I C 461/19

<p>Sygn. akt:I C 461/19</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 2 grudnia 2020 roku</p> <p>Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="186"/> <col width="525"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący:</p> </td> <td> <p>SSO Wojciech Hajduk</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant:</p> </td> <td> <p>Katarzyna Kuchta</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2020 roku w Gliwicach</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">(...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">K. S. (1)</span>, <span class="anon-block">K. S. (2)</span> </p> <p>o zapłatę</p> <p>1.  oddala powództwo;</p> <p>2.  zasądza od powoda <span class="anon-block">(...)</span> z siedzibą w <span class="anon-block">W.</span> na rzecz pozwanych <span class="anon-block">K. S. (1)</span>, <span class="anon-block">K. S. (2)</span> kwotę 5.400 zł (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem kosztów zastępstwa.</p> <p>SSO Wojciech Hajduk</p> <p>IC 461/19 UZASADNIENIE</p> <p>Powód <span class="anon-block">G.</span> <span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">W.</span> domagał się zasądzenia od pozwanych <span class="anon-block">K. S. (1)</span> i <span class="anon-block">K. S. (2)</span> kwoty 126.100,87zł z odsetkami:</p> <p>-umownymi w wysokości 10% w stosunku rocznym od kwoty 107.066,14 zł od dnia 20 czerwca 2018r.</p> <p>- ustawowymi za opóźnienie od kwoty 2.161,93 zł od dnia 10 lipca 2018 r.,</p> <p>-ustawowymi za opóźnienie od kwoty 16.221,52 zł od dnia 10 lipca 2018 r.,</p> <p>nadto kosztów procesu.</p> <p>Uzasadnił, że zawarł z pozwanymi umowę kredytu nr <span class="anon-block"> (...)</span> z dnia 04-07-2006r., którzy nie wywiązali się z zobowiązania terminowego dokonywania spłat w wysokościach ustalonych w zawartej umowie. W związku z brakiem zapłaty zaległych rat, pismem z dnia 21-10-2016 r. wypowiedziano umowę stawiając całą należność w stan wymagalności. Wypowiedzenie poprzedzone zostało wezwaniem do zapłaty z dnia 13.09.2016.</p> <p>Na roszczenia składają się:</p> <p>- 107.066,14 PLN tytułem należności głównej (niespłacony kapitał);</p> <p>- 2.161 , 93 PLN tytułem odsetek umownych za okres korzystania z kapitału w wysokości 5,27% od dnia 01-06-2016 r. do dnia 12-12-2016 r.;</p> <p>- 16.221 PLN tytułem odsetek za opóźnienie w wysokości 10,00% od dnia 01-06-2016 r. do dnia 19-06-2018 r.;</p> <p>- 651 .28 PLN tytułem opłat i prowizji.</p> <p>Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 5.11.2018r. INc 258/18 uwzględniono roszczenie [k-112].</p> <p>W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwani wnieśli o oddalenie powództwa zarzucając, że powództwo jest nieudowodnione i przedwczesne. Umowa zawiera klauzule abuzywne, nie była indywidualnie negocjowana co powoduje że jest nieważna. Przy założeniu, że umowa obowiązuje oświadczenie o jej wypowiedzeniu jest nieważne bo niepodpisane, a ponadto należy tutaj zwrócić uwagę, że naruszono <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 75 c)">artykuł 75c Prawa bankowego</a>, co skutkuje bezwzględną nieważnością wypowiedzenia umowy kredytu. W sytuacji zaległości w spłacie, bank ma obowiązek wezwania klienta do zapłaty z poinformowaniem o możliwości zawarcia porozumienia.</p> <p> <strong> <!-- -->SĄD USTALIŁ</strong> </p> <p>W dniu 4 lipca 2006r. strony zawarły umowę kredytu hipotecznego nr <span class="anon-block"> (...)</span> na kwotę 70.626,88zł indeksowanego kursem CHF, płatnego w 360 miesięcznych ratach kapitałowo odsetkowych<em> <!-- --> [wniosek o kredyt hipoteczny k-192-195, §1 ust 1 i 2 umowy k-23, wniosek o wypłatę kredytu k-196]</em>. Umowa została sporządzona na podstawie wzorca banku, wskazano w niej min., że wypłata każdej transzy kredytu będzie przeliczana na walutę do której indeksowany jest kredyt wg kursu kupna walut określonego w „Bankowej Tabeli Kursów walut dla kredytów dewizowych i indeksowanych kursem walut obcych” <em> <!-- -->[§2 ust 2 umowy k- 23v]</em>. Spłata będzie dokonywana w złotych, a wysokość zobowiązania będzie ustalana jako równowartość spłaty wyrażonej w walucie indeksacyjnej po jej przeliczeniu wg kursu sprzedaży walut określonego w „Bankowej Tabeli Kursów walut dla kredytów dewizowych i indeksowanych kursem walut obcych” <em> <!