I SA/Wa 214/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 368/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Wyrokiem z 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 368/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku M. K. z dnia 10 grudnia 2014 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną przy dawnej ulicy [...] w W., wpisanej do księgi hipotecznej pod nazwą "W mieście [...]" pod numerem [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W dniu 21 sierpnia 2019 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu, co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 368/18. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem 21 grudnia 2019 r. Następnie M. K. wystąpiła z wezwaniem do wykonania wskazanego wyroku sądu o sygn. akt I SAB/Wa 368/18. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie opatrzonej datą 15 grudnia 2020 r. M. K. zarzuciła Prezydentowi [...] niewykonanie wyroku z 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 368/18. Wniosła o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 154 §1 oraz § 6 p.p.s.a. w maksymalnej wysokości, czyli w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, zasądzenie od organu na jej rzecz na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. sumy pieniężnej odpowiadającej wysokości połowy grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo wezwań do wykonania wyroku oraz ciążącego na organie obowiązku nałożonego postanowieniem Wojewody [...] z [...] maja 2018 r. w przedmiocie uznania zażalenia za uzasadnione i wyznaczenia organowi terminu na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia Prezydent nie rozpoznał przedmiotowej sprawy. Skarżąca zarzuciła nieefektywność i nieskuteczność działań organu w sprawie. Wskazała, że decyzja w zakresie zlecenia opracowania geodezyjnego została podjęta przez organ dopiero cztery lata i dziewięć miesięcy po wszczęciu postępowania o ustalenie odszkodowania, a przy tym trzy miesiące przed terminem, w którym postępowanie powinno się zakończyć, na skutek uprzedniego uznania tego postępowania za przewlekłe. Ponadto, od 13 marca 2020 r. skarżąca nie była informowana o podejmowanych przez organ czynnościach, statusie rozpoznania sprawy, jak też planowanym terminie wydania decyzji administracyjnej co narusza art. 36 § 1 k.p.a. Skarżąca dodała, że uciążliwe prowadzenie postępowania zainicjowanego wnioskiem o ustalenie odszkodowania przez okres sześciu lat, przy tym intencjonalne ignorowanie ciążących na organie obowiązków, uzasadnia żądanie zasadzenia sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że przed merytorycznym zakończeniem postępowania konieczne jest wykonanie opracowania geodezyjnego polegającego na wykonaniu rozliczenia hipotecznego dawnej nieruchomości [...] hip [...] i wrysowaniu tej nieruchomości w obecne działki ewidencyjne oraz wrysowaniu dawnej nieruchomości na archiwalne zdjęcia lotnicze pozyskane przez organ z Wojskowego Biura Historycznego. Prezydent wskazał, że o konieczności wykonania ww. opracowania informował strony pismem z [...] marca 2020 r. Organ podniósł, że przedmiotowe opracowanie nie zostało jeszcze wykonane z uwagi na pandemię COVID-19 i związane z nią ograniczenia w dostępie do materiałów niezbędnych biegłemu geodecie do jej wykonania, w szczególności do księgi hipotecznej nr [...]. Archiwa oraz sądy w znacznym stopniu ograniczyły, a wręcz uniemożliwiły korzystanie z posiadanych zasobów przez większość 2020 r. Wobec powyższego, karanie organu grzywną lub stwierdzanie bezczynności w sytuacji, w której nie ma on żadnego wpływu na termin pozyskania wskazanego wyżej opracowania geodezyjnego byłoby nadużyciem prawa. Pismem procesowym z 19 maja 2021 r. skarżąca przedstawiła dodatkową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 368/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku M. K. z 10 grudnia 2014 r. o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną przy dawnej ulicy [...] w W., wpisanej do księgi hipotecznej pod nazwą "W mieście [...]" pod numerem [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został organowi doręczony w dniu 21 sierpnia 2019 r., co oznacza, że termin załatwienia niniejszej sprawy upływał z dniem 21 grudnia 2019 r. Skarżąca pismami z 16 września 2019 r. oraz 2 marca 2020 r. wezwała Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SAB/Wa 368/18. Wezwania te pozostały bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał ww. wniosku. Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 15 kwietnia 2019 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku Sąd uznał, że grzywna w wysokości 2000 zł będzie adekwatną sankcją za ignorowanie rozstrzygnięcia sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 368/18, przybrała w okolicznościach rozpoznawanej sprawy charakter rażącego naruszenia prawa. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że po otrzymaniu wyroku wymierzającego grzywnę organ podjął w sprawie jedną czynność zmierzającą do rozpoznania sprawy zlecając w dniu 3 września 2019 r. opracowanie geodezyjne polegające na naniesieniu granic działki hipotecznej z rozliczeniem powierzchni w aktualnych działkach oraz określenie utraty faktycznej możliwości władania na dzień 5 kwietnia 1958 r. Wobec powyższego, uwzględniając krótki okres zawieszenia terminów procesowych spowodowanych COVID-19, uznać trzeba, że organ pozostawał przy wykonywaniu powyższego wyroku w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Biorąc pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy bezczynność organu w wykonaniu wyroku należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. Sąd uznał jednocześnie, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie na jej rzecz sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Wyjaśnić trzeba, że suma pieniężna określona w art. 154 § 7 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Przyznanie takiej sumy uzasadniać mogą szczególne okoliczności danej sprawy administracyjnej, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu, jak też obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz strony skarżącej wyrok sądu nadal nie zostanie wykonany. W ocenie Sądu, taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła, a nałożona grzywna jest wystarczającym środkiem dyscyplinującym organ do wykonania wyroku i rozpoznania sprawy. Przy czym Sąd uwzględnił okoliczność, że grzywna może zostać wymierzona wielokrotnie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).