I FZ 325/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia U. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1309/18 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi U. sp. z o.o. z siedzibą w W. na czynność Naczelnika Drugiego [...] Urzędu Skarbowej w W. z dnia 17 października 2017 r. w przedmiocie wykreślenia z rejestru podatników podatku od towarów i usług postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE 1. Postanowieniem z 31 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1309/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi przez U. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej skarżąca spółka) na czynność Naczelnika Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej organ podatkowy) z 17 października 2017 r. w przedmiocie wykreślenia z rejestru podatników VAT i VAT-UE. 2. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji ustalił, że 17 października 2017 r., powołując się na art. 96 ust 9a pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm.) dalej ustawa o VAT, organ podatkowy wykreślił skarżącą spółkę z rejestru podatników VAT oraz z rejestru podatników VAT i VAT-UE. O powyższej czynności skarżąca spółka została zawiadomiona 3 listopada 2017 r. w sposób zastępczy, na podstawie art. 150 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), dalej Ordynacja podatkowa. Przesyłka nie została bowiem podjęta w terminie przez skarżącą spółkę, pomimo wysłania na obowiązujący wówczas adres. Skarżąca spółka – jak ustalił Sąd I instancji – o wykreśleniu z rejestru dowiedziała się na początku stycznia 2018 r. Pismem z 28 lutego złożyła do organu podatkowego wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, który pismem z 12 marca 2018 r., doręczonym 23 marca 2018 r. odmówił uwzględnienia wniosku o przywrócenie spółki do rejestru podatników VAT i VAT-UE. 3. Skarżąca spółka 16 kwietnia 2018 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na czynność organu podatkowego z 17 października 2017 r., w przedmiocie wykreślenia z rejestru podatników VAT i VAT-UE. W skardze podniosła, że nie została poinformowana o możliwości zaskarżenia wykreślenia jej z wymienionych rejestrów i nie miała możliwości zaskarżania takich czynności. Wskazała, że zmiana art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nastąpiła od 1 czerwca 2017 r. Skarżąca wniosła na podstawie art. 53 § 2 zdanie drugie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uznanie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy i o rozpoznanie skargi. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wyjaśnił, że przedmiotem skargi jest czynność organu podatkowego o wykreśleniu skarżącej spółki z rejestru podatników VAT i VAT-UE na podstawie art. 96 ust. 9a pkt 3 ustawy o VAT. Podkreślił, że jest to czynność z zakresu administracji publicznej inna niż decyzja lub postanowienie, dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe oznacza, że termin do wniesienia skargi na taką czynność określa art. 53 § 2 tej ustawy. Sąd I instancji wskazał, że z treści samej skargi wynika, że skarżąca spółka dowiedziała się o wykreśleniu z rejestru podatników na początku stycznia 2018 r. Z akt administracyjnych sprawy wynikało oraz co wskazała skarżąca spółka, wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wniesiono pismem z 28 lutego 2018 r. (wpływ do Urzędu Skarbowego 2 marca 2018 r.). Natomiast skarga do sądu została złożona w urzędzie pocztowym 16 kwietnia 2018 r., a więc po upływie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżąca spółka dowiedziała się o wykreśleniu jej z rejestru podatników VAT. Sąd I instancji podkreślił, że powołując się na zmianę przepisów od 1 czerwca 2017 r., oraz na niepoinformowanie o możliwości zaskarżenia wykreślenia z rejestru podatników VAT i VAT-UE, skarżąca spółka w skardze przyznała, że od dnia dowiedzenia się o podjęciu zaskarżonej czynności upłynęło już 30 dni. Powyższe okoliczności – jak zaznaczył Sąd I instancji – nie przekonują, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej spółki. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Spółka jest osobą prawną, która prowadzi działalność gospodarczą. Jest to zatem podmiot, który powinien być odpowiednio zorganizowany w celu realizacji określonych zadań, wymagających również niekiedy wystąpienia na drogę postępowania sądowego. Nieznajomość prawa, a także niezapewnienie sobie pomocy prawnej co najmniej w okolicznościach, które mają istotne znaczenie dla prowadzonej działalności gospodarczej, nie mogą uwalniać od negatywnych skutków uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że zmiana treści art. 53 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązywała już 9 miesięcy, a skarżąca spółka nie zastosowała także poprzedniego trybu obowiązującego do 31 maja 2017 r., bowiem złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa po upływie terminu wskazanego w art. 53 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r. 5. