I OZ 487/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 24 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.W., A.W. i S.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 680/22 o oddaleniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M.W., A.W. i S.W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 15 lutego 2022 r., nr NWXIV.7581.2.39.2021 w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE M.W., A.W. i S.W. (dalej "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 15 lutego 2022 r., nr NWXIV.7581.2.39.2021 w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną. Przedmiotową decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Sosnowca wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z dnia 7 października 2021 r., nr WGN.II.SM.6482-1.13/08, którą to decyzją organ przyznał odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącą własność Gminy [...], ustalił wysokość odszkodowania na kwotę [...] zł oraz krąg osób uprawnionych do otrzymania ww. odszkodowania w osobach M.W., A.W., S.W. i A.W. oraz zobowiązał Prezydenta Miasta Sosnowca do wypłacenia odszkodowania w terminie 14 dni od daty, w której przedmiotowa decyzja stała się ostateczna. W treści skargi do Sądu zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazano na "przychylne odniesienie się" organu do wniosku skarżących o przyznanie działki zamiennej, co zdaniem skarżących nie było dotychczas możliwe z uwagi na toczące się postępowanie zwrotowe prowadzone przez Prezydenta Miasta [...], które ma być w najbliższym czasie zakończone. Skarżący powołali się również na pismo Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2021 r. skierowane do Wojewody [...] w toku postępowania odwoławczego, w którym podano, że Gmina z uwagi na coraz wyższe koszty odszkodowania jest zainteresowana jedynie szybkim zakończeniem sprawy, co w ocenie skarżących uzasadnia wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i przyznanie im nieruchomości zamiennej po zakończeniu postępowania zwrotowego, zamiast tak wysokiego odszkodowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając jednocześnie, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, zaś wniosek w tym przedmiocie nie został poparty wskazaniem szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby skorzystanie z tej instytucji procesowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 680/22 oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniosek skarżących nie został w dostatecznym stopniu uzasadniony i tym samym nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie uprawdopodobnili bowiem wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a."), nie wskazali, ani nie udokumentowali konkretnych okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Ewentualne uwzględnienie takiego wniosku strony musi być natomiast umotywowane szczególnymi względami, pozwalającymi na odstąpienie od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Oznacza to, że na stronie występującej z takim wnioskiem spoczywa obowiązek wykazania okoliczności potwierdzających słuszność jej żądania, czego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Zdaniem Sądu, decyzja przyznająca odszkodowanie skarżącym i nie nakładająca na nich żadnych obowiązków, ani nie pozbawiająca ich żadnych uprawnień, nie może ze swojej istoty wyrządzić skarżącym znacznej szkody ani trudnych do odwrócenia skutków. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli skarżący. Zarzucili naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie. W uzasadnieniu wskazano, że w toku całego postępowania skarżący domagali się przyznania w ramach odszkodowania działki zamiennej, tj. udziałów w sprawie własności nieruchomości położonej w [...], ozn. jako działka nr [...]. Skarżący podnieśli, że wniosek jest konieczny bowiem wypłata odszkodowania zostałaby potraktowana przez organ jako zakończenie sporu, co stanowiłoby trudne do odwrócenia skutki w postaci niemożności ubiegania się o nieruchomość zamienną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z brzmienia cytowanego przepisu wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Oznacza to, że ustawa w sposób wyczerpujący wskazuje przesłanki wstrzymania wykonania orzeczenia ostatecznego, uzależniając tę możliwość wyłącznie od wykazania istnienia wskazanych w omawianym przepisie okoliczności. Wskazać należy, że pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OZ 219/21). Podkreślić należy, iż instytucja wstrzymania wykonania decyzji ma charakter wyjątku od reguły wykonalności decyzji ostatecznych, przeto jej przesłanki należy interpretować wąsko. Złożenie wniosku nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z ostatecznej decyzji administracyjnej. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do naprawienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnili okoliczności wskazujących na możliwość zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W zawartym w skardze wniosku nie przedstawiono kompletnych informacji potwierdzających zasadność żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, mocą której przyznano skarżącym odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Wniosek skarżących zawarty w złożonej do Sądu I instancji skardze poparty został ogólną argumentacją wskazującą, że w przypadku wypłaty skarżącym odszkodowania nie będą mogli ubiegać się o przyznanie nieruchomości zamiennej. Podnieść należy, że tak zakreślony obraz stanu sprawy, nie pozwalał Sądowi I instancji na pozytywne rozpoznanie złożonego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżącym, powołaną na wstępie decyzją Prezydenta Miasta Sosnowca z dnia 7 października 2021 r., przyznano odszkodowanie za nieruchomość. Skarżący w zamian za przyznane odszkodowanie domagali się natomiast nieruchomości zamiennej w postaci działki nr [...] położonej w [...]. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego okoliczności podniesione przez skarżących w złożonym wniosku stanowiły de facto polemikę z treścią zaskarżonej decyzji. Podnieść należy, że badanie treści decyzji na etapie wniosku o wstrzymanie jej wykonania jest niedopuszczalne. Wskazać trzeba, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach będzie badał przedmiotową kwestię dopiero na etapie merytorycznej oceny decyzji. W obliczu powyższego, rację należy przyznać Sądowi I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnili wstąpienia przesłanek wynikających z art. 61 § 3 P.p.s.a., bowiem nie wskazali ani nie udokumentowali konkretnych okoliczności, które mogłyby spowodować wyrządzenie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Końcowo podkreślić należy, że zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez Sąd I instancji. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.