II OW 64/10

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz ( spr. ) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gugała - Szczerbicka po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Wojewody P. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P. a Wojewodą P. w przedmiocie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku J. O. o stwierdzenie nieważności postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] lutego 1996 r. L. dz. [...]w sprawie wszczęcia postępowania scaleniowego gruntów wsi C. gmina S. postanawia: odrzucić wniosek UZASADNIENIE Wojewoda Podkarpacki w dniu 19 sierpnia 2010 r. wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy wnioskodawcą a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P. w przedmiocie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku J. O. o stwierdzenie nieważności postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] lutego 1996 r., l.dz. [...] w sprawie wszczęcia postępowania scaleniowego gruntów wsi C. gmina S. W uzasadnieniu wskazano, że powyższym postanowieniem wydanym na podstawie art. 3 ust. 1 i 2, art. 7 oraz art. 33 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 1989 r. Nr 58, poz. 349 ze zm.) wszczęto postępowanie scaleniowe gruntów wsi C. gmina S. Wojewoda Przemyski postanowieniem z dnia [...] lipca 1997 r., nr [...]utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie wyrokiem z dnia 19 maja 1999 r., sygn. akt SA/Rz 1237/97 oddalił skargę na postanowienie Wojewody Przemyskiego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w sprawie prowadzenia postępowania scaleniowego we wsi C., pomiędzy Starostą L. a Zarządem Gminy w S. ustaliło, że organem właściwym do prowadzenia postępowania scaleniowego gruntów wsi C., Gmina S. jest Zarząd Gminy S. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], Wójt Gminy S. zatwierdził projekt scalenia gruntów wsi C. gmina S., a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania Wójtowi Gminy S. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 935/09 stwierdził nieważność obu zaskarżonych decyzji uznając, że organy nie były właściwe w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podniósł, że mająca w sprawie zastosowanie ustawa z dnia 26 marca 1982 r., o scalaniu i wymianie gruntów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749 ze zm.) podlegała nowelizacjom, w wyniku których ulegała zmianie właściwość organów. Sąd wskazał, m.in., że na mocy ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592), która weszła w życie z dniem 16 lipca 2003 r. art. 3 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów otrzymał brzmienie: "Postępowanie scaleniowe lub wymienne przeprowadza na koszt Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 4 ust. 2, starosta, jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do starosty w sprawach z tego zakresu jest wojewoda". Ustawa ta w art. 16 stanowiła, że do postępowań wszczętych na podstawie ustawy, o której mowa w art. 11 (scaleniowej) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Sąd podniósł, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest, pogląd, że art. 16 zawiera odesłanie do przepisów dotychczasowych w sprawach o scaleniu i wymianie gruntów, jeżeli postępowanie zostało wszczęte przed wejściem w życie ustawy (tj. przed 16 lipca 2003 r.). Tego rodzaju odesłanie do stosowania przepisów dotychczasowych oznacza, według ogólnych zasad prawa międzyczasowego, stosowanie przepisów prawa materialnego obowiązujących przed 16 lipca 2003 r. zasad przeprowadzania scalenia i wymiany gruntów. Nie dotyczy natomiast prawa procesowego, obejmującego również oznaczenie właściwości określonych organów administracji (postanowienie z dnia 3 marca 2004 r. sygn. akt OW 11/04, CASUS, 2004/2/8, postanowienie z dnia 8 listopada 2006 r. sygn. II OW 26/06, LEX nr 295043, postanowienie z dnia 8 czerwca 2004 r. sygn. akt OW 46/04, niepubl.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podzielił powyższe poglądy, stwierdzając jednocześnie, że późniejsze nowelizacje ustawy scaleniowej nie dokonały zmian w zakresie właściwości organów. Oznacza to zdaniem tego Sądu, że zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., jak i Wójt Gminy S. nie są organami właściwymi w sprawie. Wojewoda Podkarpacki podał, że pismem z dnia 25 listopada 2009 r. J. O. wystąpił z wnioskiem do tego Wojewody o stwierdzenie nieważności postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] lutego 1996 r., L.dz. [...]w sprawie wszczęcia postępowania scaleniowego gruntów wsi C. gmina S. Wojewoda Podkarpacki, mając na względzie ustawę z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz. U. Nr 