VI SA/Wa 673/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aneta Lemiesz Sędziowie: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Grzegorz Nowecki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2021 r. sprawy ze skargi B. R. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 listopada 2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1735/15 w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej I. wznawia postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 listopada 2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1735/15; II. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 listopada 2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1735/15 III. umarza postępowanie sądowoadministracyjne. UZASADNIENIE Dnia 25 lutego 2021 r. B. J. R. (dalej "Skarżący"), złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1735/15, zakończonego wyrokiem z 3 listopada 2015 r. Skarga została oparta na art. 272 § 2a p.p.s.a. Skarżący wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem i uchylenie w całości decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej "GITD") z [...] maja 2015 r. nr [..]. I. Z akt sądowych sprawy VI SA/Wa 1735/15 oraz nadesłanych przez GITD akt administracyjnych zgromadzonych w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] maja 2015 r. wynika, że: Dnia [...] lipca 2014 r., podczas kontroli drogowej pojazdu, którym wykonywany był w imieniu i na rzecz Skarżącego przejazd z ładunkiem podzielnym, stwierdzono naruszenie w postaci wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, a to w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej. Ważenie pojazdu, który poruszał się po drodze o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t (DK 15), wykazało, że nacisk pojedynczej jego osi napędowej wynosił 13,75 t., co po odjęciu dopuszczalnego błędu pomiaru w wysokości 2%, zaokrąglonego w górę do 0,1 t., dało przekroczenie o 3,75 t. W tym stanie rzeczy [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej "WITD"), decyzją z [...] listopada 2014 r., nałożył na Skarżącego karę pieniężną w kwocie 15.000 złotych, czyniąc to w oparciu m.in. o art. 64 oraz art. 140aa ust. 1-3 i art. 140ab ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137), dalej "p.r.d." w zw. z art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz.U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.), dalej "u.d.p.". GITD rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji utrzymał ją w całości w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 3 listopada 2015 r. (VI SA/Wa 1735/15) oddalił skargę na decyzję GITD z [...] maja 2015 r. Wyrok ten jest prawomocny od 12 stycznia 2016 r. II. Dnia 21 marca 2019 r., w sprawie o sygn. akt C-127/17, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "TSUE") wydał wyrok dotyczący ograniczania na terenie Polski ruchu pojazdów silnikowych, których maksymalny nacisk na oś napędową wynosi 11,5 t. W konkluzji tego wyroku wskazano, że "Nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53". Dnia 13 marca 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 54), dalej "ustawa zmieniająca", w której – w myśl art. 18, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą: 1) zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego albo 2) nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, o którym mowa w pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia - w zakresie przejazdu dokonanego w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy można żądać wznowienia postępowania w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym (Dz.Urz.WE.L 235 z 17.09.1996, str. 59, Dz..Urz..WE.L 67 z 09.03.2002, str. 47 oraz Dz..Urz..UE.L 115 z 06.05.2015, str. 1). Zgodnie zaś z art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej (który w życie został wprowadzony 26 stycznia 2021 r.), w sprawie określonej w art. 18 ust. 1, zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania przed tym sądem w związku z orzeczeniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niezgodności przepisów krajowych nakładających obowiązek posiadania zezwoleń umożliwiających poruszanie się po drogach publicznych pojazdów o nacisku pojedynczej osi do 11,5 t z dyrektywą Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającą dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym. W myśl ust. 2 przywołanego art. 19 wznowienia, o którym mowa w ust. 1, można żądać niezależnie od trasy przejazdu pojazdu lub miejsca jego załadunku lub rozładunku. Ponadto w sytuacji określonej w ust. 1 skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Wznowienie postępowania następuje przy