I OSK 1073/11

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno del. WSA Maciej Dybowski Protokolant asystent sędziego Kamil Strzępek po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. G. – G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 954/10 w sprawie ze skargi T. G. – G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 9 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Gd 954/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi T. G.-G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z [...] października 2010 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku celowego oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest zaskarżone postanowienie z dnia [...] października 2010 r., w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2010 r. w sprawie odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup żywności, odzieży, obuwia i środków czystości. Sąd nie mógł zatem, wbrew oczekiwaniom strony, dokonać analizy zarzutów skarżącego dotyczących zasadności wydanej przez organ I instancji decyzji, gdyż wykraczają one poza ramy toczącego się postępowania sądowego. W szczególności – nie oceniał zarzutów dotyczących wysokości dochodu strony uwzględnionego przez organ oraz zaliczenia do tegoż dochodu składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Jednakże, ocena legalności skarżonego postanowienia pozostaje w ścisłym związku z oceną postanowienia Kolegium z tej samej daty, w którym odmówiło przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z przepisami k.p.a., złożenie odwołania zobowiązuje organ odwoławczy do zbadania w pierwszej kolejności, czy zostało ono wniesione przez osobę uprawnioną, oraz czy wniesione zostało w ustawowym trybie i terminie (art. 129 w zw. z art. 134 k.p.a.). W razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a. W stanie faktycznym sprawy, strona wraz z odwołaniem złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Słusznie zatem organ odwoławczy w pierwszej kolejności nadał bieg i zbadał zasadność złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. W przypadku bowiem wydania postanowienia przywracającego termin, doszłoby do rozpatrzenia odwołania. Jednakże, w postanowieniu z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2010 r. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że wystąpienie w odwołaniu (bądź jednocześnie z odwołaniem) o przywrócenie terminu do jego wniesienia oznacza, że organ odwoławczy obowiązany jest przed rozpatrzeniem odwołania wydać orzeczenie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. Wydanie przez organ postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, bez rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia naruszałoby przepisy postępowania, tj. art. 7, 8, 9 i 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w sprawie, gdyż – jak wskazano powyżej – organ odwoławczy w pierwszej kolejności przeprowadził postępowanie w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu. W stanie faktycznym sprawy nie ulega wątpliwości, że skarżący uchybił czternastodniowemu terminowi do złożenia odwołania. Skutkiem tego, wraz z odwołaniem złożył wniosek o przywrócenie tegoż terminu. Wydane postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania przesądza o charakterze przekroczenia terminu – o tym, czy uchybienie nastąpiło z winy skarżącego, czy też nie. W analizowanym stanie faktycznym organ uznał, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu skarżącemu, bowiem nie uprawdopodobnił on, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Konsekwencją takiego stanowiska jest uznanie, na podstawie art. 134 k.p.a., że złożenie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu, które to rozstrzygnięcie odpowiada powołanym przepisom prawa. Sąd podzielił stanowisko, że odmowa przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego wyłącza potrzebę wydania odrębnego rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia tegoż środka zaskarżenia, skoro już samo rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego z przyczyn podawanych w jego uzasadnieniu wskazuje, że strona wniosła środek odwoławczy z uchybieniem terminu. Jakkolwiek, wydanie odrębnego postanowienia przez organ odwoławczy w trybie art. 134 k.p.a. – jak w stanie faktycznym sprawy – mieści się w ramach dopuszczalnej interpretacji tegoż przepisu i nie miało negatywnego wpływu na wynik sprawy. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zarzutów skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę. T. G.-G. wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzucie naruszenia art. 58 § 1 pkt k.p.c. poprzez uznanie, że skarżący nie dopełnił terminu do wniesienia środka zaskarżenia z przyczyn od niego niezależnych. Na tych podstawach wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia oraz o zasądzenie kosztów udzielonej pomocy prawnej, które nie zostały uiszczone w całości ani w części. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzono, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 k.p.a. przesłanką niezbędną do przywrócenia terminu winno być uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. Przy czym kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie spełniona została wskazana wyżej przesłanka. Zgodnie bowiem z twierdzeniami skarżącego, dopełnienie przez niego obowiązku dotrzymania terminu stało się niemożliwe z powodu przeszkody dla niego nie do przezwyciężenia. Przeszkodą tą zaś było nie udostępnienie mu przez organ szczególny, bo powołany do pomocy osobom znajdującym się w sytuacji takiej jak on, pełnej dokumentacji sprawy. Bez zaś zapoznania się z nią, niemożliwym było sporządzenie merytorycznego odwołania. Organ ten również nie poinformował skarżącego, iż udostępnienie mu akt nastąpi już po upływie terminu zawitego do sporządzenia odwołania; będzie zatem bezprzedmiotowe a samo złożenie wniosku narazi skarżącego na konsekwencje związane z niedotrzymaniem terminu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu braku podstaw lub oddalenie jako niezasadnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych zarzutach. Przedmiotem rozpoznania w zaskarżonym wyroku była sprawa zgodności z prawem postanowienia wydanego na podstawie art. 134 k.p.a. W skardze kasacyjnej nie wyprowadzono zarzutu naruszenia art. 134 k.p.a. Nie wyprowadzono też związku art. 134 z art. 58 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Do rozpoznania wniosku o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.