92, poz. 753), która weszła w życie od dnia 1 sierpnia 2009 r., w tym art. 3 i art. 27 tej ustawy, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], przekazał powyższy wniosek do rozpatrzenia Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P., uznając, że jest to obecnie organ właściwy do rozpatrzenia wniosku. Postanowieniem z dnia[...]lipca 2010 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 935/09, uznało się za organ niewłaściwy do rozpoznania wniosku J. O. o stwierdzenie nieważności postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] lutego 1996 r. i przekazało sprawę do rozpatrzenia Wojewodzie Podkarpackiemu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. nie wniosło odpowiedzi na wniosek Wojewody Podkarpackiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Powstały w niniejszej sprawie negatywny spór kompetencyjny pomiędzy Wojewodą Podkarpackim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w P. dotyczy organu właściwego do rozpatrzenia wniosku J. O. zawartego w piśmie z dnia 25 listopada 2009 r., dotyczącego stwierdzenia nieważności postanowienia Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] lutego 1996 r., [...]w sprawie wszczęcia postępowania scaleniowego gruntów we wsi C. gmina S.. Powstałe w tym zakresie rozbieżne poglądy organów są wynikiem kolejnych nowelizacji ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 1989 r. Nr 58, poz. 349 ze zm.), której przepisy stanowiły podstawę prawną kwestionowanego postanowienia z dnia [...] lutego 1996 r. i zgodnie z którymi organem właściwym do wydania tego postanowienia był Kierownik Urzędu Rejonowego. Poszukując organu właściwego do prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, którym zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. jest organ wyższego stopnia, należałoby prześledzić kolejne zmiany ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów. Zauważyć jednak należy, że rozważań w zakresie właściwości organów w postępowaniu scaleniowym wszczętym postanowieniem Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] lutego 1996 r. dokonał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 935/09. Sąd wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania scaleniowego organem właściwym w sprawie był Kierownik Urzędu Rejonowego. Kolejne nowelizacje ustawy, które powołano w tym wyroku, zmieniały właściwość organów, a od dnia 16 lipca 2003 r. nastąpiła w tym w względzie zmiana wprowadzona ustawą z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz. U. Nr 64, poz. 592). Wówczas to art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów otrzymał brzmienie: "Postępowanie scaleniowe lub wymienne przeprowadza na koszt Skarbu Państwa, z zastrzeżeniem art. 4 ust. 2, starosta, jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do starosty w sprawach z tego zakresu jest wojewoda". Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że późniejsze nowelizacje ustawy scaleniowej w zakresie organów zmian nie dokonały i w konsekwencji stwierdził nieważność wydanych w sprawie decyzji w przedmiocie scalenia, to jest decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] uchylającej decyzję pierwszoinstancyjną, jako decyzji wydanych z naruszeniem przepisów o właściwości. Powyższy wyrok jest prawomocny i zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania w nim wyrażone wiążą w tej sprawie sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Niezależnie zaś od związania wynikającego z powołanego przepisu w myśl art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiążę nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skoro więc właściwość organów została w niniejszej sprawie prawomocnie przesądzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie spór kompetencyjny dotyczący tej kwestii uznany być musiał przez Naczelny Sąd Administracyjny za niedopuszczalny, czego konsekwencją było odrzucenie wniosku. Takie rozstrzygnięcie stało się konieczne, choć jak się wydaje niepozbawione słuszności są argumenty podniesione przez Wojewodę Podkarpackiego we wniosku, a odwołujące się do ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w organizacji i podziale zadań administracji publicznej w województwie (Dz. U. Nr 92, poz. 753) i wprowadzonych tą ustawą zmian w ustawie z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749 ze zm.) – vide uzasadnienie projektu tej ustawy. Kwestie te jednak z przedstawionych wcześniej względów nie mogły być rozważane przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z tych przyczyn odrzucono wniosek na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 4 i art. 15 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.