tym wyłącznie na żądanie strony (art. 19 ust. 3). GITD w piśmie z 26 lipca 2021 r. przesłał, pochodzącą od WITD informację, że kara pieniężna 15.000 złotych została uiszczona przez Skarżącego 29 kwietnia 2016 r. III. W dniu 29 września 2021 r. GITD poinformował Sąd, że prawomocną i ostateczną decyzją z [...] lipca 2021 r., wydaną w trybie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją z [...] maja 2015 r., GITD uchylił zarówno swoją decyzję z [...] maja 2015 r., jak i utrzymaną nią w mocy decyzję WITD z [...] listopada 2014 r. o nałożeniu na Skarżącego kary 15 000 złotych i nałożył na Skarżącego karę pieniężną 2.000 złotych z tytułu wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym, jak za brak zezwolenia kategorii VII, a to w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku pojedynczej osi napędowej pojazdu o 2,25 t oraz orzekł o zwrocie na rzecz Skarżącego kwoty 18.414 złotych tytułem nienależnie uiszczonej kary. Z nadesłanych akt administracyjnych dot. wznowienia postępowania zakończonego decyzją GITD z [...] maja 2015 r. wynika, że postępowanie to zostało wznowione przez GITD postanowieniem z [...] maja 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przepis art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325), dalej "p.p.s.a." przewiduje, ze w przypadkach przewidzianych w dziale VII p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zgodnie z art. 272 § 2a p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Przywołany powyżej art. 19 ustawy zmieniającej, statuujący ustawową podstawę wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego w sprawach określonych w art. 18 ust. 1 – dot. m.in. nałożenia kary pieniężnej za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia, w ust. 3 zakreśla, że skargę o wznowienie wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, z uwzględnieniem art. 22. Mając na uwadze art. 19 ust. 1 i 3 w zw. z art. 22 ustawy zmieniającej Sąd stwierdza, że skarga o wznowienie została złożona w ustawowym terminie. Sąd ustalił także, że wyrok zapadły w sprawie VI SA/Wa 1735/15, wznowienia której Skarżący się obecnie domaga, jest prawomocny. W sprawie tej kontroli Sądu podlegała nałożona na Skarżącego kara pieniężna za przejazd po drodze publicznej o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 10 t pojazdem, którego nacisk wyniósł 13,75 t. W rozpoznawanym przypadku podstawą wznowienia postępowania jest więc art. 19 ust. 1 i 2 ustawy zmieniającej w zw. z art. 272 § 2a p.p.s.a., a to w konsekwencji wydania przez TSUE wyroku w sprawie C-127/17, w którym uznano, że nakładając na przedsiębiorstwa transportowe wymóg posiadania specjalnych zezwoleń umożliwiających poruszanie się po niektórych drogach publicznych, Rzeczypospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na podstawie przepisów art. 3 i art. 7 dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym, zmienionej dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/719 z dnia 29 kwietnia 2015 r., w związku z pkt 3.1 i 3.4 załącznika I do tej dyrektywy 96/53. Wobec powyższego Sąd wznowił postępowanie sądowoadministracyjne zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 listopada 201 r. w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 1735/15, bowiem decyzje nakładające na Skarżącego karę pieniężną 15.000 złotych zostały wydane z naruszeniem art. 3 i art. 7 w zw. z pkt 3.1 oraz pkt 3.4 załącznika I do dyrektywy nr 96/53/WE. Wynikająca z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP zasada pierwszeństwa prawa unijnego wyraża obowiązek nadrzędnego stosowania prawa unijnego przed prawem krajowym, jeżeli pomiędzy przepisami należącymi do tych dwóch porządków prawnych zachodzi kolizja. Zastosowane przez organy w sprawie niniejszej przepisy krajowe, tj. art. 41 ust. 2 pkt 1 u.d.p. w zw. z art. 140aa ust. 1 i 3 pkt 1 oraz art. 140ab ust. 1 pkt 2, ust. 2 p.r.d. (w brzmieniu obowiązującym w dniu popełnienia naruszenia i zarazem wydania decyzji) pozostają w oczywistej sprzeczności z wskazanymi wyżej artykułami dyrektywy 96/53/WE. Z zasady pierwszeństwa prawa unijnego wynikają szczególne obowiązki sądów krajowych w zakresie zapewnienia skuteczności i pierwszeństwa tego prawa. Na sądach spoczywa obowiązek kontroli działań administracji publicznej w sposób umożliwiający wyeliminowanie rozstrzygnięć niezgodnych z prawem unijnym. Sąd krajowy, do którego należy w ramach jego kompetencji stosowanie przepisów prawa unijnego, zobowiązany jest zapewnić skuteczność tych norm - nie stosując sprzecznych z nimi przepisów prawa krajowego. Realizacja zasady bezpośredniej skuteczności i pierwszeństwa stosowania prawa unijnego (art. 90 