II SAB/Rz 106/21

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Marcin Kamiński /spr./ WSA Paweł Zaborniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2021 r. sprawy ze skargi P. D. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Prezes Sądu Rejonowego dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego na rzecz skarżącego P. D. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi P. D. (skarżący) jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w [...] (Prezes Sądu) w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Z nadesłanych akt sprawy wynika, że w dniu 2 czerwca 2021 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu o udostępnienie informacji publicznej ze sprawy o sygn. akt [...] toczącej się przed Sądem Rejonowym w [...], tj.: przesłanie kopii (skanów) po anonimizacji dołączonego do akt sprawy dowodu z książki wejść do Komendy Wojewódzkiej Policji w [...]. Skarżący wskazał, aby żądaną informację przesłać na adres poczty elektronicznej. W odpowiedzi pismem nr [...] wysłanym na wskazany przez skarżącego adres poczty elektronicznej w dniu [...] lipca 2021 r. Prezes Sądu, poinformował, że zakres wnioskowanej informacji nie obejmuje informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż wnioskowane dokumenty nie dotyczą sprawy publicznej, lecz prywatnej. W dniu 19 lipca 2021 r. do Sądu Rejonowego w [...] wpłynęła skarga na bezczynność Prezesa Sądu, w której skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, 2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wobec powyższego skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa Sądu do załatwienia wniosku. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że podmiot zobowiązany, do którego skierował wniosek, nie udzielił odpowiedzi i nie dotrzymał ustawowego terminu na udzielenie odpowiedzi i przesłanie jej na podany adres e-mail w terminie 14 dni, wobec czego termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Prezes Sądu miał obowiązek udzielić żądanych informacji, a jeżeli tego nie zrobił, to odmowa musiała być wydana w formie decyzji. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przytoczył orzeczenia sądów administracyjnych. Skarżący stwierdził, że brak woli poddania się kontroli obywatelskiej i stawianie sztucznych barier dla dostępu do informacji dotyczącej pracy urzędnika pogłębia poziom społecznej nieufności wobec systemu wymiaru sprawiedliwości. Nie wolno karać obywateli za właściwe i racjonalne zachowanie i zamykać ludziom drogi do wiedzy i informacji dotyczącej urzędnika i za to, że interesują się działaniem władzy i dbają o właściwy nadzór nad jej funkcjonowaniem. Domaganie się przejrzystości i wiedzy z działania władzy publicznej jest obowiązkiem moralnym każdego obywatela, a urzędnik nie może utrudniać obywatelom możliwości sprawowania społecznej kontroli nad władzą publiczną za pomocą instrumentów przewidzianych w u.d.i.p. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu stwierdził, że skarga jest bezzasadna, gdyż w dniu [...] lipca 2021 r. udzielił odpowiedzi na wniosek z dnia 2 czerwca 2021 r. Prezes Sądu wyjaśnił, że sprawa o sygn. akt [...] dotyczy bezpośrednio skarżącego, w której jest on oskarżonym. Wobec tego pismo nie dotyczy sprawy publicznej i nie powinno być udostępnione w trybie u.d.i.p., a ponadto nie można przy pomocy u.d.i.p. starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie. Udostępnienie informacji publicznej determinowane jest przesłankami podmiotowymi i przedmiotowymi, niewątpliwie Prezes Sądu jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., ale żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga została uwzględniona w części z przyczyn, które Sąd był zobowiązany uwzględnić z urzędu, oraz w sposób niezależny od treści żądań skarżącego, zgodnie z treścią art. 134 § 1 w zw. z art. 149 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 cyt. ustawy. Przepis art. 13 ust. 2 stanowi, że jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z kolei art. 15 przewiduje, że jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek (art. 10 ust. 1) podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom (ust. 1). W takim przypadku podmiot obowiązany do udostępnienia w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, ma obowiązek powiadomienia wnioskodawcy o wysokości opłaty. Udostępnienie informacji zgodnie z wnioskiem następuje po upływie 14 dni od dnia powiadomienia wnioskodawcy, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. W przedmiotowej sprawie skarżący złożył wniosek w dniu 2 czerwca 2021 r., natomiast skarżony organ udzielił skarżącemu odpowiedzi dopiero [...] lipca 2021 r. Z akt sprawy wynika, że przewidziany termin do rozpoznania wniosku wynosił 14 dni, a więc zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Nie ma w tym zakresie znaczenia, czy i w jakim zakresie wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczy realnie istniejącej i znajdującej się w posiadaniu danego podmiotu informacji publicznej. Może się bowiem okazać, że podmiot wnioskujący żąda informacji, która nie ma waloru publicznego, nie podlega udostępnieniu, podlega udostępnieniu w innym trybie, nie istnieje realnie albo nie jest w posiadaniu podmiotu, do którego skierowano wniosek. W takich bowiem sytuacjach obowiązkiem danego podmiotu jest zawiadomienie wnioskodawcy o przyczynie niemożności lub niedopuszczalności udostępnienia informacji publicznej albo wydanie decyzji o odmowie udostepnienia informacji publicznej. Z mocy ustawy termin 14-dniowy ma więc w tych przypadkach zastosowanie i podmiot mieszący się w zakresie podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji publicznych (zob. art. 4 u.d.i.p.) nie może następczo uzasadniać przekroczenia terminu ustawowego okolicznościami, z których wynika, że żądana informacja nie podlegała udostępnieniu (np. z tego powodu, że podlega ona udostępnieniu w innym trybie). W związku z powyższym Sąd stwierdza, że w sprawie, której dotyczy skarga, doszło do naruszenia terminu rozpoznania wniosku, co oznacza, że skarżony organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku. W punkcie pierwszym wyroku orzeczono zatem na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jak w sentencji. Prawidłowa jest natomiast treść konkluzji zawiadomienia Prezesa Sądu z dnia [...] lipca 2021 r., że wniosek skarżącego nie podlega przepisom ustawy o dostępie informacji publicznej. Jest bowiem oczywiste, że skarżący może żądać dostępu do akt sprawy karnej oraz wydania kopii dokumentów z tego rodzaju akt tylko na zasadach określonych w przepisach art. 156-159 kodeksu postępowania karnego. W tym zakresie przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie obowiązku udostępnienia dokumentów znajdujących się w aktach sądowych sprawy karnej nie będą miały zastosowania, co potwierdza treść art. 1 ust. 2 tej ustawy. W punkcie drugim wyroku Sąd stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że stwierdzona w punkcie pierwszym bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Podstawą takiej kwalifikacji – pomimo kilkutygodniowego opóźnienia w załatwieniu sprawy – są okoliczności związane z brakiem oznak celowego ograniczania prawa skarżącego do załatwienia sprawy w ustawowym terminie oraz notorycznością kierowanych do Prezesa Sądu wniosków skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Sąd działając na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., orzekł ponadto w punkcie trzecim wyroku o zasądzeniu od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w [...] na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, na które złożył się uiszczony wpis sądowy.