. Stosownie bowiem do tego przepisu skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego z zastrzeżeniem § 2 i 3 P.p.s.a. Zaznaczyć przy tym należy, że w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że jedynie podpis złożony pod skargą kasacyjną potwierdza z punktu widzenia sądu oceniającego dopuszczalność tego środka, że w jego konstruowaniu brał udział, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 175 P.p.s.a., uprawniony fachowy podmiot. Przy czym, o ile niezamieszczenie podpisu pod skargą kasacyjną, jeśli z jej treści wynika, że została sporządzona przez uprawnioną osobę, stanowi brak o usuwalnym charakterze, który obliguje sąd do wezwania do jego uzupełnienia, o tyle podpisanie skargi kasacyjnej przez osobę niewymienioną w art. 175 P.p.s.a. stanowi uchybienie, które skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 178 P.p.s.a., bez wzywania do usunięcia braków (zob. postanowienie NSA z 16 października 2018 r., sygn. akt II OZ 964/18 i postanowienie NSA z 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1088/11). W niniejszej sprawie Skarżąca wnosząc skargę kasacyjną od wyroku Sądu, nie dopełniła powyższego wymogu, mimo że jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Wobec powyższego Sąd Wojewódzki zaskarżonym postanowieniem prawidłowo odrzucił również skargę kasacyjną Skarżącej jako niedopuszczalną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z treści skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wynikało, że została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika Skarżącej. Podpis pod skargą kasacyjną złożyła sama Skarżąca oraz K. D. i M. D. Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że Skarżąca wniosła skargę kasacyjną przez siebie sporządzoną i uczyniła to we własnym imieniu. Dla wykazania spełnienia przymusu adwokacko-radcowskiego wystarczyło wykazać, że skarga kasacyjna została sporządzona przez uprawnionego pełnomocnika. Wówczas podmiot, który się podpisał, byłby tylko wnoszącym skargę kasacyjną i wymóg z art. 175 § 1 P.p.s.a. zostałby zachowany (por. postanowienie NSA z 13 lutego 2019 r. sygn. akt II OZ 38/19). Końcowo zaznaczyć należy, że wbrew twierdzeniu zażalenia prawo do sądu i prawo do dwuinstancyjnego postępowania w niniejszej sprawie nie zostało naruszone, co czyni zarzuty naruszenia art. 45 Konstytucji RP i art. 6 art. Konwencji nieusprawiedliwionymi. Postanowienie Sądu I instancji z 30 sierpnia 2022 r. w pełni odpowiadało prawu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.