I OZ 859/08

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt III SA/Wr 91/06 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie przekazania do rozpatrzenia według właściwości Staroście Trzebnickiemu pisma skarżącej z dnia 19 lutego 2005 r. o podanie wymiarów zakupionej nieruchomości z wyliczeniem jej powierzchni oraz wydanie mapy geodezyjnej z 1960 r. postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE I OZ 859/08 UZASADNIENIE D. W. w dniu 9 maja 2006 r. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie przekazania do rozpatrzenia według właściwości Staroście Trzebnickiemu jej pisma z dnia 19 lutego 2005 r. o podanie wymiarów zakupionej nieruchomości z wyliczeniem jej powierzchni oraz wydanie mapy geodezyjnej z 1960 r. Uzasadniając powyższy wniosek wskazała, że jej rodzina uzyskuje następujący dochód: ona 870 zł, jej mąż 1.054 zł, jej ojciec - 648 zł. Ponosi wydatki w kwocie 400 zł za energię elektryczną, w kwocie 500 zł z tytułu raty kredytowej córki i opłat za jej akademik, kwotę 648 zł za leki i pieluchy dla sparaliżowanego ojca. W piśmie z dnia 7 czerwca 2006 r. wyjaśniła, że na utrzymanie swojego ojca przeznacza kwotę około 800 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w osobie referendarza sądowego postanowieniem z dnia 19 czerwca 2006 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na skutek sprzeciwu skarżącej, stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowienie to utraciło moc. Z uwagi na fakt złożenia przez skarżącą wniosku o wyłączenie od rozpoznania sprawy wszystkich sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, akta niniejszej sprawy wraz z aktami administracyjnymi zostały przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który prawomocnym postanowieniem z dnia 16 października 2006 r. wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu, oddalił. Akta sprawy zostały zwrócone do Sądu pierwszej instancji w dniu 9 lipca 2008 r. Następnie zarządzeniem z dnia 25 lipca 2008 r. wezwano skarżącą do oświadczenia, czy dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie jej prawa pomocy są nadal aktualne oraz, czy jej sytuacja finansowa i majątkowa nie uległa zmianie; przedłożenia zaświadczenia o wysokości uzyskiwanych przez nią dochodów; wskazania osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (mąż, ojciec, dzieci itd.); przedłożenia zaświadczenia o zarobkach, zeznań podatkowych, szczegółowego - określonego kwotowo - zestawienia ponoszonych miesięcznie wydatków (opłaty, żywność, środki higieny, ubrania, lekarstwa, spłata kredytów); szczegółowych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące; informacji o posiadanych środkach transportu; informacji, czy korzysta ona z pomocy społecznej i innych form wsparcia państwowego - w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca wyjaśniła, iż jej sytuacja materialna pogorszyła się bowiem cała jej emerytura oraz emerytura jej męża przeznaczona jest na korespondencję z Sądem oraz z organami administracji oraz na opłaty w sądach administracyjnych i cywilnych. Dodała, że nie ma kont bankowych, nie posiada samochodu, nie składa zeznań podatkowych (robi to za nią ZUS), nie korzysta z pomocy społecznej. Wskazała także, iż gospodarstwo domowe prowadzi tylko z mężem, a ich dochód z tytułu emerytury wynosi łącznie 2.194,80 zł netto. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowieniem z dnia 3 października 2008 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że skarżąca nie wykonała zarządzenia Sądu z dnia 25 lipca 2008 r. i nie podała oraz nie udokumentowała wszystkich danych dotyczących miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, czym uniemożliwiła Sądowi dokonanie oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Skarżąca ograniczyła się bowiem do stwierdzenia, że cała jej emerytura i część emerytury męża jest przeznaczana na opłaty związane z toczącymi się sprawami sądowymi, nie podając jednak w jakiej wysokości i w jakich sprawach te opłaty są ponoszone i jaka kwota pozostaje jej na bieżące wydatki. Sąd pierwszej instancji uznał, iż obecnie skarżąca znajduje się w lepszej sytuacji finansowej, niż w momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy gdyż nie spłaca już kredytu córki i prowadzi gospodarstwo domowe jedynie z mężem. Zażalenie na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła D. W. i żądając jego uchylenia wskazała, że na prowadzenie spraw przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi wydała już kwotę 30.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Dodatkowo, w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżąca pomimo wezwania Sądu do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jej sytuacji materialnej, wezwania tego w całości nie wykonała. W szczególności nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających jej wydatki, zarówno wydatki związane z prowadzonymi przez nią postępowaniami sądowymi jak i bieżące wydatki życia codziennego. Zatem stanowisko Sądu pierwszej instancji stwierdzające, że dochód skarżącej wynoszący łącznie kwotę 2.194,80 zł nie uzasadnia zwolnienia jej od kosztów niniejszego postępowania, które na obecnym etapie sprawy wynoszą 100 zł, prawa nie narusza. Podnoszony natomiast w zażaleniu argument, że w postępowaniach przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi skarżąca wydała już 30.000 zł nie może zostać uwzględniony, ponieważ wydatki te nadal nie zostały udokumentowane. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić