II GZ 409/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 812/21 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 25 maja 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 812/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") odrzucił skargę [...] (dalej: "skarżący") na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z 30 grudnia 2020 r. w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji banku i zwrócił skarżącemu uiszczony wpis od skargi. W uzasadnieniu postanowienia WSA wskazał, że skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) wniósł skargę na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Zarządzeniem z 31 marca 2021 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi przez wskazanie na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. naruszenia interesu prawnego skarżącego (nadesłanie kopii rachunku domu maklerskiego/banku lub zaświadczenia depozytowego, z którego wynika numer serii obligacji [...] S.A. posiadanych przez skarżącego oraz nadesłania trzech odpisów skargi z załącznikami) – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie 20 kwietnia 2021 r. zostało wysłane na podany w skardze adres korespondencyjny kancelarii pełnomocnika. Po uprzednim, dwukrotnym awizowaniu w dniach 27 kwietnia i 5 maja 2021 r., z uwagi na fakt, iż nie zostało podjęte w terminie, Urząd Pocztowy Warszawa 102 zwrócił przesyłkę do Sądu 13 maja 2021 r. Stosownie do postanowień art. 73 p.p.s.a. Sąd I instancji przyjął, że doręczenie rzeczonego wezwania nastąpiło 11 maja 2021 r. Tym samym siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków skargi upłynął 18 maja 2021 r., zatem skarga, której braków formalnych nie uzupełniono w terminie, podlegała odrzuceniu, a uiszczony wpis - zwrotowi. Postanowieniem z 1 lipca 2021 r. WSA stwierdził prawomocność postanowienia z 25 maja 2021 r. W piśmie opatrzonym datą 31 lipca 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o reasumpcję postanowienia WSA z 25 maja 2021 r., ewentualnie o przywrócenie terminu do wykonania zobowiązania Sądu z 20 kwietnia 2021 r., jednocześnie nadsyłając 3 odpisy skargi i wskazując, że dokument, potwierdzający numery obligacji posiadane przez skarżącego znajduje się już w aktach sprawy. Uzasadniając wniosek pełnomocnik skarżącego wskazał, że nie został zawiadomiony o nadejściu przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz przesyłki zawierającej odpis postanowienia o odrzuceniu skargi, pomimo obecności zarówno pełnomocnika jak i innych osób w lokalu, brak było również pozostawionego awizo informującego o nadesłanej przesyłce poleconej. Pełnomocnik wyjaśnił również, że przesyłka nie została mu wydana w urzędzie pocztowym, pomimo czterokrotnej obecności w tej placówce w okresach objętych pismami kierowanymi przez Sąd w niniejszej sprawie. Do wniosku załączona została kopia reklamacji wystosowanej do Poczty Polskiej S.A. oraz oświadczenie osoby trzeciej. WSA w Warszawie postanowieniem z 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 812/21, odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi [...]. Sąd stwierdził, że przesyłka zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi została nadana na adres pełnomocnika skarżącego wskazany w skardze jako adres do doręczeń. Zachowane zostały również wymogi doręczenia przesyłki w trybie art. 73 p.p.s.a. tj. dwukrotnie pozostawiono zawiadomienie o nadejściu przesyłki - pierwsze 27 kwietnia 2021 r., a drugie 5 maja 2021 r. Awizo zostało przy tym pozostawione, jak wynika z informacji zawartej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. W konsekwencji ww. przesyłka została uznana za doręczoną w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem 11 maja 2021 r. Ustawodawca w cytowanym przepisie ustanowił domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Domniemanie to może być jednak obalone. Taka sytuacja jest dopuszczalna, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu. Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z przepisami prawa, mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu np. przez złożenie reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 474). Pełnomocnik skarżącego dołączył do wniosku dowód złożenia reklamacji przesyłek rejestrowanych datowany na dzień 30 lipca 2021 r., jednakże w pkt 1 tego pisma wskazano że dotyczy ono: "nadanego w dniu 20 kwietnia 2021 roku listu poleconego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny - numer listu 00359007731062789239", tymczasem korespondencja z 20 kwietnia 2021 r., zawierająca wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi otrzymała nr nadawczy R 00359007731062789238, co oznacza, że reklamacja przesyłki 00359007731062789239 