I OSK 82/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia NSA Ewa Dzbeńska Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1381/06 w sprawie ze skargi S. W. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 października 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 1381/06 oddalił skargę S. W. na postanowienie Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Zaskarżonym postanowieniem Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego - działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 k.p.a. oraz art. 5 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla , kamieniołomach i zakładach rud uranu i batalionach budowlanych (t.j. z 2001 r. Nr 60, poz. 622 ze zm.) oraz § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 grudnia 1994 r. w sprawie organów wojskowych właściwych do wydawania zaświadczeń żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych oraz trybu postępowania przed tymi organami (Dz.U. Nr 136, poz. 707 ze zm.) - utrzymał w mocy postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w O. z dnia [...] Nr [...], którym odmówiono S. W. wydania zaświadczenia o przymusowym zatrudnianiu w kopalni węgla kamiennego podczas odbywania służby wojskowej w okresie od 27 czerwca 1956 r. do 14 listopada 1956 r. w ramach wyselekcjonowania do batalionu górniczego. W uzasadnieniu postanowienia - podtrzymując stan faktyczny i prawny ustalony przez Organ I instancji - Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego zaznaczył, iż S. W. zasadniczą służbę wojskową w okresie od 9 listopada 1954 r. do 14 listopada 1956 r. odbywał w [...] Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza. Zasadnicza służba wojskowa wnioskodawcy, po odkomenderowaniu go w 1956 r. do [...] wchodzącej w skład Wojskowego Korpusu Górniczego, nie była zastępczą służbą wojskową, odbywaną w pododdziałach ponadkontyngentowych brygad Powszechnej Organizacji "Służby Polsce", których żołnierze byli przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach wydobywania rud uranu i batalionach budowlanych w ramach represji z przyczyn politycznych i nie otrzymywali wynagrodzenia za pracę. Ponadto, pracując w ramach zasadniczej służby wojskowej w kopalni węgla, za swoją pracę otrzymywał wynagrodzenie oraz były za niego opłacane składki ZUS, czego nie doświadczali wyżej wskazani żołnierze zatrudniani przymusowo. W skardze na powyższe postanowienie S. W. podniósł, że do Wojsk Ochrony Pogranicza nie poszedł na ochotnika, lecz został wcielony przymusowo, ponadto bez jego wiedzy i zgody zmieniono mu warunki służby na pracę w kopalni. Zdaniem skarżącego do kopalni został wyselekcjonowany został z przyczyn politycznych, bowiem jego ojciec służył przed wojną w Korpusie Ochrony Pogranicza na Kresach Wschodnich, za co po 1945 r. spotkały szykany zarówno jego jak i rodzinę. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, z odmową wydania zaświadczenia, żądanej treści mamy do czynienia wówczas, gdy nie można spełnić żądania odnośnie treści zaświadczenia ze względu na treść posiadanych danych lub dokumentów, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, Z uzyskanych zaś w niniejszej sprawie informacji wynika, że S. W. został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej w okresie od 9 listopada 1954 r. do 14 listopada 1956 r. w [...] Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza, natomiast od dnia 27 czerwca 1956 r. do 14 listopada 1956 r. został odkomenderowany na mocy zarządzenia Szefa Sztabu Wojsk Ochrony Pogranicza Nr [...] z dnia [...] czerwca 1956 r. wydanego na podstawie uchwały Prezydium Rządu Nr [...] z dnia [...] czerwca 1956 r. do [...] Kompanii JW w R./k. B., wchodzącej w skład Wojskowego Korpusu Górniczego. Zasadnie zatem w zaskarżonym postanowieniu Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. przyjął, iż odkomenderowanie to było odkomenderowaniem określonym w art. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom..., a więc bez wyselekcjonowania politycznego określonego kategorią zastępczej służby wojskowej. Potwierdzeniem takiego stanowiska jest wniosek skarżącego z dnia 24 stycznia 2006 r., w którym podał, że za pracę otrzymał wynagrodzenie i odprowadzane były z tego tytułu składki do ZUS. Natomiast żołnierze zastępczej służby wojskowej wymienieni w art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy przymusowo zatrudniani w kopalniach węgla w ramach represji z przyczyn politycznych , takiej możliwości nie mieli. Powoływanie się zaś przez skarżącego na fakt , iż do służby w Wojskach Ochrony Pogranicza nie zgłosił się na ochotnika, lecz został do niej przymusowo powołany, nie ma w sprawie znaczenia, albowiem przymus ten dotyczy zatrudniania w kopalniach węgla w ramach zastępczej służby wojskowej, a nie samej służby wojskowej, która była obowiązkowa, czy też, jak określa to skarżący - przymusowa. S. W. