II GZ 344/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 22 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. w E., Litwa na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 93/21 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu uiszczonego wpisu sądowego w sprawie ze skargi A. w E., Litwa na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niewykonanie obowiązków określonych w przepisach ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 25 maja 2021 r. odrzucił skargę A. w E. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oraz zwrócił stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi. A. z siedzibą na Litwie (dalej: Spółka, Skarżąca), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Do skargi pełnomocnik Spółki dołączył pełnomocnictwo szczególne podpisane przez działającego w imieniu strony skarżącej J. T. oraz sporządzony w języku litewskim wydruk z rejestru handlowego (Registru Centras). Wezwaniem z 22 lutego 2021 roku pełnomocnik strony skarżącej został zobowiązany do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, poprzez złożenie przetłumaczonego na język polski dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania spółki przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego 8 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny z uwagi na bezskuteczny upływ terminu w dniu 15 marca 2021 r., odrzucił skargę. Powołując się na treść przepisów art. 28 § 1, art. 29 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. Dalej: ppsa) wskazał, iż Spółka wezwana została do uzupełnienia stwierdzonego braku formalnego, którego usunięcie następuje w trybie i na zasadach określonych art. 49 § 1 ppsa, pod rygorem odrzucenia skargi w terminie 7 dni. Z uwagi na bezskuteczny upływ wskazanego terminu oraz rygoru pod którym wezwano Spółkę Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa odrzucił skargę oraz orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone przez Spółkę w całości. Wniosła ona o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 ppsa wskutek ich wadliwego zastosowania, w sytuacji gdy Skarżący w chwili składania skargi złożył oświadczenie, że rezygnuje z doręczania pism za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej (art. 74 a § 2 ppsa), a mimo to Sąd I instancji doręczył informację sekretariatu o zarządzeniu przetłumaczenia przysięgle dokumentu rejestru skarżącego za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, tym samym doręczenie tej informacji o zarządzeniu przewodniczącego, w świetle art. 74 a § 2 ppsa nie było skuteczne i termin do uzupełnienia braku formalnego nie rozpoczął biegu. Ponadto zarzucono naruszenie art. 49 § 1 ppsa poprzez jego naruszenie polegające na tym, że nawet za pośrednictwem komunikacji elektronicznej, nie doręczono skarżącemu wezwania przewodniczącego do usunięcia braku formalnego poprzez przetłumaczenie odpisu z rejestru skarżącej, a jedynie sekretariat przekazał informację o istnieniu takiego zarządzenia. Przy czym informacja ta była niejasna w tym sensie, że nie wiadomo było czy kwestionowany jest dokument odpisu z rejestru, co do jego nieprzydatności w zakresie stwierdzenia istnienia umocowania, czy chodziło wyłącznie o przetłumaczenie złożonego do akt dokumentu. Ponadto Skarżąca wskazała, że jednocześnie doręczono jej pełnomocnikowi zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, co po wydrukowaniu korespondencji wprowadziło w błąd co do istnienia wyłącznie jednego wezwania do uiszczenia wpisu, które to zarządzenie wykonano. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Zgodnie z nim, sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W myśl zaś art. 34 ppsa strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Stosownie zaś do treści art. 28 § 1 w związku z art. 29 ppsa osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności. Zaniechanie w zakresie załączenia tego dokumentu stanowi brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 ppsa. W sytuacji, gdy strona nie uzupełni w terminie braków formalnych skargi, mimo prawidłowego w tym zakresie wezwania, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Jak wynika z piśmiennictwa oraz utrwalonego już stanowiska judykatury pojęcie pełnomocnictwa należy rozumieć całościowo, jako komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę (por. np. postanowienie NSA z dnia 20 maja 2009 r. o sygn. akt I GSK 608/08, publ. CBOSA). W przypadku złożenia skargi przez pełnomocnika działającego w imieniu osoby prawnej, pełnomocnik jest obowiązany oprócz pełnomocnictwa dołączyć dokument wykazujący umocowanie osób upoważnionych do działania w imieniu tej osoby prawnej. Dokumentem tym jest zwykle odpis z Krajowego Rejestru Sądowego skarżącego