nie będzie mogła zostać rozpatrzona przez operatora wyznaczonego, bowiem nr nadawczy nie został prawidłowo wskazany, a w konsekwencji przedstawiona reklamacja nie mogła zostać uznana przez Sąd, jako uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy oczekiwać zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych w imieniu mandanta. Wymóg podwyższonej staranności profesjonalnego uczestnika obrotu prawnego, jakim jest reprezentujący skarżącego adwokat, co prawda nie może oznaczać obarczania go odpowiedzialnością za ewentualne uchybienia podmiotów trzecich - operatora pocztowego - niemniej, wiążąca zarówno strony postępowania sądowoadministracyjnego, jak i sąd administracyjny, reguła konieczności uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi, nie pozwoliła w oparciu o przedstawione twierdzenia i dowody na uwzględnienie złożonego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Na postanowienie Sądu I instancji z 11 sierpnia 2021 r. skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł zażalenie, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych. Postanowienie zaskarżono w całości wnosząc o jego zmianę i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych, ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi spełniał wszystkie wymogi formalne umożliwiające jego rozpoznanie, określone w art. 87 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do zawartego w postanowieniu Sądu I instancji stwierdzenia, że błąd w numerze reklamowanej przesyłki uniemożliwi uwzględnienie reklamacji przez operatora pocztowego i tym samym wniesienie tej reklamacji nie może być uznane za uprawdopodobnienie braku winy pełnomocnika strony w uchybieniu terminowi wskazano, że pełnomocnikowi skarżącego w tej sprawie nie zostały doręczone dwie przesyłki polecone i obie te przesyłki stanowiły też przedmiot reklamacji. W ocenie wnoszącego zażalenie pomyłkę w numerze reklamowanej przesyłki można skorygować w toku postępowania reklamacyjnego, na dowód czego przedstawiono stosowne pismo do operatora pocztowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. W art. 86 i następnych p.p.s.a. prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu, określając jednocześnie przesłanki, których wystąpienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których zaistnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie jednolicie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uwaga 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z 17 października 2019 r., sygn. akt I GZ 342/19, LEX nr 2728473). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 211/14, LEX nr 1461887). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. obejmuje swym zakresem również działania bądź zaniechania pełnomocnika. To bowiem na będącym profesjonalistą pełnomocniku spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. W orzecznictwie sądów podkreśla się, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży szczególny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy zasadnym jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony swoich interesów i ochrony jej praw (por. wyrok NSA z 2 października 2015 r. , sygn. akt II OSK 148/14, LEX nr 1987030). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego we wniosku z 31 lipca 2021 r. zmierza do obalenia domniemania doręczenia wezwania sądu w trybie określonym w art. 73 p.p.s.a., kwestionując fakt pozostawienia przez doręczyciela w pocztowej skrzynce oddawczej pełnomocnika awizo o pozostawieniu przesyłki z Sądu w urzędzie pocztowym. Na poparcie tego twierdzenia załączono do wniosku pismo reklamacyjne przesyłki rejestrowanej. Pismo to jednak zawierało inny numer przesyłki (00359007731062789239) niż ta, w której Sąd wysłał pełnomocnikowi skarżącego wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi (00359007731062789238). W świetle powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, trafnie wskazując przyczyny uzasadniające takie stanowisko. Ponadto należy zauważyć, że samo pismo reklamacyjne nie uprawdopodabnia braku zawiadomienia pełnomocnika o możliwości odbioru korespondencji, a jedynie potwierdza fakt wszczęcia postępowania reklamacyjnego. Istotne znaczenie z punktu widzenia przepisu art. 87 § 2 p.p.s.a. miałaby odpowiedź operatora pocztowego (por. postanowienie NSA z 10 lutego 2021 r., I GZ 5/21, dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W zażaleniu strona nie powołała żadnych nowych okoliczności, które uprawdopodobniłyby brak winy w uchybieniu terminu poza tymi, które były podnoszone przed Sądem I instancji. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu zażalenia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a..