I OSK 3650/18

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 396/18 odrzucające skargę T. W. na rozstrzygnięcie Wójta Gminy K. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w zakresie udostępnienia wglądu do akt postanawia: oddalić skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 20 czerwca 2018 r. sygn. akt II SA/Bk 396/18 na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę T. W. na rozstrzygnięcie Wójta Gminy K. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w zakresie udostępnienia wglądu do akt. W uzasadnieniu wskazano, że skargę T. W. z dnia 23 marca 2018 r. na działalność Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w przedmiocie odmowy wglądu do dokumentacji zgromadzonej w jego sprawie w ramach procedury "Niebieska karta" należało zakwalifikować jako wniesioną w trybie przepisów rozdziału VIII k.p.a., albowiem dotyczy w istocie działalności GOPS w K.. Działania administracji publicznej będące wynikiem tego typu skarg nie mieszczą się zaś w katalogu czynności i aktów podlegających kontroli sądowej. Skargę kasacyjną na to postanowienie złożył T. W., zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, według norm przepisanych oraz przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 58 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 227 k.p.a. poprzez ich zastosowanie i błędne uznanie skargi za niedopuszczalną i podlegającą odrzuceniu z uwagi na zakwalifikowanie jej jako wniesionej w trybie przepisów rozdziału VIII k.p.a., gdyż dotyczy działalności GOPS w K., podczas gdy skarga ta stanowiła w istocie skargę na bezczynność Kierownika GOPS w K.; 2) art. 54 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i niewłaściwe przyjęcie oraz błędne ustalenie, co doprowadziło do odrzucenia skargi, że T. W. wniósł do Sądu I instancji skargę na rozstrzygnięcie Wójta Gminy K. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Kierownika GOPS w K. w zakresie udzielonej odmowy wglądu do dokumentacji zgromadzonej w jego sprawie w ramach procedury "Niebieska karta", podczas gdy skarżący w wywiedzionej skardze wskazał wprost, że składa skargę na nieudzielenie mu dostępu do akt w jego sprawie przez GOPS w K., a zatem na bezczynność organu; 3) art. 91 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie dokładniejszego wyjaśnienia sprawy i brak zarządzenia przez Sąd Wojewódzki stawienia się skarżącego lub jego pełnomocnika w celu ustalenia zaistniałego stanu faktycznego oraz uściślenia, udostępnienia jakich akt żądał w sytuacji, gdy wniosek o udostępnienie akt nie wskazywał, o dostęp do których akt chodzi, a z pisma organu wynika, że GOPS w K. prowadził co najmniej kilka postępowań przeciwko skarżącemu, a także brak wyznaczenia pełnomocnikowi strony terminu do ustosunkowania się do stanowiska organu; 4) art. 122 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przekazania sprawy na rozprawę, podczas gdy istniały ku temu przesłanki, mówiące o tym, że należy dokładniej wyjaśnić zaistniały stan faktyczny przedmiotowej sprawy; 5) art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 4 p.p.s.a. poprzez wydanie postanowienia niemającego oparcia w aktach przedmiotowej sprawy, pomimo tego, że w aktach znajduje się informacja, że GOPS w K. prowadził przeciwko skarżącemu kilka postępowań administracyjnych oraz procedurę "Niebieskiej karty", jak również ani z treści skargi skierowanej do Sądu I instancji, ani z wniosku o udostępnienie akt nie wynika, że skarżący ograniczył się tylko do żądania akt procedury "Niebieska karta"; 6) art. 58 § 1 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez Sąd I instancji kontroli legalności działalności organów administracji publicznej i odrzucenie skargi w sytuacji, gdy Sąd powinien uznać naruszenie przez Kierownika GOPS w K.: - art. 73 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i 2 k.p.a. i stwierdzić, że organ nie rozpoznał wniosku skarżącego o udostępnienie mu, w całości, akt spraw jego dotyczących oraz, że - nie udostępniając tych akt - dopuścił się bezczynności; - art. 74 § 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że Kierownik GOPS w K., odmawiając dostępu do akt, dopuścił się naruszenia wskazanego przepisu, gdyż zaniechał wydania odpowiedniego postanowienia w tym przedmiocie, od którego przysługuje zażalenie, czym naruszył przepisy obowiązującego prawa; - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania szerokiego, wyczerpującego oraz dokładnego wyjaśnienia zaistniałego stanu faktycznego oraz wyciągnięcie niewłaściwych wniosków w przedmiocie uznania, że T. W. wystąpił do GOPS w K. z wnioskiem o udostępnienie mu danych znajdujących się w dokumencie "Niebieska karta", podczas gdy w przedmiotowym wniosku jednoznacznie wskazał, że żąda udostępnienia akt znajdujących się w posiadaniu GOPS w K. w całości dotyczących jego osoby, nigdzie nie oznaczając, że domaga się wglądu do "Niebieskiej karty", dodatkowo wielokrotnie dokładnie wskazując udostępnienia jakich dokumentów żąda, co stosownie do przepisów k.p.a., powinno być przez organ zamieszczone w protokole. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: P.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie może odnieść zamierzonego skutku, gdyż zaskarżone postanowienie - pomimo błędnego uzasadnienia - odpowiada prawu. W pierwszej kolejności należy przyznać rację stronie skarżącej kasacyjnie co do tego, że Sąd I instancji błędnie zakwalifikował skargę T. W. z dnia 9 maja 2018 roku jako skargę wniesioną w trybie przepisów działu VIII k.p.a. na działalność Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. i z tego względu podlegającą odrzuceniu z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że przedmiotem skargi jest w istocie bezczynność Wójta Gminy K. w udostępnieniu T. W. akt spraw, w których jest stroną, będących w posiadaniu Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. W treści skargi T. W. wprost wskazał, że: "Niniejszym składam skargę w imieniu własnym na nieudzielenie mi dostępu do akt w moich sprawach przez GOPS w K.", tym samym w sposób jednoznaczny określając jej przedmiot. We wnioskach zawarł zaś żądanie nakazania udostępnienia akt związanych z jego osobą. Swoją intencję potwierdził też w złożonym wraz ze skargą wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdzie w rubryce dotyczącej przedmiotu zaskarżenia wpisał słowo: "bezczynność". W tym miejscu podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z treści powyższego przepisu wynika, że w razie pozostawania przez organ administracji publicznej w bezczynności, droga sądowa staje się dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Złożenie skargi na bezczynność organu jest więc możliwe dopiero po wcześniejszym wniesieniu ponaglenia (w stanie prawnym obowiązującym od 1 czerwca 2017 r.) w trybie art. 37 k.p.a. Zgodnie bowiem do art. 37 § 1 tego kodeksu stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) - pkt 1; postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) - pkt 2. W myśl art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się: do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie - pkt 1; do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia - pkt 2. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że skarżący przed złożeniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie dostępu do akt winien był wnieść - za pośrednictwem tego organu ponaglenie - do organu wyższego stopnia w trybie powołanego wyżej przepisu (tj. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.). Z akt sprawy wynika, że skarżący tego nie uczynił, a zatem nie wyczerpał środka zaskarżenia służącego mu w postępowaniu administracyjnym. W tej sytuacji należy uznać, że skarga winna zostać odrzucona jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W konsekwencji powyższego uznać należy, że zaskarżone postanowienie - mimo błędnego uzasadnienia - odpowiada prawu. Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej dotyczące błędnego zakwalifikowania przez Sąd I instancji skargi T. W. jako wniesionej w trybie przepisów działu VIII k.p.a. okazały się zasadne. Sąd dopuścił się naruszenia art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 227 k.p.a. oraz art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Naruszenie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Z tego względu skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu kasacyjnie wyjaśnić należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.