I GZ 571/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Spółki jawnej w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 2102/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi A. Spółki jawnej w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 30 maja 2016 r., działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odmówił skarżącej A. Spółce jawnej w P. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Z uzasadnienia orzeczenia Sądu pierwszej instancji wynika, że w skardze Spółki na opisaną wyżej decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. został sformułowany wniosek o wstrzymanie wykonania wydanych w sprawie decyzji. W uzasadnieniu wniosku strona stwierdziła, że wykonanie decyzji grozi jej niepowetowaną stratą. Wskazała, że łączna suma wszystkich obciążeń związanych decyzjami przekracza kilkaset tysięcy złotych, a skarżąca nie jest w stanie ponieść takiego ciężaru finansowego. Zdaniem strony, będzie to skutkowało wszczęciem postępowania egzekucyjnego, zaś skutki egzekucji mogą być nieodwracalne. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. W aktach sprawy brak wystarczających dokumentów, które mogłyby stanowić podstawę do uwzględnienia wniosku. Również z akt administracyjnych nie wynika, aby takie przesłanki w sprawie występowały. Sąd zwrócił uwagę, że w sprawie uwzględniono częściowo wniosek o przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przedłożone przez skarżącą w tej sprawie dokumenty były przydatne do oceny jej sytuacji majątkowej, jednakże nie były one wystarczające, aby pozytywnie rozstrzygnąć wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd podkreślił, że przesłanki udzielenia prawa pomocy oraz wstrzymania wykonania decyzji nie są tożsame. WSA uznał, że skarżąca nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonej decyzji groziło wyrządzeniem znacznej szkody, oraz że skutki wykonania decyzji byłyby trudne do odwrócenia, a Sąd nie może przeprowadzać postępowania wyjaśniającego z urzędu w poszukiwaniu przyczyn ubiegania się skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w postępowaniu sądowym, ani tym bardziej domniemywać okoliczności, które przemawiałyby za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku strony. Skarżąca Spółka w zażaleniu na powyższe postanowienie Sądu pierwszej instancji wniosła o jego uchylenie w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Strona zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że nie wykazała występowania w sprawie realnych i rzeczywistych przesłanek skutkujących uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz nie uprawdopodobniła realnego niebezpieczeństwa wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków wydanego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana przez późniejszy zwrot spełnionego, bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro Sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać Sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W rozpoznawanej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie podatku akcyzowego za marzec 2014 r. w kwocie 59 754 zł. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie mógł zostać uwzględniony, bowiem skarżąca nie załączyła dokumentacji, która pozwalałaby na ocenę, czy – w kontekście całokształtu jej sytuacji majątkowej – wykonanie wydanych w sprawie decyzji może skutkować wyrządzeniem jej szkody, która byłaby znaczna, albo może doprowadzić do skutków, które byłyby trudne do odwrócenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena jest prawidłowa. Przywołanych we wniosku okoliczności, mających wskazywać na niebezpieczeństwo wyrządzenia Spółce znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania wydanych w sprawie decyzji, nie sposób zweryfikować. Wprawdzie trafnie strona stwierdza w zażaleniu, że podmiot wnioskujący o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego nie musi udowadniać wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, lecz ma jedynie uprawdopodobnić, że takie skutki wykonania zaskarżonego aktu mogą realnie w danym przypadku wystąpić. Jednakże strona takiego uprawdopodobnienia nie dokonała. Ograniczenie się w tym zakresie do stwierdzenia we wniosku, że: 1) wykonanie decyzji grozi niepowetowaną stratą, 2) łączna suma wszystkich obciążeń określonych decyzjami przekracza kilkaset tysięcy złotych, a skarżąca nie jest w stanie ponieść takiego ciężaru finansowego, 3) skutki egzekucji kwot objętych decyzjami skierowanymi do Spółki mogą być nieodwracalne – musi być uznane za gołosłowne. Strona nie zobrazowała bowiem swojej sytuacji majątkowej, co jest konieczne dla oceny, czy w przypadku tego konkretnego podmiotu zapłata kwoty objętej zaskarżoną decyzją (nawet w kontekście istnienia obowiązku zapłaty kwot podatku określonych w innych decyzjach wydanych w stosunku do skarżącej) może prowadzić do szkody, która dla Spółki byłaby znaczna, czy do skutków, które byłyby trudne do odwrócenia w przypadku ewentualnego późniejszego uwzględnienia skargi. Sama wysokość określonych Spółce zobowiązań (akcyza i opłata paliwowa) nie świadczy automatycznie o wystąpieniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Kwoty te muszą być bowiem odniesione do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej strony, jej płynności finansowej itp. Znajdujące się w aktach dokumenty na dokonanie takiej oceny nie pozwalały, wobec czego Sąd pierwszej instancji trafnie odmówił wstrzymania wykonania decyzji. Przesłanki do wstrzymania zaskarżonej decyzji nie może również stanowić zwolnienie strony z części kosztów sądowych, gdyż są to dwa odrębne postępowania, w których sąd rozstrzyga na podstawie innych przesłanek. Zła kondycja finansowa wnioskodawcy nie jest wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Takimi przesłankami są bowiem zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem decyzji. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego, wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Trudna sytuacja materialna strony może mieć wpływ na przyznanie prawa pomocy, ale nie jest wystarczającą przesłanką do wstrzymania wykonania danego aktu, bowiem przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.