I FZ 369/12

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Stanik, , , po rozpoznaniu w dniu 9 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlk. z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Go 52/12 przyznające skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym adwokata i oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi Z. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 7 listopada 2011 r. nr ... w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania postanawia oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Sygn. I FZ 369/12 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10.07.2012 r., sygn. akt I SA/Go 52/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznając wniosek Z. Z.i o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 07.11.2011r. w przedmiocie pozostawienia zażalenia bez rozpatrzenia przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że sytuacja materialna skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, gdyż z dokumentów i oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, iż nie posiada on majątku, uzyskiwane zaś dochody ze względu na przewlekłą chorobę są niższe niż możliwe do osiągnięcia. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynikało, iż skarżący nie tylko nie posiada oszczędności, ale również rośnie jego zadłużenie wobec banku (wyciąg z konta w MultiBanku - saldo na dzień 02.03.2012 r. wyniosło - 13 456,39 zł). Ponadto skarżący poinformował, iż posiada kolejne dwa rachunki bankowe, lecz ze względu na brak obrotów nie otrzymuje z nich wyciągów. Sąd wskazał jednocześnie, że przy analizie sytuacji skarżącego wziął pod uwagę, iż ponosi on koszty spłaty układu ratalnego zawartego z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego oraz okoliczność, iż w tym celu zaciągnął kredyt bankowy, ponosząc z tytułu obciążeń kredytowych koszty w wysokości 830 zł miesięcznie. Za niewątpliwe uznano również, że skarżący jest osobą schorowaną, co znajduje potwierdzenie m.in. w tym, iż ZUS przyznał skarżącemu rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od 01.01.2012 r. do 07.04.2014 r. w wysokości 2.301,30 zł miesięcznie. W związku z podjętym leczeniem bez wątpienia wnioskodawca ponosi koszty z tego tytułu, które określił na kwotę 400 zł miesięcznie, nie dokumentując jednak rachunkami ich wysokości. Sąd przyjął, że skoro skarżący podał, że korzysta nie tylko z państwowej służby zdrowia, ale i prywatnej, to posiada środki na sfinansowanie prywatnego leczenia. Porównując możliwości finansowe skarżącego z zakresem złożonego wniosku, Sąd I instancji doszedł do przekonania, że skarżący wykazał, iż jego sytuacja majątkowa pozwala przyznać mu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, z doświadczenia życiowego wynika bowiem, że koszty profesjonalnej pomocy prawnej są znaczne. Mając nadto na uwadze, iż jedynym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości 100 zł, Sąd I instancji w świetle posiadanych dokumentów i oświadczeń uznał, iż skarżący jest w stanie ponieść koszt zapłaty należnego w sprawie wpisu. Zaskarżając powyższe postanowienie w części odmawiającej przyznania mu prawa pomocy skarżący wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając, iż skarżący może pokryć koszty w wysokości 100 zł, nie określił równocześnie, jakie koszty będą wynikały z całości postępowania, jak i nie wziął pod uwagę tego, że skarżący wniósł pięć skarg, a zatem koszty z obecnego etapu postępowania wzrosłyby pięciokrotnie. Skarżący podkreślił, że na wydatkowanie takiej sumy go nie stać, tym bardziej że koszty faktyczne mogą być dużo większe. Skarżący jest w wieku przedemerytalnym i poważnie choruje, czego dowodem jest fakt przyznania mu renty aż do emerytury. Nadto nie może on w pełni wykorzystać swojego zawodu do osiągnięcia wyższych przychodów, a mimo swojej trudnej sytuacji reguluje przeniesione na niego zobowiązania spółki. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia ma w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego to, że skarżący w żaden sposób nie odniósł się do przyczyn, które wskazał Sąd I instancji jako podstawę oddalenia w części jego wniosku. Sąd zwrócił uwagę chociażby na fakt korzystania z prywatnej służby zdrowia, co w ocenie Sądu oznacza, iż skarżący posiada środki na sfinansowanie prywatnego leczenia. W swoim zażaleniu skarżący nie podjął nawet próby podważenia tego stanowiska, stwierdzając jedynie ogólnikowo, że nie stać go na wydatkowanie sumy koniecznej do pokrycia kosztów należnych z tytułu wpisów od złożonych przez niego skarg, zwłaszcza że koszty należne faktycznie mogą być dużo większe. Nadto skarżący wskazał na okoliczności już uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, tj. swój stan zdrowia i niemożność osiągania z tego względu wyższych przychodów oraz regulowanie przeniesionych na niego zobowiązań spółki. Żaden z tych argumentów nie służy wyjaśnieniu wątpliwości przedstawionych w zaskarżonym postanowieniu co do wysokości (bądź braku) posiadanych przez skarżącego środków/oszczędności. W związku z powyżej przedstawionymi okolicznościami należy zaznaczyć, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Zarówno z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – "Ppsa", wskazującego przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, jak i z art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa, w którym mowa o przyznaniu prawa pomocy takiej osobie w zakresie częściowym, wynika w sposób jednoznaczny, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy. Z zawartego w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają natomiast argumenty skarżącego podniesione w zażaleniu. Nie wykazał on nie tylko tego, iż nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi w wysokości 100 zł, ale również tego, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisów od innych złożonych przez siebie skarg, a także ewentualnych dalszych kosztów na kolejnych etapach wszczętych przez siebie postępowań. Natomiast ciężki stan zdrowia oraz regularne spłacanie przez skarżącego ciążących na nim zobowiązań podatkowych zostały uwzględnione przez Sąd I instancji i wpłynęły na przyznanie stronie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw, by te same okoliczności, miały przemawiać za uznaniem w sytuacji skarżącego zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zatem, że ustalenia faktyczne poczynione w sprawie przemawiały za ustanowieniem dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Brak było natomiast podstaw by zwolnić stronę od obowiązku uiszczania wpisu sądowego, który wynosi minimalną kwotę 100 zł. Porównując chociażby dochody z tytułu renty nie sposób było stwierdzić, że skarżący nie jest w stanie tej kwoty uiścić. Sąd kasacyjny uwzględnił zarazem fakt prowadzenia innych spraw przez skarżącego, objętych wpisem w tej samej minimalnej wysokości. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa postanowił jak w sentencji.