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, a w szczególności art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom... przez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje świadczenie pieniężne i uprawnienia przewidziane ustawą, gdyż był żołnierzem Wojsk Ochrony Pogranicza, a faktycznie od dnia 27 czerwca 1956 r. do 14 listopada 1956 r. był w [...] Kompanii JW w R. wchodzącej w skład Wojskowego Korpusu Górniczego. Z chwilą przejścia do Wojskowego Korpusu Górniczego skarżący przestał być żołnierzem odbywającym służbę wojskową w Wojskach Ochrony Pogranicza. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej ponownie podkreślono, że skarżący nie został odkomenderowany z Wojsk Ochrony Pogranicza do kopalni węgla kamiennego bez selekcjonowania politycznego, lecz stał się członkiem Wojskowego Korpusu Górniczego i przymusowo wykonywał pracę w kopalni. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy. Przede wszystkim należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 183 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, iż związany jest wskazanymi przez stronę skarżącą podstawami kasacyjnymi, określającymi zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszeni prawa, jak i jego zakres. Stąd Sąd kasacyjny, ograniczony zawartymi w skardze kasacyjnej podstawami, nie będzie badał trafności ustaleń faktycznych poczynionych w zaskarżonym wyroku, jeżeli skarżący skutecznie nie zarzucił - w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - że przy ich dokonaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania. Bowiem nieprawidłowe sformułowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania powoduje, że dla oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego miarodajny jest stan faktyczny, który był podstawą wydania zaskarżonego wyroku. Zatem, zważywszy że w niniejszej sprawie skarżący, jako podstawę skargi kasacyjnej wskazał wyłącznie naruszenie prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny związany jest ustaleniami co do stanu faktycznego przyjętymi przez Sąd I instancji. W związku z powyższym do rozważenia pozostaje jedynie zarzut naruszenia art. 1 ust. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej Służby Wojskowej przymusowo zatrudnionych w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu i batalionach budowlanych, "poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje świadczenie pieniężne i uprawnienia przewidziane ustawą, gdyż był żołnierzem Wojsk Ochrony Pogranicza..." Ustosunkowując się do wskazanego zarzutu należy podkreślić, jak przyjął już Sąd I instancji, że S. W. został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej w okresie od 9 listopada 1954 r. do 14 listopada 1956 r. w [...] Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza, natomiast od dnia 27 czerwca 1956 r. do 14 listopada 1956 r. został odkomenderowany na mocy wymienionego już zarządzenia Szefa Sztabu Wojsk Ochrony Pogranicza Nr [...] z dnia [...] czerwca 1956 r. do [...] Kompanii JW w R./k. B., wchodzącej w skład Wojskowego Korpusu Górniczego. Trafnie zatem przyjął Sąd I instancji, że w sprawie spełnione zostały przesłanki określone w wymienionym przepisie art. 1 ust. 2 ustawy z 2 września 1994 r. Zgodnie bowiem z tym przepisem świadczenie pieniężne i uprawnienia przewidziane ustawą nie przysługują żołnierzom Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Wojsk Ochrony Pogranicza odkomenderowanym w 1956 r. do kopalń bez selekcjonowania politycznego określonego kategorią zastępczej służby wojskowej oraz żołnierzom, którzy w ramach werbunku ochotniczego zawarli umowę o prace w górnictwie węglowym. Skarżący bowiem, odbywając zasadniczą służbę wojskową jako żołnierz Wojsk Ochrony Pogranicza, został odkomenderowany w roku 1956 do Kompanii wchodzącej w skład Wojskowego Korpusu Górniczego, i co więcej uzyskiwał z tego tytułu - jak sam przyznał we wniosku z 24 stycznia 2006 r. - wynagrodzenie i odprowadzane były składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W świetle powyższego należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że skarżącemu nie przysługiwało żądane uprawnienie, ani świadczenia pieniężne z uwagi na treść właśnie art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. Pogląd ten znajduje również uzasadnienie w świetle tytułu oraz preambuły powołanej ustawy, gdzie wyraźnie wskazano, iż przedmiotowe świadczenia może przysługiwać, przy spełnieniu pewnych przesłanek, wyłącznie żołnierzom zastępczej służby wojskowej. Podczas gdy, skarżący został odkomenderowanych do Wojskowego Korpusu Górniczego w trakcie odbywania zasadniczej służby wojskowej. Stąd samo odkomenderowanie żołnierza odbywającego taką służbę do pracy m.in. w kopalni, nawet jeżeli nie wynikało ze zgłoszenia się przez niego na ochotnika, nie może być utożsamiane z przymusowym zatrudnianiem żołnierzy w kopaniach, czy kamieniołomach, w ramach zastępczej służby wojskowej, stanowiącej rodzaj represji politycznych. Zwłaszcza, że żołnierze represjonowani politycznie, odmiennie od skarżącego nie otrzymywali wynagrodzenia z tego tytułu. W tym stanie rzeczy, uznając zarzut skarżącego za nietrafny, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.