II FZ 625/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Antoni Hanusz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 1053/10 w zakresie oddalenia wniosków o wyłączenie sędziów w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 23 lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE II FZ 625/11 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie o sygnaturze akt I SA/GL 1053/10, oddalił wnioski M.S. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: P.D., B.K. i W.O. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że podczas rozprawy w dniu 2 sierpnia 2011 r. pełnomocnik M.S. wniósł o wyłączenie, na mocy art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej określana jako u.p.p.s.a.) – sędziów WSA w Gliwicach: P.D., B.K. oraz W.O., tworzących skład orzekający na tej rozprawie. W jednobrzmiących uzasadnieniach wniosków podniesiono, że przedmiot niniejszej sprawy, dotyczącej podatku od czynności cywilnoprawnych, jest "ściśle powiązany" m.in. z postępowaniami prowadzonymi przez Prokuraturę Okręgową w K., "dążącymi do wykrycia działającej na terenie miasta C. zorganizowanej grupy przestępczej, której właśnie ofiarą był skarżący". Podkreślono jednocześnie, że "w ramach prowadzonego postępowania przygotowawczego okazało się, że w sprawie czynności podejmowała prowadząca Kancelarię Notarialną w C. mgr M.W. oraz adw. L.K.", a "przesłuchiwani w nich świadkowie powoływali się na bliską znajomość z sędzią tutejszego sądu – małżonkiem notariusz M.W. – sędzią K.W.", będącym również, "jak to wynika z informacji posiadanych przez skarżącego", bliskim znajomym wspomnianego L.K. We wniosku wskazano także, że sędzia K.W. jest członkiem Kolegium Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który "posiada realną możliwość oddziaływania na sytuację Sędziów Sądu", w tym tych orzekających w niniejszej sprawie, objętych wnioskami o wyłączenie. W ocenie skarżącego w sprawie występuje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności tych sędziów, która "nie ma wyłącznie charakteru potencjalnego, ale realny i uzasadniony, znajdujący swój wyraz w powiązaniach i nieformalnych wpływach, na którą powołują się w postępowaniach przygotowawczych świadkowie oraz osoby podejrzane z sędzią WSA K.W.". Sędziowie, których wyłączenia domaga się strona skarżąca, w swoich pisemnych oświadczeniach stwierdzili, że brak jest jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia wniosku, podnosząc, iż przedstawione w nim argumenty nie znajdują żadnego odzwierciedlenia w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając wnioski podniósł, że zgodnie z art. 19 u.p.p.s.a., na który powołuje się autorka wniosków, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 tej ustawy, przewidujących wyłączenie sędziego z mocy prawa, Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Sąd dodał, że okoliczność mogąca wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi przy tym nie tylko faktycznie wystąpić, ale i być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji. Tymczasem rozpoznawane wnioski, tych wymogów w ocenie Sądu nie spełniły. Główna teza wniosków, sprowadzała się do podważenia bezstronności sędziego, który w ogóle nie został wyznaczony do rozpoznania niniejszej sprawy. Autorka wniosków zdawała się nie dostrzegać tego faktu, z niezrozumiałych powodów przyjmując, że Sędzia ten, który nie podjął w sprawie żadnej czynności, zwłaszcza nie wydał i nie mógł uczestniczyć w wydaniu orzeczenia, może wywierać wpływ na wynik postępowania. Sąd dodał, że wszystkie zarzuty formułowane we wnioskach nie znajdują najmniejszego odzwierciedlenia w aktach sprawy, nadesłanych przez organ, co trafnie jednomyślnie zauważyli sędziowie w swoich pisemnych oświadczeniach. Pełnomocnik skarżącego nie wykazał także kwestii najważniejszej z punktu widzenia postępowania w niniejszej sprawie, tj. tego, iż podnoszone przez niego okoliczności determinowały stosunek do sprawy sędziów, których wyłączenia się domaga. Podkreślił, że Kolegium Sądu jest organem wewnętrznym o kompetencjach głównie doradczych, które to kompetencje w najmniejszym stopniu nie wkraczają w sferę orzeczniczą Sądu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zaskarżył je w całości, wniósł o jego uchylenie i wyłączenie wskazanych we wniosku sędziów. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 19 u.p.p.s.a. w związku z art. 20 tej ustawy, poprzez przyjęcie, iż złożone w sprawie wnioski o wyłączenie sędziów nie uprawdopodobniają istniejących w sprawie przyczyn wyłączenia sędziów. W uzasadnieniu zażalenia powtórzone zostały dotychczasowe argumenty na poparcie wyłączenia sędziów przedstawione we wniosku o ich wyłączenie. Sądowi pierwszej instancji zarzucono natomiast, że błędnie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności uzasadniających wyłączenie sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw ani zarzutów, a zatem należało je oddalić. W myśl art. 19 u.p.p.s.a., którego naruszenie zarzucono Sądowi pierwszej instancji, Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że o uzasadnionym wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione. Jak prawidłowo zauważył Sąd pierwszej instancji, okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego orzekającego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić oraz być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji. Jak wynika z treści art. 19 u.p.p.s.a., określenie w tym przepisie przesłanek względnych wyłączenia sędziego nastąpiło poprzez użycie ogólnego sformułowania zaistnienia okoliczności uprawdopodobniającej uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności danego sędziego w konkretnej sprawie. Oznacza to, że będą to wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń, co do bezstronności sędziego, przy rozstrzyganiu danej sprawy. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi też faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego, tj. być jedynie uprawdopodobniona. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego lub sędziów w danej sprawie musi być realna, a zatem nie jest wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z nadmiernej wrażliwości strony. Celem przepisu ujętego w art. 19 u.p.p.s.a., jest wyłączenie sędziego, który w konkretnych okolicznościach sprawy, uprawdopodobnionych przez wnioskodawcę, nie gwarantowałby bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem analiza zaskarżonego postanowienia, jak również treść zażalenia nie wskazują, by w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające brak gwarancji rzetelnego i bezstronnego rozstrzygnięcia prowadzonego przez skarżącego sporu o prawo, przez wyznaczony do tego skład sędziów. Sytuacja na którą, wskazuje strona skarżąca dotycząca znajomości jednego z sędziów wojewódzkiego sądu administracyjnego z pełnomocnikiem osób podejrzanych w sprawie karnej, powiązanej w opinii skarżącego z prowadzonym obecnie sporem przed tym wojewódzkim sądem administracyjnym, nie oznacza w myśl art. 19 u.p.p.s.a. uzasadnienia dla wyłączenia sędziów wyznaczonych do rozstrzygnięcia tego sporu, wśród których nie znalazł się wymieniony powyżej sędzia. Sytuacji tej nie zmienia także okoliczność, że żona tego sędziego w ramach czynności zawodowych notariusza wykonywała czynności polegające na sporządzeniu w formie aktu notarialnego umów, których stronami były osoby wymienione powyżej jako podejrzane w postępowaniu karnym. Wreszcie okoliczność bycia członkiem kolegium wojewódzkiego sądu administracyjnego nie oznacza uprawnienia do wywierania nacisków na innych sędziów orzekających w tym sądzie, na co w nieuzasadniony sposób zwracał uwagę skarżący w zażaleniu. Kolegium sądu jest jednym z jego ustawowych organów, o kompetencjach szczegółowo określonych w art. 25 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W żadnym wypadku nie można z norm zawartych w tych przepisach wywieść prawa do wywierania nacisków na treść wyroków wydawanych przez poszczególne składy w sprawach rozpoznawanych przed tym sądem. Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.