podmiotu, niemniej jednak ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 37 § 1, ani w żadnym innym przepisie nie wprowadza wymogu, aby dokumentem wykazującym umocowanie pełnomocnika musiał być wyłącznie KRS. Chodzi o taki dokument, z którego ma wynikać, że pełnomocnik jest uprawniony do działania za mocodawcę, natomiast mocodawca będąc osobą prawną mógł – za pośrednictwem ściśle określonych osób – udzielić umocowania, a nie o dokument mający konkretną formę prawną. Jest to szczególnie istotne, gdy skarżącym jest podmiot zagraniczny, od którego sąd administracyjny powinien oczywiście także wymagać przedłożenia stosownego dokumentu potwierdzającego jego status prawny. Niezałączenie do skargi dokumentu pełnomocnictwa lub załączenie niepełnego pełnomocnictwa jest – jak już wyżej powiedziano – brakiem formalnym skargi, który podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu. W sprawie, jak słusznie zwróciła na to uwagę skarżąca, wątpliwości budzi jednakże sposób doręczenia przedmiotowego wezwania. Mianowicie, z Informacji wysłanej pełnomocnikowi skarżącej 22 lutego 2021 r. (doręczonej za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej 8 marca 2021 r. – k. 57 akt sądowych) wynika, iż powinny zostać do niej załączone trzy dokumenty. Informacja dzieli się bowiem na cztery akapity, przy czym trzy z nich zostały "zatytułowane" - w tym przy użyciu dużej czcionki – następująco: "DORĘCZENIE ODPISU ZARZĄDZENIA O WEZWANIU DO UISZCZENIA WPISU", "WEZWANIE", "DORĘCZENIE ODPISU ODPOWIEDZI NA SKARGĘ". Pierwszy i trzeci z zatytułowanych akapitów zawierają krótką informację o treści załączonych pism, natomiast drugi z nich dłuższą treść opisującą zarządzenie Przewodniczącego z 10 lutego 2021 r. Do Informacji załączono jednakże jedynie dwa dokumenty PDF: "1. Zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu z 12.02.2021.pdf" oraz "2. Skarga-492-6-21-Meldana nieprzekazanie sygnału geolok.Sent.pdf". Pełnomocnik Skarżącej w zażaleniu podnosi, iż nie zostało mu doręczone powyższą Informacją wezwanie do przedłożenia dokumentu wykazującego jego umocowanie, przetłumaczonego na język polski, a jedynie Wezwanie do uiszczenia wpisu (z czego w terminie się wywiązał) oraz odpowiedź na skargę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe twierdzenie pełnomocnika Spółki znajduje potwierdzenie w aktach sprawy – k. 54 akt sądowych. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko, iż wiadomość opisująca treść zarządzenia Przewodniczącego z 10 lutego 2021 r. nie może skutecznie takiego zarządzenia zastąpić. Uwadze Sądu nie mogło również ujść, iż w piśmie z 13 stycznia 2021 r. skierowanym do Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, wniesionym za pomocą środka komunikacji elektronicznej, pełnomocnik zawarł oświadczenie o rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Fakt ten został zignorowany przez Sąd I instancji przy doręczeniu pełnomocnikowi pism tego sądu w korespondencji z 22 lutego 2021 r. Zgodnie z art. 74 a ppsa § 1. Doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła jeden z następujących warunków: 1) wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu lub organu, za pośrednictwem którego składane jest pismo; 2) wystąpiła do sądu o takie doręczenie i wskazała sądowi adres elektroniczny; 3) wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny. § 2. Jeżeli strona zrezygnuje z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, sąd doręcza pismo w sposób określony dla pisma w formie innej niż forma dokumentu elektronicznego. Oświadczenie o rezygnacji z doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej składa się w formie dokumentu elektronicznego. Wprawdzie pismo pełnomocnika spółki z 13 stycznia 2021 r. skierowane zostało do organu (zgodnie z art. 54 § 1 i 1a ppsa skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi; skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. przepis art. 49a stosuje się odpowiednio) za pomocą środka komunikacji elektronicznej, czyli strona spełniła przesłankę z art. 74a § 1 ppsa do doręczania jej pism w tej formie przez Sąd, jednakże Sąd I instancji pominął, że jednocześnie pełnomocnik spełnił warunek z art. 74a § 2 ppsa wyłączający ten sposób doręczania pism stronie. Tym samym, wobec braku doręczenia przedmiotowego wezwania do przedłożenia odpisu z rejestru, nie mogło dojść do nieuzupełnienia wskazanego braku we wyznaczonym terminie, ponieważ termin do jego uzupełnienia nie rozpoczął biegu. Z tych wszystkich względów NSA orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa. O zwrocie kosztów postępowania Sąd nie orzekał, ponieważ brak jest w przepisach ppsa podstawy prawnej do zawarcia takiego rozstrzygnięcia w postępowaniu zażaleniowym.