III FSK 4586/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, , po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2021 r. sygn. akt I SAB/Gl 21/20 w sprawie ze skargi H. S. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie mienia objętego zastawem skarbowym oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SAB/Gl 21/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA") w sprawie ze skargi H. S. (dalej: "Skarżący") na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (dalej: "Naczelnik") w przedmiocie zastawu skarbowego, oddalił skargę. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku Skarżący wniósł o uchylenie go w całości jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa i zwrot akt sprawy do ponownego jej rozpoznania przez WSA, względnie wydanie orzeczenia końcowego nakazującego zwolnienie mienia zastawnego ponad granice dochodzonych przez organ roszczeń z uwzględnieniem pierwotnej wyceny mienia, czyli w dacie 14.12.2011 r. - ustanowienia zastawów skarbowych. Skarżący wniósł także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania i kosztów zastępstwa według norm przypisanych. Skarżący oświadczył, że zrzeka się rozprawy przed NSA. Wskazując na powyższe oraz na fakt, iż w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie wskazanych przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, w tym i przepisu art. 149 § 1 p.p.s.a., wnosił jak wyżej. Wyrokowi zarzucił na podstawie "art. 174 ust. pkt. 2" ustawy z 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a.") naruszenie przepisów postępowania, które w sposób istotny mogło mieć wpływ na wynik sprawy, bowiem WSA wydając orzeczenie pominął w całości obowiązek odniesienia się do kwestii istotnej skargi - sprowadzającej się do ustawowego wymogu dokonania oceny podstawowego zagadnienia: "czy organ dokonując ustanowienia zastawu skarbowego w przedmiotowej sprawie na majątku firmy nie przekroczył granic uzasadnionych dolegliwości prawa wobec podatnika, skoro owe zabezpieczenie obejmuje wartość mienia w kwocie 2,3 mln. przy dochodzeniu przez organ roszczeń w kwocie podstawowej na ok. 350 tys. zł". W tym kontekście, w ocenie Skarżącego, tak organ jak i WSA, pomijając ów zarzut uchylili się od obowiązku odniesienia się do tej nader istotnej kwestii przynależnej właśnie do zakresu i podstaw skargi – w konsekwencji nie nastąpiło rzetelne zbadanie znamion zarzutu skargi na bezczynność organu. Naczelnik nie sporządził odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.: "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów" (art. 182 § 3 p.p.s.a.). Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna (Naczelnik) nie zażądała jej przeprowadzenia, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. Treść i forma skargi kasacyjnej w istocie uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zajęcie merytorycznego stanowiska w sprawie. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga kasacyjna ma charakter szczególnie sformalizowanego środka odwoławczego. W myśl art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna między innymi zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Unormowania art. 174 p.p.s.a. wskazują, iż skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. W rozpatrywanej sprawie autor skargi kasacyjnej powołał się na podstawę kasacji z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (błędnie oznaczając przy tym jednostki redakcyjne jako "art. 174 ust. pkt. 2") i zarzucił "naruszenie przepisów postępowania, które w sposób istotny mogło mieć wpływ na wynik sprawy". Jednakże ani w petitum skargi kasacyjnej, ani w jej uzasadnieniu nie wskazał przepisów postępowania, które zostały naruszone przez WSA przy wydawaniu zaskarżonego wyroku. Nadto, niezależnie od powyższego, autor skargi kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi zarzucił "rażące naruszenie prawa materialnego, przytoczonego w dalszej części skargi". Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje w dalszej części skargi kasacyjnej ani przytoczenia przepisów prawa materialnego, ani uzasadnienia, na czym polegało ich rażące naruszenie. Jedynie na końcu uzasadnienia skargi kasacyjnej stwierdza się, iż w niniejszej sprawie nastąpiło naruszenie wskazanych przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, w tym i przepisu art. 149 § 1 p.p.s.a. W tym miejscu należy przypomnieć, że przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone (zob. wyrok NSA z 14.12.2005 r., sygn. akt I FSK 383/05,). Warunek przytoczenia podstaw zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody, zmuszające sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis prawa Skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania. Przepis ten musi być wskazany wyraźnie (por. uzasadnienie postanowienia SN z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, opublikowany w: OSNC 1997, nr 6-7, poz. 96). Nie spełnia tego wymogu odwołanie się do "przesłanek wypływających z Art. 21.1, Art. 22, art. 32.2, Art. 45, Art. 64.3 Ustawy zasadniczej – Konstytucji RP". W rozpatrywanej sprawie przyjęty przez WSA stan faktyczny nie został skutecznie zakwestionowany przez autora skargi kasacyjnej. Nie wskazano bowiem i nie uzasadniono naruszenia przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na wynik sprawy. W ustawie p.p.s.a. można podać przykłady wielu przepisów, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Najczęściej jednak zarzut naruszenia przepisów postępowania opiera się na niewłaściwym zastosowaniu przez sąd administracyjny I instancji przepisów uwzględniających skargę (art. 145-150 p.p.s.a.), zamiast unormowania o oddaleniu skargi (art. 151 p.p.s.a.). Niewątpliwie w taki sposób przygotowana skarga kasacyjna, powinna również zawierać właściwe powiązanie powołanych regulacji p.p.s.a. z odpowiednimi przepisami prawa materialnego (zob. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011, s. 532 i n.). Nie powołano również przy formułowaniu tej podstawy kasacyjnej (naruszenia prawa materialnego), który z przepisów cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, został naruszony przez sąd administracyjny I instancji. Wywiedziona w taki sposób podstawa kasacyjna jest wadliwa. Za utrwalony bowiem należy uznać pogląd prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu nietrafnego zastosowania prawa materialnego, gdy z jej uzasadnienia wynika, że wadliwie zostały ustalone okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania naruszył sąd pierwszej instancji w procesie kontroli legalności zaskarżonych decyzji (zob. wyrok NSA z 14 października 2004 r, sygn. akt FSK 568/04). Naczelny Sąd Administracyjny sygnalizuje również, że rozpatrywana skarga kasacyjna została wyjątkowo niestarannie przygotowana. W skardze tej dają się zauważyć nie tylko liczne uchybienia natury językowej (języka polskiego), bądź edytorskiej, ale również błędy natury merytorycznej (np.: "na podstawie art. 174 ust. pkt. 2" – zob. str. 1 skargi kasacyjnej , "w myśl przesłanek wypływających z Art. 21.1, Art. 22, art. 32.2, Art. 45, Art. 64.3 Ustawy zasadniczej – Konstytucji RP" – zob. str. 3 skargi kasacyjnej). Dlatego też wniesiona skarga kasacyjna nie spełnia wymogów z wymienionych wyżej art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. (więcej na temat poprawności przygotowywania skargi kasacyjnej zob. wyrok NSA z 23 stycznia 2008 r., sygn. akt II FSK 1595/06; wyrok NSA z 21 kwietnia 2004 r., sygn. akt FSK 181/04 opublikowany w: ONSA i WSA 2004, Nr 2, poz. 36; zob. B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 377 i n; B. Gruszczyński, Jak uniknąć błędów przy składaniu skarg kasacyjnych, "Prawo i Podatki", 2005 r., Nr 1 i Nr 2). Z tych względów trzeba uznać, że rozpatrywana skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, i stosownie do art. 184 p.p.s.a., w zw. z art. 183 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. Sławomir Presnarowicz Bogusław Dauter Wojciech Stachurski