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka wnosząc o jego zmianę przez przywrócenie terminu do wniesienia skargi lub rozpoznanie skargi pomimo uchybienia terminowi oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca spółka zarzuciła, że postanowienie wydano z naruszeniem art. 86 § 1 zdanie pierwsze w związku z art. 53 § 2 zdanie drugie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez nieprawidłową wykładnię pojęcia winy i przez niezastosowanie. 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. 6.1. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. 6.2. W punkcie wyjścia należy odnotować, że przedmiotem skargi do Sądu I instancji było zawiadomienie organu podatkowego o wykreśleniu skarżącej spółki z rejestru podatników VAT i VAT-UE na podstawie art. 96 ust. 9a pkt 3 ustawy o VAT. Sąd I instancji trafnie przyjął, że jest to czynność z zakresu administracji publicznej inna niż decyzja lub postanowienie, dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższe oznacza, że termin do wniesienia skargi na taką czynność określał art. 53 § 2 tej ustawy. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2017 r. stanowi, że skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym stanowi art. 3 § 2 pkt 4. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Zdanie ostatnie art. 53 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnia sąd do oceny z urzędu, czy istnieją przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Rozwiązanie to pozwala sądowi ustalić, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Dzięki temu skarżący ma ułatwiony dostęp do sądu, pozostawiając go jednak pod kontrolą sądową. W takiej sytuacji sąd nie wydaje odrębnego postanowienia w "przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia skargi", gdyż w przypadku ustalenia, że uchybienie terminu nastąpiło "bez winy skarżącego" przystąpi do rozpoznania skargi (por. A. Kabat [w] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz art. 53, teza 5, wyd. VII. Lex). 6.3. Warunkiem stwierdzenia na podstawie art. 53 § 2 zd. ostatnie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy doszło do skutecznego doręczenia aktu administracyjnego podlegającego zaskarżeniu i że skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd I instancji przedwcześnie ustalił, że skarżąca spółka uchybiła terminowi do wniesienie skargi, gdyż nie wyjaśnił czy doszło do skutecznego zawiadomienia o wykreśleniu jej z rejestru podatników VAT i VAT-UE, tj. czy prawidłowo zastosowano przewidziany w art. 150 Ordynacji podatkowej tryb doręczeń przez awizo. Zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego (§ 1 pkt 1), przy czym zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Znajdująca się w aktach sprawy kserokopia dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru, w związku z niedoręczeniem w sposób opisany w art. 148 § 1 lub art. 149 Ordynacji podatkowej przesyłki zawierającej zawiadomienie organu podatkowego o wykreślenia z rejestru podatników VAT i VAT-UE wprawdzie zawiera adnotację o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, jednak brak w niej informacji czy i gdzie zawiadomienie to zostało umieszczone, tj. czy w oddawczej skrzynce pocztowej, czy na drzwiach mieszkania adresata, na drzwiach biura adresata, na drzwiach innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Przyjęte przez Sąd I instancji ustalenie, że zwrotne potwierdzenie odbioru stanowi dowód umożliwiający przyjęcie fikcji prawnej doręczenia przesyłki zawierającej zawiadomienie z 17 października 2017 r. o wykreśleniu skarżącej spółki z rejestru podatników VAT może w tej sytuacji budzić wątpliwości, gdyż z dokumentu tego nie wynika czy i w jakim miejscu pozostawiono adnotacje o niedoręczeniu przesyłki pocztowej. Kwestia skutecznego doręczenia skarżącej spółce przesyłki zawierającej zawiadomienie organu podatkowego o wykreśleniu skarżącej spółki z rejestru podatników VAT i VAT-UE wymaga w związku z tym wyjaśnienia, co przesądza o konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia. 6.5. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 185 § 1 w związku z art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.