II GZ 359/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 26 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 541/20 w zakresie odrzucenia wniosku o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi i odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Urzędu Miasta Krakowa – Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji), objętym zażaleniem postanowieniem z 22 października 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 541/20, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej cyt. jako: p.p.s.a.), odrzucił wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz odrzucił skargę M.S. (dalej: skarżący) na decyzję Urzędu Miasta Krakowa – Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem z 28 września 2020 r. wezwano pełnomocnika skarżącego – adwokat D.M. do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jednoznaczne sprecyzowanie przedmiotu zaskarżenia oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego skarżącego, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie to zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 9 października 2020 r. W dniu 14 października 2020 r. do sądu wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącego o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi do 15 grudnia 2020 r. Wskazanym na wstępie postanowieniem sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz odrzucił skargę. WSA wskazał, że wprawdzie zgodnie z art. 84 p.p.s.a., przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed upływem terminu, a także skrócić termin sądowy na wniosek strony, jednak przepis ten nie odnosi się do terminów ustawowych, które – w odróżnieniu od sądowych – nie podlegają przedłużeniu. Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi jest terminem ustawowym, a zatem wniosek o jego przedłużenie jest niedopuszczalny i podlegał odrzuceniu. W związku z nieuzupełnieniem braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd pierwszej instancji, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., odrzucił ją. W zażaleniu, działający w imieniu skarżącego, pełnomocnik z urzędu zaskarżył powyższe postanowienie sądu w całości domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów: art. 84 w zw. z art. 49 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., a także art. 57 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. poprzez ich naruszenie wobec błędnego odrzucenia wniosku o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi co skutkowało odrzuceniem samej skargi, a jednocześnie pozbawiło skarżącego możności obrony jego praw w postępowaniu, wobec braku możliwości skontaktowania się pełnomocnika z urzędu ze skarżącym, a tym samym braku możliwości dokonania uzupełnienia skargi zgodnie z wezwaniem sądu, a z ostrożności wobec braku istnienia braków formalnych skargi, które należałoby uzupełnić. W uzasadnieniu podniesiono, że wadliwie sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia skargi oraz odrzucił skargę wskazując, że skarżący nie uzupełnił skargi mimo wezwania w terminie, a także "że terminy sądowe nie ulegają przedłużeniu". Ponadto pełnomocnik wskazał, że kwestionuje zasadność wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, bowiem z pisma wniesionego przez skarżącego wynikają te elementy obligatoryjne skargi, co do których sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że nie zostały wskazane i wezwał do ich uzupełnienia. Z treści skargi wynika bowiem, że jej przedmiotem są decyzje załączone do korespondencji do sądu, zaś skarżący szczegółowo opisał naruszenie prawa lub interesu prawnego, jakiego dopatruje się w sprawie. Organ nie zajął stanowiska w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; 2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy; 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego. W świetle powyższej regulacji, skarżący obowiązany jest więc podać w skardze zarówno informacje umożliwiające identyfikację zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, jak i wskazać przyczyny uzasadniające – według jego oceny – wniesienie skargi do sądu administracyjnego. W przypadku stwierdzenia braku powyższych elementów w skardze (braki formalne skargi), a więc w sytuacji gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący – stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. – wzywa stronę do uzupełnienia skargi w terminie siedmiu dni, pod rygorem jej odrzucenia. Niedopełnienie w wyznaczonym terminie nałożonego na stronę obowiązku uzupełnienia braków skargi skutkuje odrzuceniem skargi zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skargę sporządził i wniósł skarżący, któremu następnie – po rozpoznaniu jego wniosku – przyznano prawo pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokat D.M. Zarządzenie w przedmiocie uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jednoznaczne sprecyzowanie przedmiotu zaskarżenia oraz określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego skarżącego doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 9 października 2020 r., a zatem siedmiodniowy termin na wykonanie wezwania sądu upłynął 16 października 2020 r. (piątek). W terminie otwartym do uzupełnienia skargi pełnomocnik skarżącego przeglądał (w dniu 14 października 2020 r.) akta sprawy o sygn. III SA/Kr 541/20 i III SPP/Kr 15/21. Pismem z tego samego dnia pełnomocnik wniósł o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi do 15 grudnia 2020 r., wskazując że nawiązanie kontaktu z przebywającym w Zakładzie Karnym w N. skarżącym i uzyskanie od niego odpowiedzi potrwa co najmniej miesiąc. W ocenie sądu drugiej instancji, kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem, a wniesione zażalenie należy uznać za nieuzasadnione. Błędne jest bowiem zawarte w zażaleniu twierdzenie pełnomocnika strony, jakoby sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że termin na uzupełnienie braków formalnych skargi jest terminem sądowym. WSA jasno stwierdził, że jest to termin ustawowy, a nie sądowy, a zatem niepodlegający przedłużeniu. Zgodnie z art. 84 p.p.s.a., przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed upływem terminu, a także skrócić termin sądowy na wniosek strony. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują takiej instytucji prawnej jak wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z treści art. 84 p.p.s.a. wynika bowiem jednoznacznie, że przedłużenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w odniesieniu do terminów sądowych, tj. wyznaczonych przez sąd lub przewodniczącego dla dokonania określonej czynności procesowej, ale nie ma zastosowania do terminów ustawowych (zob. postanowienia NSA: z 29 maja 2009 r. sygn. akt I OZ 561/09 oraz z 11 maja 2011 r. sygn. akt II FZ 159/11, te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak trafnie zatem wskazał sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu, siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi, przewidziany przez ustawodawcę w art. 49 § 1 p.p.s.a., należy do terminów ustawowych i z tego względu nie może być skracany ani przedłużany przez sąd. Należy też zauważyć, że sąd jest związany przedmiotem zaskarżenia wskazanym przez stronę skarżącą, gdyż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jedynie zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że po stronie sądu brak jest uprawnień do samodzielnego ustalania przedmiotu zaskarżenia, a tym samym niejako "odczytywania" woli skarżącego, jeżeli nie wskazał on dość precyzyjnie przedmiotu zaskarżenia lub wskazany przedmiot zaskarżenia nie podlega kognicji sądów administracyjnych (np. postanowienie WSA w Rzeszowie z 16 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Rz 1528/16). Z przedstawionych względów wniosek o przedłużenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jako niedopuszczalny, podlegał odrzuceniu. W związku zaś z nieuzupełnieniem w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, prawidłowo sąd pierwszej instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji. Na marginesie można zauważyć, że wskazywane przez pełnomocnika w zażaleniu okoliczności skutkujące uchybieniem terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi – jako przyczyny niezależne od strony – mogłyby stanowić przedmiot ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia tych braków na zasadach określonych w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. (zob. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie II, str. 124).