VI U 1640/23

Sądy powszechne2025-07-31

Sygnatura

VI U 1640/23

Data orzeczenia

2025-07-31

Rodzaj

REASONS

Sędziowie

Karolina Chudzinska (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

ustawa o emeryturach i rentach z FUS

Treść orzeczenia

<table> <colgroup> <col width="14"/> <col width="97"/> <col width="250"/> <col width="333"/> </colgroup> <tr> <td colspan="2"> Sygn. akt. </td> <td> VI U 1640/23 </td> <td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td colspan="3"> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> </div> </td> </tr> <table> <colgroup> <col width="75"/> <col width="42"/> <col width="28"/> <col width="139"/> <col width="291"/> <col width="205"/> <col width="88"/> <col width="153"/> <col width="3"/> <col width="88"/> </colgroup> <tr> <td colspan="6">  Dnia 31 lipca 2025r. </td> <td colspan="3"> </td> <td> </td> </tr> <tr> <td colspan="7"/> <td colspan="3"> </td> </tr> <tr> <td colspan="10"> Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> Przewodniczący: </td> <td colspan="6"> Sędzia Karolina Chudzinska </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> </td> <td colspan="2"> Protokolant: </td> <td colspan="6"> stażysta Inga Bartz </td> </tr> <tr> <td colspan="8"> po rozpoznaniu na rozprawie dniu 17 lipca 2025r. w B. </td> <td colspan="2"> </td> </tr> <tr> <td colspan="2"> odwołania </td> <td colspan="8"> M. Z. </td> </tr> <tr> <td colspan="10"> od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. </td> </tr> <tr> <td> z dnia </td> <td colspan="4"> 5 września 2023r. znak (...)-2003 7 września 2023r. znak (...) </td> <td colspan="5"> </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> w sprawie </td> <td colspan="7"> M. Z. </td> </tr> <tr> <td colspan="3"> przeciwko: </td> <td colspan="7">  Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. </td> </tr> <tr> <td colspan="10"> o ustalenie kapitału początkowego i emeryturę zmienia zaskarżone decyzje i uwzględnia ubezpieczonemu jako okres składkowy okres od 16 lutego 1987r. do 6 stycznia 1989r. oraz wynagrodzenia uzyskane z tytułu zatrudnienia w (...) w G. w następujących wysokościach: -1987r. –(...) zł, -1988r. – (...) zł, pozostawiając organowi rentowemu matematyczne obliczenie kapitału początkowego i emerytury w sposób najkorzystniejszy dla ubezpieczonego. Sędzia Karolina Chudzinska </td> </tr> </table> Sygn. akt VI U 1640/23 <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Decyzją z dnia 5 września 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., działając na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> ( tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 887) oraz na podstawie ustawy z dnia 5 marca 2015 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 552) ponownie ustalił kapitał początkowy ubezpieczonemu M. Z.. Kapitał początkowy ustalony na dzień 1 stycznia 1999 r. wyniósł (...) zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego organ rentowy nie uwzględnił okresów: od 01.03.1987 r. do 06.01.1989 r. z uwagi na brak wykazu faktycznie przepracowanych dni pracy w danych latach lub zaświadczenia, iż ubezpiecozny nie był czlonkiem spółdzielni oraz okresu nauki w szkole wyższej na jednym kierunku ponad wymiar określony w programie studiów. Organ nie uwzględnił również dochodów: z 1987 roku w kwocie (...) zł i z 1988 roku w kwocie (...) zł, ponieważ przedłożony środek dowodowy budzi wątpliwości z uwagi na brak określenia jakiego roku dotyczy wypłacona kwota. Kolejną decyzją z dnia 7 września 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., działając na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 ()">ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> (Dz. U. z 2023 r., poz. 1251) przyznał ubezpieczonemu emeryturę od dnia 1 lipca 2023 roku tj. od miesiąca, w którym zgłosozno wsniosek. Wysokość świadczenia do wypłaty wyniosła miesięcznie (...) zł. Odwołanie od powyższych decyzji wniósł ubezpieczony, domagając się ich zmiany poprzez ponowne przeliczenie kapitału początkowego i emerytury z uwzględnieniem okresu od 01.03.1987 r. do 06.01.1989 r. i faktycznie otrzyzmywanego wtedy wynagrodzenia, a także dochodów z roku 1987 w kwocie 18.000 zł i z roku 1988 w kwocie 48.000 zł. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, powołując się ponownie na okoliczności przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Sąd ustalił i zważył co następuje: Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 26;art. 26 ust. 1)">art. 26 ust. 1 ustawy o Emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 25)">art. 25</a> przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 183 ust. 5;art. 183)">ust. 5 i art. 183</a>. W myśl <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 25;art. 25 ust. 1)">art. 25 ust. 1</a> podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 24)">art. 24</a>, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 173;art. 174;art. 175)">art. 173-175</a> oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 40 a)">art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a>, z zastrzeżeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 185 ust. 1 a;art. 185 ust. 1 b;art. 185)">ust. 1a i 1b oraz art. 185</a>. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981621118" title="Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 162, poz. 1118 (art. 173;art. 173 ust. 1;art. 173 ust. 2)">art. 173 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych</a> - dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy, przy czym kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 dla osób w wieku 62 lat. Natomiast w myśl art. 174 ust. 1powyższej ustawy - kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. 2. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy: 1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6; 2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5; 3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2. 2a. Przy ustalaniu kapitału początkowego do okresów, o których mowa w art. 7 pkt 5 stosuje się art. 53 ust. 1 pkt 2. 3. Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r. 3b. Jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu. 7. Do obliczenia kapitału początkowego przyjmuje się kwotę bazową wynoszącą 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w II kwartale kalendarzowym 1998 r. 8. Przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24% tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 r. (…). W toku postępowania Sąd przeprowadził dowód z dokumentów znajdujących się w aktach ZUS oraz sądowych, w tym z oryginałów akt osobowych ubezpieczonego M. Z. za okres zatrudnienia od 01.03.1987 r. do 06.01.1989 r. w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej im. (...) w G., a także na podstawie zeznań ubezpieczonego przesłuchanego na rozprawie w dniach: 14 listopada 2024 r. (k. 42 akt sprawy), 6 marca 2025 r. (k. 48 akt sprawy) oraz 17 lipca 2025 r. (k. 65 akt sprawy). Przeprowadzone postępowanie dowodowe, głównie oparte na informacjach zawartych w oryginałach zachowanych akt osobowych ubezpieczonego, a także jego zeznań umożliwiło ustalenie w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, iż okres zatrudnienia ubezpieczonego w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) był rzeczywistym okresem pracy, wykonywanej w brygadzie remontowej na stanowisku kierownika robót. Nic nie wskazuje na to, aby ubezpieczony był traktowany jako członek spółdzielni. Brygada była grupą pracowników zajmującą się pracami remontowymi, a rozliczenie wynagrodzenia następowało adekwatnie do rodzaju i zakresu wykonywanych obowiązków. Choć sposób zawierania kontraktów mógł być różny, a część wynagrodzenia miała charakter stały, a część zmienny to z ustaleń Sądu wynika, że ubezpieczony pracował w pełnym wymiarze czasu pracy, co najmniej 8 godzin dziennie. Nie ma podstaw, by zakwestionować ten okres jako niespełniający warunków do jego uwzględnienia jako okres składkowy. Jeśli chodzi o wynagrodzenia, Sąd – poza tym, co zostało już uwzględnione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych – uznał za zasadne doliczenie również dodatkowych kwot tj. (...) zł za pracę w lutym 1987 r. oraz (...) zł za pracę w lutym 1988 r., i (...) zł w grudniu 1988 r., co skutkowało tym, że faktycznie otrzymane wynagrodzenia w roku 1987 wyniosły łącznie (...)zł, a w roku 1988 –(...)zł. W ocenie Sądu z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że wskazane kwoty stanowiły kwoty wynagrodzeń za pracę wykonaną w we wskazanych latach, których daty zostały wprost określone w przedłożonych dokumentach, a także premii. Jednocześnie brak jest podstaw do przyjęcia, iż premia nie podlegała oskładkowaniu. Wręcz przeciwnie – dostępne dowody pozwalają stwierdzić, że premia ta miała charakter składkowy. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 09.05.2019r. ( sygn. akt III AUa 916/18) - podstawa wymiaru składki, czyli wynagrodzenie uzyskiwane przez wnioskodawcę musi być ustalona w sposób pewny. Wprawdzie wnioskodawca w postępowaniu sądowym może udowadniać wysokość wynagrodzenia wszelkimi środkami dowodowymi wynikającymi z przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ()">kodeksu postępowania cywilnego</a>, ale dowody te muszą wykazywać w sposób precyzyjny i niebudzący wątpliwości nie tylko wysokość poszczególnych składników wynagrodzenia, ale i fakt ich wypłaty. Należy też zwrócić uwagę na to, że w postępowaniu przed sądem ubezpieczeń społecznych nie obowiązują ograniczenia, co do środków dowodowych stwierdzających wysokość zarobków lub dochodów stanowiących podstawę wymiaru emerytury lub renty a także kapitału początkowego. W postępowaniu sądowym mogą być więc przeprowadzone dowody z innych dokumentów niż wymienione w § 20 rozporządzenia. W sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych w postępowaniu sądowym zgodnie zatem z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 473)">art. 473 k.p.c.</a> nie stosuje się także przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu z zeznań świadków i przesłuchania stron. W postępowaniu przed sądem, także wówczas, gdy przedmiotem sporu jest podstawa wymiaru świadczeń ubezpieczeniowych, fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie mogą być dowodzone wszelkimi dostępnymi środkami, a do sądu należy ocena ich wiarygodności. zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 1997 r., sygn. akt II UKN 186/97, OSNP 1998/11/342, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 1997 r., sygn. akt III AUa 105/97, Apel-W-wa, 1997/2/7; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku III AUr 294/93, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19820300210" title="Ustawa z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze - Dz. U. z 1982 r. Nr 30, poz. 210 ()">PS</a>-wkł. Wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z 19.05.2016 r., VII U 1401/15, LEX nr 2055528. Wobec powyższego Sąd uznał, że wniesione przez ubezpieczonego odwołanie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 477(14);art. 477(14) § 2)">art. 477  14 § 2 k.p.c.</a> zmienił zaskarżone decyzje, jak w sentencji wyroku, pozostawiając organowi rentowemu matematyczne wyliczenie kapitału poczatkowego oraz emerytury w sposób najkorzystniejszy dla ubezpieczonego.  Sędzia Karolina Chudzinska </div> </table>