I OZ 215/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2002/20 o odrzuceniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2002/20 w sprawie ze skargi E.Z. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 17 lipca 2020 r. nr 13/P/2020 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2002/20 oddalił skargę E.Z. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 17 lipca 2020 r. nr 13/P/2020 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Pismem z dnia 22 lutego 2021 r. skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia w/w wyroku oraz o przyznanie mu prawa pomocy. Odpis nieprawomocnego wyroku, wraz z uzasadnieniem, został doręczony skarżącemu w dniu 2 kwietnia 2021 r. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 21 maja 2021 r. sygn. akt I SPP/Wa 83/21 przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 30 sierpnia 2021 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie poinformowała, że w dniu 18 sierpnia 2021 r. zostało odebrane przez adwokata [...] zawiadomienie z dnia 9 sierpnia 2021 r. o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego. W dniu 7 września 2021 r. wyznaczony adwokat zapoznał się z aktami sprawy. Od wskazanego na wstępie wyroku adwokat [...], działając jako pełnomocnik E.Z., wniósł skargę kasacyjną nadaną listem poleconym w dniu 17 września 2021 r. (data pieczęci urzędu pocztowego), zaadresowanym bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny przekazał skargę kasacyjną Sądowi pierwszej instancji w dniu 24 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2002/20 odrzucił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu postanowienia podał, że zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a."), od wyroku wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stosownie do treści art. 177 § 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Wobec powyższego, miarodajna dla oceny terminowości przedmiotowego środka zaskarżenia jest data złożenia go bezpośrednio w sądzie, który wydał kwestionowane nim rozstrzygnięcie, względnie nadanie go w placówce pocztowej na adres takiego sądu. Jednocześnie, mając na uwadze treść art. 177 § 3 p.p.s.a. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, w przypadku ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu po wydaniu wyroku, ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do pełnomocnikiem w sprawie, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W świetle art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna skierowana została nie na adres Sądu pierwszej instancji, który wydał kwestionowany wyrok, a bezpośrednio na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ustawodawca nie określił wprawdzie wprost konsekwencji skierowania skargi kasacyjnej bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jednak w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że w takiej sytuacji datą wniesienia skargi kasacyjnej jest data jej przekazania przez sąd drugiej instancji do sądu właściwego. Skarga kasacyjna błędnie skierowana do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywoła zatem skutki prawne tylko wtedy, gdy Sąd ten przekaże ją właściwemu wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu przed upływem trzydziestodniowego terminu przewidzianego w art. 177 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia: 13 grudnia 2004 r. sygn. akt FZ 480/04 oraz 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II FSK 1718/06). W ocenie Sądu pierwszej instancji, w okolicznościach przedmiotowej sprawy (uwzględniając, że w dniu 18 sierpnia 2021 r. adwokat [...] dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego) termin do zaskarżenia wyroku z dnia 15 lutego 2021 r. upływał w dniu 17 września 2021 r. Skarga kasacyjna wniesiona przez pełnomocnika skarżącego bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęła do tegoż Sądu w dniu 20 września 2021 r. i została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 24 września 2021 r. Należało zatem uznać, że datą wniesienia skargi kasacyjnej jest 24 września 2021 r., co oznacza, że skarga ta wniesiona została po upływie terminu. W konsekwencji skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia E.Z. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zarzucił naruszenie art. 178 w zw. z art. 177 § 3 p.p.s.a., wskazując, że skarga kasacyjna została złożona prawidłowo w ostatnim dniu terminu do jej wniesienia, tj. w dniu 17 września 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 177 § 1 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W świetle natomiast art. 177 § 3 p.p.s.a., w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Biorąc pod uwagę treść w/w przepisów i okoliczności niniejszej sprawy (adwokat [...] dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego w dniu 18 sierpnia 2021 r.), przyjąć należy, iż termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 15 lutego 2021 r. upływał w dniu 17 września 2021 r. Wprawdzie, jak wynika z akt sprawy, przesyłka zawierająca skargę kasacyjną sporządzoną przez pełnomocnika skarżącego od w/w orzeczenia została nadana w placówce pocztowej w dniu 17 września 2021 r., a więc w ostatnim dniu terminu, to jednak jako adresata na kopercie wskazano Naczelny Sąd Administracyjny, a nie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (karta nr 61). Do biura podawczego NSA skarga kasacyjna wpłynęła w dniu 20 września 2021 r. (prezentata Sądu). Następnie, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 września 2021 r., została ona przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, celem nadania sprawie dalszego biegu (23 września 2021 r.). Do Sądu pierwszej instancji skarga kasacyjna wpłynęła w dniu 24 września 2021 r. (karta nr 56). Powyższe okoliczności są bezsporne. Sporne jest jedynie ich znaczenie z punktu widzenia terminowości wniesienia przedmiotowej skargi kasacyjnej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela, że w sytuacji wniesienia skargi kasacyjnej bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, z pominięciem właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, datą wniesienia skargi kasacyjnej jest data jej przekazania przez Naczelny Sąd Administracyjny do sądu właściwego. Zatem skargę kasacyjną wniesioną bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd ten powinien przekazać do wojewódzkiego sądu administracyjnego, który wydał zaskarżone orzeczenie, a dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej decydująca jest data nadania (przekazania) tej skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 11 stycznia 2022 r., sygn. akt I FZ 286/21; 20 marca 2019 r., sygn. akt II GSK 199/19; 13 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3234/15; 9 lutego 2016 r., sygn. akt II OZ 119/16; 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I OZ 1613/15; 28 lipca 2015 r., sygn. akt II OZ 707/15; 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 59/15; 22 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 810/14; publ. CBOSA). Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny za prawidłowe uznał stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skarga kasacyjna wniesiona przez pełnomocnika E.Z. była spóźniona, a tym samym podlegała odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w postanowieniu.