II FZ 569/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 735/18 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 16 października 2017 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 10 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 735/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 16 października 2017 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego prezesa zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2012 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z dokumentów sprawy wynika, iż organ odwoławczy skorzystał z profilu zaufanego ePUAP i zaskarżoną decyzję doręczył pełnomocnikowi za pomocą tegoż narzędzia informatycznego. Dowodem doręczenia postanowienia jest Urzędowe Poświadczenie Doręczenia. W tym stanie rzeczy trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do WSA w Warszawie za pośrednictwem organu na decyzję doręczoną pełnomocnikowi skarżącego w dniu 30 października 2017 r. upłynął z dniem 29 listopada 2017 r. (środa). Dalej wskazano, że skarga została wniesiona w dniu 6 lutego 2018 r., a zatem z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.". W zażaleniu wywiedzionym od ww. postanowienia skarżący wniósł o jego uchylenie w części odrzucającej skargę, zarzucając naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. przez całkowite pominięcie przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oceny pisma Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 28 kwietnia 2017 r. zawierającego wyraźne oświadczenie organu, że doręczenia w sprawie będą odbywały się pocztą tradycyjną oraz że ze względów technicznych wykluczone jest doręczanie za pomocą poczty elektronicznej, co miało wpływ na wynik sprawy albowiem ani skarżący ani jego pełnomocnik nie mogli oczekiwać doręczeń w niniejszej sprawie w żadnej innej postaci w tym np. doręczeń w trybie art. 152a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm. – powoływanej dalej jako "O.p."), i co w efekcie powoduje, że zaskarżone postanowienie nie poddaje się kontroli instancyjnej; 2) art. 53 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 2) p.p.s.a. w zw. z art. 152 a § 1 O.p. przez błędne ustalenia Sądu co okoliczności jakoby pełnomocnik skarżącego kiedykolwiek otrzymał na swoją skrzynkę e-mail z adresu skrzynki e-mail Izby Administracji Skarbowej jakąkolwiek wiadomość na co nie może być dowodu w sprawie bowiem takie zdarzenie nie miało miejsca; 3) całkowicie błędne ustalenia Sądu jakoby pełnomocnik skarżącego otrzymał z Izby Administracji Skarbowej zawiadomienie zawierające: 1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego; 2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma; 3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w określony sposób. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze zauważyć należy, że kwestia obowiązku wskazania przez pełnomocnika adresu elektronicznego wywołuje wątpliwości. Zagadnienie to było przedmiotem tak orzecznictwa sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 23 maja 2018 r., sygn. akt I FSK 852/18, dostępne, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl), jak i analizowano je w piśmiennictwie (por. A. Brach, Obowiązek wskazania przez pełnomocnika adresu elektronicznego w świetle przepisów Ordynacji podatkowej, "Procedury administracyjne i podatkowe", 2018/1, s. 13-20). Na gruncie niniejszej sprawy rozważania merytoryczne w tym zakresie na obecnym etapie orzekania byłyby przedwczesne - a to wobec zasady budzenia zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 O.p.), jej wpływu na rozstrzygnięcie i jej związku z pismem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 28 kwietnia 2017 r. Wspomniany przepis stanowi, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Organy podatkowe w postępowaniu podatkowym są obowiązane na wniosek strony udzielać niezbędnych informacji o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania. A zatem jedną z podstawowych zasad postępowania, zawartych w Ordynacji podatkowej, jest zasada pogłębiania zaufania obywateli do całego aparatu podatkowego oraz zasada udzielania informacji (por. postanowienie NSA z dnia 5 lutego 2009 r., sygn. akt I FSK 1959/07). Podkreślić można, że doktryna zwracała uwagę na to, iż dorobek orzecznictwa w kwestii skutków udzielenia informacji (w tym błędnych) wskazuje, że nie może to obciążać podatnika, który z nich skorzystał (w tym: C. Kosikowski, H. Dzwonkowski i A. Huchla, autorzy Komentarza do Ordynacji podatkowej; Dom Wydawniczy ABC, 2000). Nadto, co szczególnie istotne, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA, podatnik nie może ponosić niekorzystnych konsekwencji w związku z udzieloną przez organ informacją (wyrok NSA z dnia 23 maja 1997 r., sygn. SA/Lu 2249/95). Jeżeli więc w ww. wezwaniu - wezwaniu do uzupełnienia złożonego pełnomocnictwa poprzez podanie adresu elektronicznego - organ pierwszej instancji stwierdza wprost, "iż konsekwencją niewskazania ww. adresu będzie przekazywanie korespondencji w wersji papierowej i doręczanie w sposób określony w art. 144 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa" to pełnomocnik w sprawie miał w pełni usprawiedliwione i uzasadnione podstawy, by - chcąc otrzymać korespondencję w ten sposób - nie wskazywać adresu elektronicznego w toku dalszego postępowania. Fakt, iż załączone wcześniej do akt w istocie zawierało taki adres, co - wydaje się - musiało zostać przez organ pominięte przy wystosowaniu wezwania, wykluczało możliwość doręczania pism pełnomocnikowi za pośrednictwem ePUAP ze względu na treść ww. pisma, a właściwie, ze względu na to, że pełnomocnik miał prawo działać w zaufaniu do tegoż organu. Jasna treść określenia rygoru niezastosowania się do wezwania - w świetle wątpliwości, których obecność zasygnalizowano na wstępnie merytorycznych rozważań niniejszego uzasadnienia - czyni irrelewantnym fakt, iż pełnomocnik nosi przymiot profesjonalisty, który zawodowo zajmuje się reprezentowaniem klientów. W związku z powyższym należało uchylić zaskarżone postanowienie. W świetle przedstawionych uwag WSA w Warszawie ponownie rozpoznając sprawę winien nadto wziąć pod uwagę kwestię dotychczasowych doręczeń pism w toku niniejszego postępowania, w tym mieć np. na uwadze, iż pełnomocnik nie negował faktu, iż pisma w ogóle były doręczane (ocenić trzeba, czy takie doręczenia w sprawie odpowiadały standardom wyznaczonym przez Ordynację podatkową). Wskazując na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.