VII SA/Wa 1038/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Groński po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. w sprawie ze skargi R. P. na Prezesa Trybunału Konstytucyjnego [...] w przedmiocie: wybiórczego publikowania treści pism złożonych w postępowaniu niejawnym przed Trybunałem Konstytucyjnym postanawia: odmówić R. P. prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia pełnomocnika z urzędu. UZASADNIENIE Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 24 sierpnia 2012 r. wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca – R. P. wniósł o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. W przesłanym formularzu wnioskodawca nie podał żadnych informacji dotyczących jego stanu rodzinnego, majątku czy uzyskiwanych dochodów. Ze względu na brak jakichkolwiek danych, które umożliwiałyby rozpoznanie wniosku, zarządzeniem z dnia 12 września 2012 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących ww. wniosku poprzez podanie z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje, gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawca nie wskazał żadnego źródła dochodu bądź też osób lub instytucji przy pomocy z których się utrzymuje. Zapytano wnioskodawcę, czy jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, czy też ma przyznany zasiłek, jeśli tak, należało podać jego wysokość oraz czy wnioskodawca podejmuje prace dodatkowe, dorywcze lub sezonowe, jeśli tak, należało wskazać jakie prace podejmuje oraz wysokość uzyskiwanych miesięcznie dochodów. Wezwano wnioskodawcę także do wskazania, gdzie zamieszkuje (dom, mieszkanie, należało podać wielkość w m²) oraz jaki tytuł prawny posiada do mieszkania/domu, w którym mieszka (np. tytuł własności, spółdzielczego prawa własnościowego do lokalu, najmu, itp.), jak również czy ponosi, a jeśli tak, to jakie, koszty stałe związane z utrzymaniem domu/mieszkania w którym mieszka, należało je wyszczególnić oraz podać ich wysokość (np. z tytułu czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, podatek, itp.). Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie czy też wspólnie z innymi osobami, jeśli tak, należało wskazać osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie oraz wysokość dochodu jaki uzyskują (np. z tytułu zatrudnienia, emerytury, renty). Zapytano wnioskodawcę także jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp. i czy ponosi koszty na leczenie i zakup lekarstw, jeśli tak, należało wskazać wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków. Ponadto, wezwano wnioskodawcę do złożenia oświadczenia, czy posiada zadłużenia w bankach lub u osób prywatnych, jeśli tak, należało wskazać u kogo, wysokość posiadanego zadłużenia, planowany termin spłaty oraz wysokość miesięcznej raty. Wezwano wnioskodawcę także do złożenia oświadczenia, czy otrzymuje pomoc od dzieci, rodziny, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 18 października 2012 r. do Sądu wpłynęło pismo wnioskodawcy, w którym oświadczył, że wnosi o rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienia adwokata lub radcy prawnego na jego koszt, bez ustalania jego możliwości płatniczych. Wnioskodawca zadeklarował możność i gotowość poniesienia pełnego kosztu ustanowienia adwokata albo radcy prawnego oświadczając, że pomoc finansowa nie jest przedmiotem jego wniosku. Wnioskodawca wskazał, że chodzi mu jedynie o wykonanie czynności organizacyjnych koniecznych do ustanowienia adwokata i określonych w art. 253 p.p.s.a., z wyłączeniem zapłaty wynagrodzenia dla wyznaczonego adwokata lub radcy prawnego oraz z wyłączeniem wszelkiej innej pomocy finansowej. Postanowieniem z dnia 31 października 2012 r. referendarz sądowy odmówił R. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Od powyższego postanowienia wnioskodawca wniósł sprzeciw. W sprzeciwie podniesiono, że Sąd nie rozważył możliwości bezpośredniego stosowania art. 8 i art. 45 Konstytucji jako podstawy prawnej do udzielenia niefinansowej pomocy organizacyjnej poprzez jawne ustanowienie adwokata lub radcy prawnego na koszt skarżącego. Wnioskodawca wskazał, że istnienie konflikt interesów między jego interesem w skarżeniu działalności Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, a interesem każdego prawnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 31 października 2012 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Zaznaczyć należy, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a.). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być zatem na tyle szczegółowe, wiarygodne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W niniejszej sprawie wnioskodawca zarówno we wniosku jak i sprzeciwie w żaden sposób nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim wnioskodawca nie podał żadnych danych oraz okoliczności w oparciu o które można by ustalić, jaka jest jego sytuacja finansowa, rodzinna, czy majątkowa. Wnioskodawca nie nadesłał również dodatkowych wyjaśnień o które był wzywany zarządzeniem z dnia 12 września 2012 r., co uniemożliwiło dokonanie jakiejkolwiek oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Z treści nadesłanego przez wnioskodawcę pisma z dnia 18 października 2012 r. wynika natomiast, że wnioskodawca nie spełnia przesłanek z art. 246 p.p.s.a., aby mógł uzyskać prawo pomocy. Wnioskodawca oświadczył bowiem, że jest w stanie samodzielnie ponieść koszty związane z ustanowieniem adwokata lub radcy prawnego oraz że pomoc finansowa nie jest przedmiotem jego wniosku. Wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez samo ustanowienie adwokata obejmujące jedynie wykonanie czynności organizacyjnych koniecznych do ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z wyłączeniem zapłaty wynagrodzenia dla wyznaczonego pełnomocnika. Z treści złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia wynika zatem, że w obecnej sytuacji finansowej jest on w stanie ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika samodzielnie, a zatem nie spełnia on przesłanek wskazanych w treści art. 246 § 1 p.p.s.a. Podkreślenia wymaga, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują ustanowienia pełnomocnika na koszt skarżącego, jak wnosi o to wnioskodawca. Sąd nie pełni bowiem funkcji pośredniczącej między skarżącym, a organami samorządów prawniczych w tym zakresie. Ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika możliwe jest jedynie w ramach prawa pomocy przy spełnieniu przez wnioskującego przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Samo twierdzenie przez skarżącego, że jest on w stanie ponieść koszty ustanowienia pełnomocnika wyklucza przyznanie pełnomocnika z urzędu. Skoro zatem wnioskodawca chce aby w sprawie reprezentował go pełnomocnik i jest w stanie ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika powinien samodzielnie dokonać jego wyboru i zwrócić się do niego z prośbą o reprezentowanie go w sprawie. Za niezwiązane z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy należy uznać dywagacje skarżącego o konflikcie interesów między interesem zawodowym, indywidualnym potencjalnego pełnomocnika, a reprezentowaniem skarżącego przeciwko Prezesowi Trybunału Konstytucyjnego. Należy wskazać bowiem, że zarówno potencjalnego pełnomocnika skarżącego jak i sędziów Trybunału Konstytucyjnego obowiązują zasady etyki zawodowej i obowiązek przestrzegania przepisów prawa. Dywagacje i obawy skarżącego są czysto teoretyczne i nie znajdują uzasadnienia w przepisach prawa. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.