II SA/Bd 172/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz po rozpoznaniu w dniu 11 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym skargi H. S. o wznowienie postępowania od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 314/19 w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania. UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] stycznia 2021 r. H. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt II SA/Bd 314/19. Jako podstawę wznowienia postępowania skarżący wskazał "czyny przestępcze" opisane w art. 273 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonane przez [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] tj. poświadczenie nieprawdy, fałszerstwo dokumentów. Na wezwanie Sądu skarżący wyjaśnił, że o podstawie wznowienia dowiedział się w październiku 2019 r. gdy otrzymał pismo z [...] Inspektora Nadzoru budowlanego z dnia [...] września 2019 r. Wyjaśnienia wymaga, że w powołanym wyżej wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę H. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, nie budzi wątpliwości, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym służącym od prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych, który umożliwia ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania powoduje uruchomienie dwufazowego postępowania, mającego na celu zbadanie jego dopuszczalności, a następnie, w razie pozytywnego zakończenia pierwszego etapu – zbadanie jego zasadności. Do ogólnych warunków dopuszczalności wznowienia postępowania zalicza się: istnienie orzeczenia sądu, od którego została wniesiona skarga o wznowienie postępowania; prawomocność tego orzeczenia oraz to, że orzeczenie takie musi kończyć postępowanie w sprawie (por. np. postanowienie NSA z 16 listopada 2005 r., I OZ 299/05). Wznowić postępowanie można jedynie w sytuacjach, gdy zachodzą oznaczone w przepisach ustawy (od art. 271 do art. 273 p.p.s.a.) przyczyny wznowienia, a także gdy został zachowany termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania określony w art. 277 i art. 278 p.p.s.a., a w wypadku podstaw wznowienia określonych w art. 272 § 1, § 2a i § 3 p.p.s.a. – termin określony w art. 272 § 2 p.p.s.a. W związku z tym wskazać należy, że zgodnie z art. 271 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (pkt 1); jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (pkt 2). Stosownie do art. 272 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (§ 1). Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia (§ 2a). Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 § 3 zd. 1 p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 273 § 1 p.p.s.a. można żądać wznowienia na tej podstawie, że: orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (pkt 1); orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (pkt 2). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2). Można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (art. 273 § 3 p.p.s.a.). Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy (art. 277 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 272 § 2 p.p.s.a. w sytuacji określonej w art. 272 § 1 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu. W przypadku, gdy podstawę wznowienia postępowania stanowi orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia oraz rozstrzygnięcie organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską, przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie w pierwszym wypadku od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (art. 272 § 2a p.p.s.a.), zaś w drugim wypadku od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego (art. 272 § 3 zd. 2 p.p.s.a.). Po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana (art. 278 p.p.s.a.). Postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów, co wyraźnie wynika z art. 280 § 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuca. Pierwszy etap sprowadza się więc do badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Na tym etapie nie chodzi o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. Wskazanie podstaw wznowienia i ich uzasadnienie jest elementem obligatoryjnym, którego brak powoduje, że skarga o wznowienie nie może być przez sąd rozpoznana merytorycznie i podlega odrzuceniu (por. postanowienie NSA z 27 maja 2008 r., I OZ 347/08). W orzecznictwie wskazuje się, że samo sformułowanie (powołanie) podstawy skargi o wznowienie postępowania w zakresie przesłanek z art. 271-273 p.p.s.a. w skardze nie oznacza, że skargę tę rzeczywiście oparto na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 28 października 1999 r., II UKN 174/99, OSNAP 2001, Nr 4, poz. 133; postanowienia SN: z 29 września 1968 r., I CZ 122/67, OSNCP 1968, nr 8 – 9, poz. 154; SN z 14 stycznia 1999 r., II UKN 417/98 – OSNAPiUS 2000/6/254; uchwałę SN z 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, NC 1969/12/208 oraz postanowienia NSA z: 25 września 2001 r., II SA/Gd 970/01; 19 kwietnia 2005 r., GSK 1242/04; z 21 lutego 2006 r., II OSK 45/06; z 17 kwietnia 2007 r., I FSK 607/06; 23 lutego 2011 r., II OSK 257/11; z 25 lipca 2012 r., I FSK 849/12; z 20 listopada 2012 r., II OSK 1853/12; z 19 grudnia 2012 r., I FSK 1332/12). Dodać również należy, że brak ustawowej podstawy wznowienia skutkuje odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania, bez potrzeby czynienia ustaleń w zakresie zachowania terminu (por. postanowienie NSA z 3 czerwca 2004 r., OW 87/04). Zgodnie z art. 279 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. W związku z powyższym w pierwszej kolejności należało ocenić, czy skarga wniesiona w niniejszej sprawie odpowiada wymogom określonym w art. 279 p.p.s.a., czy oparta jest na ustawowej podstawie wznowienia i czy została wniesiona w terminie. Postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie sygn. akt II SA/Bd 314/19 zostało zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy z 29 sierpnia 2019 r. oddalającym skargę H. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę. W skardze z [...] stycznia 2021 r. skarżący jako podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie sygn. akt II SA/Bd 314/19 wskazał "art. 145 § 1 kpa – przestępstw fałszerstwa materiału dowodowego (art. 271 § 1 k.k.) przez [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]". Natomiast w odpowiedzi z [...] sierpnia 2021 r. na wezwanie sądu do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów na poparcie swojego stanowiska ani też wyraźne nie wskazał podstawy prawnej wznowienia i jej uzasadnienia. Nie uprawdopodobnił okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania.. Na podstawie skargi wznowienie postępowania oraz pisma z [...] sierpnia 2021 r. można jedynie wysnuć przypuszczenie, że w ocenie skarżącego w niniejszej sprawie zachodzi podstawa wznowienia postępowania określona w art. 273 § 2 p.p.s.a. Skarżący nie wskazał bowiem, pomimo wezwania, wyraźnie podstawy prawnej wznowienia postępowania. Nie uprawdopodobnił okoliczności stwierdzających zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. W piśmiennictwie wskazuje się, że w art. 273 § 2 p.p.s.a. tym chodzi o takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga, ale nie były znane stronom i z tego tylko względu nie mogły one z nich skorzystać. Środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. może być każdy środek, który zgodnie z prawem służyć może wykazaniu konkretnego faktu. Okolicznością faktyczną jest zaś zdarzenie, fakt lub wydarzenie zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2004 r., FSK 170/04). Okoliczności te i dowody muszą być przy tym tego rodzaju, że ich znajomość w dacie wydania prawomocnego orzeczenia mogłaby spowodować wydanie rozstrzygnięcia odmiennej treści (por. postanowienia NSA: z 25 lipca 2012 r., I FSK 849/12; z 19 grudnia 2012 r., I FSK 1332/12). Skarżący upatruje okoliczności faktycznej w bliżej nieokreślonych "przestępczych działaniach inspektora nadzoru budowlanego". W tej sytuacji nie można stwierdzić, że skarga o wznowienie postępowania w sprawie sygn. akt II SA/Bd 314/19 została oparta na ustawowej podstawie, o której stanowią przepisy art. 271-273 p.p.s.a. Skarżący nie wykazał także, aby zachował termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Z powołanego wyżej art. 279 p.p.s.a. wynika, że jednym z warunków formalnych skargi o wznowienie postępowania jest oznaczenie zaskarżonego orzeczenia. W tej sytuacji sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 280 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 276 p.p.s.a.