w zw. z art. 91 ust. 3 Konstytucji RP) wymaga uwzględnienia ww. wyroku TSUE w sprawie C-127/17. Art. 3 ust. 1 dyrektywy 96/53/WE stanowi, że Państwo Członkowskie nie może na swoim terytorium odmówić lub zabronić używania: w ruchu międzynarodowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich, z przyczyn odnoszących się do masy lub wymiarów, w ruchu krajowym pojazdów zarejestrowanych lub dopuszczonych do ruchu w jednym z pozostałych Państw Członkowskich z przyczyn odnoszących się do ich wymiarów; pod warunkiem że pojazdy te odpowiadają wartościom maksymalnym określonym w załączniku I. Przepis stosuje się bez względu na fakt, że: wymienione pojazdy nie są zgodne z wymaganiami stawianymi przez to Państwo Członkowskie w odniesieniu do niektórych, nieobjętych w załączniku I parametrów ciężaru i wymiarów, właściwy organ Państwa Członkowskiego, w którym pojazdy są zarejestrowane lub dopuszczone do ruchu, określił limity, nieokreślone w art. 4 ust. 1, przekraczające wartości ustanowione w załączniku I. Natomiast zgodnie z art. 7 dyrektywy 96/53/WE, dyrektywa nie stanowi przeszkody dla stosowania obowiązujących przepisów drogowych w każdym Państwie Członkowskim i ograniczających ciężar i/lub wymiary pojazdów na niektórych drogach lub obiektach inżynieryjnych - niezależnie od państwa rejestracji lub dopuszczenia do ruchu takich pojazdów. Obejmuje to również możliwość nakładania lokalnych ograniczeń na maksymalne dopuszczalne wymiary i/lub ciężary pojazdów, które mogą być używane, w przypadku gdy infrastruktura nie jest przystosowana do długich i ciężkich pojazdów, w określonych obszarach lub na określonych drogach, takich jak centra miast, małe wioski lub miejsca o szczególnym znaczeniu przyrodniczym. W konsekwencji TSUE uznał, że wynikające z prawa krajowego ograniczenia, mające zastosowanie w zależności od rodzajów dróg - co motywowane jest jakością infrastruktury drogowej, pozostając jednocześnie w opozycji do cezury czasowej okresu przejściowego (31 grudnia 2010 r.) - nie mogą być usprawiedliwiane treścią art. 7 dyrektywy 96/53/WE, gdyż wynikający z tego przepisu wyjątek niweczyłby zasadę ustanowioną art. 3 tej dyrektywy (pkt 82 - 88 wyroku TSUE). W świetle wyroku TSUE, po 31 grudnia 2010 r., nie było podstaw dla ustanawiania w prawie krajowym - w odniesieniu do pojazdów odpowiadających określonym w pkt 3.1 oraz 3.4 załącznika I do dyrektywy 96/53/WE wartościom nacisku osi, ograniczeń dalej idących, niż wyjątki wynikające z art. 7 tej dyrektywy (zob. m.in. wyrok NSA z 12 czerwca 2019 r. sygn. akt II GSK 562/17). Reasumując, skoro po 31 grudnia 2010 r. sprzeczne z art. 3 dyrektywy nr 96/53/WE było obniżenie przez ustawodawcę polskiego dopuszczalnych wartości nacisków osi pojazdów poniżej 11,5 t, to przepis krajowy ustanawiający w tym zakresie limit na poziomie 10 t, nie mógł stanowić podstawy nałożenia na Skarżącego kary administracyjnej w wysokości 15.000 złotych, bowiem w tym przypadku (8 lipca 2014 r.) do naruszenia prawa w ustalonym zakresie (3,75 t) nie doszło, wszak nacisk osi skontrolowanego pojazd wyniósł 13,75 t, przy normie nacisku wynikającej z wyżej przywołanych przepisów dyrektywy - 11,5 t, a nie przyjętej organy Inspekcji transportu Drogowego - 10 t. Prawomocna i ostateczną decyzją z [...] lipca 2021 r. GITD wznowił postępowanie administracyjne i uchylił zarówno swoja decyzję z [...] maja 2021 r., jak i utrzymaną nią w mocy decyzję WITD o nałożeniu kary 15 000 złotych oraz rozpoznał sprawę na nowo, nakładając na Skarżącego karę pieniężną w kwocie 2.000 złotych za przejazd po drodze krajowej o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 11,5 t. pojazdem o nacisku 13,75 t., czyli z przekroczeniem o 2,25 t.( dalej jako "decyzja wznowieniowa") Nadto, jak wynika z decyzji wznowieniowej, GITD dokonał na rzecz Skarżącego zwrotu różnicy pomiędzy nienależnie nałożoną karą pieniężnej 15.000 złotych, a należną 2.000 złotych – 13.000 złotych, z odsetkami za zwłokę w wysokości jak od zaległości podatkowych. Wydanie przez GITD, dnia [...] lipca 2021 r. decyzji wznowieniowej, spowodowało, że zarówno decyzja GITD z [...] maja 2015 r., jak i utrzymana nią w mocy decyzja WITD z [...] listopada 2014 r., z dniem [...] lipca 2021 r. zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, w konsekwencji czego także postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze Sąd, w myśl art. 282 § 2 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wznowił postępowanie sądowoadministracyjne, uchylił prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 listopada 2015 r. w sprawie VI SA/Wa 1735/15 oddalający skargę i umorzył postępowanie sądowoadministracyjne.