-- -->[§ 4 ust 1 i 2 umowy k- 24]</em>. Pozwani zawarli umowę w siedzibie banku, jako konsumenci, celem zakupu mieszkania. W trakcie spotkania w siedzibie banku doradzono im by zaciągnęli kredyt indeksowany do CHF. Wskazano im, że frank szwajcarski od lat jest stabilny, wahania kursowe są niewielkie, a rata kredytu w PLN jest prawie dwukrotnie wyższa. Pozwani w pierwszych latach spłacali raty kredytu. W dniu 22.02.2010r. podpisali porozumienie, w którym udzielono im 6 miesięcznej karencji w spłacie kapitału i odsetek <em> <!-- -->[porozumienie k-27]</em>. Z uwagi na trudności w spłacie w kolejnych latach, w dniu 19.02.2015r, strony podpisały aneks do umowy, dokonały kapitalizacji zaległości, które doliczono do kapitału, bank ponownie udzielił 6 miesięcznej karencji w spłacie kredytu do 31.08.2015r. Kolejne raty były spłacane b. nieregularnie, Z uwagi na zaniechanie spłat pismem 13.09.2016 bank wezwał pozwanych do spłaty zaległości i poinformował o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia [<em> <!-- -->wezwanie k-34, dowód nadania k-35]</em>. Pismem z dnia 21.10.2016r. wypowiedziano umowę<em> <!-- --> [wypowiedzenie k-36, 40 dowód doręczenia k-38,42]</em>. Zadłużenie z tytułu umowy wynosi: 107.066,14zł tytułem niespłaconego kapitału, 2.161,93zł tytułem odsetek umownych za okres od 1.06.2016r. do 12.12.2016r., 16.221,52zł z tytułem skapitalizowanych odsetek za opóźnienie w wysokości 10% rocznie od 1.06.2016r. do 19.06.2018r. oraz 651,28zł opłat i prowizji <em> <!-- -->[historia rachunku pozwanych dedykowanego do spłaty kredytu k-68-109, historia rachunku po wypowiedzeniu umowy k-110; wyciąg z ksiąg banku k-19].</em> </p> <p> <strong> <!-- -->SĄD ZWAŻYŁ</strong> </p> <p>Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1)">art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe</a> przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Żądanie powoda jest oparte na tej podstawie. Analiza spornej umowy kredytu przez pryzmat <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385^{<!-- -->1}§1kc</a> prowadzi do wniosku, że w nie doszło do jej skutecznego zawarcia z uwagi na rażące naruszenie interesów pozwanych jako konsumentów poprzez niekorzystne ukształtowanie ich sytuacji ekonomicznej na skutek nieusprawiedliwionej i niekorzystnej dysproporcji praw i obowiązków. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385^{<!-- -->1}§1kc</a> postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.</p> <p>W pierwszym rzędzie należy dokonać oceny jaki charakter miały niedozwolone postanowienia umowne, czy określały główne świadczenia stron. W tym względzie należy zwrócić uwagę na treść następujących wyroków Trybunału Sprawiedliwości: z 30 kwietnia 2014r C-26/13; z 20 września 2017 r. C-186/16; z 20 września 2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z dnia 3 października 2019 r. C-260/18. Orzeczenia te zapadły na tle umów kredytu zawartych z konsumentami i zawierających ryzyko walutowe (kredytu indeksowanego, denominowanego lub wprost kredytu walutowego). W ocenie TSUE nie jest możliwe odrywanie klauzuli ryzyka walutowego (wyrażonej czy to przez indeksację czy też denominację) od mechanizmu przeliczania waluty krajowej na walutę obcą i Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie kwalifikuje klauzule dotyczące ryzyka wymiany, do których zalicza także sposób ustalania kursu wymiany, jako klauzule określające <span class="underline"> <!-- -->główny przedmiot umowy kredytu</span>. W wyroku z 20 września 2017r. C-186/16 dokonał wykładni art. 4 ust 2 dyrektywy Rady 93/13 z 5.04.1993r. W uzasadnieniu wyroku C- 260/18 (pkt 44 wyroku)Trybunał ponownie potwierdził swoje stanowisko w odniesieniu do kredytu indeksowanego, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy. Orzeczenia te są wiążące dla Sądu Polskiego. Stosując prounijną wykładnię <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385^{<!-- -->1} § 1 k.c.</a> w zw. z art. 4 i 6 art. dyrektywy 93/13 przyjęto więc, że kwestionowane przez pozwanych postanowienia umowy kredytu, które wprowadzają ryzyko kursowe (ryzyko wymiany) przez mechanizm indeksacji, stanowią klauzulę określającą główne świadczenia stron (<em> <!-- -->essentialia negotii</em>).</p> <p>Tym samym w dalszym etapie rozważań, w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385^{<!-- -->1}§1kc</a>, konieczna jest ocena czy określone w spornej umowie i stanowiące główne świadczenia stron klauzule ryzyka walutowego (<em> <!-- -->§1 ust 1 i 2</em> , <em> <!-- -->§2 ust 2 oraz §4 ust 2 umowy) </em>zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, co skutkowałoby związaniem stron umową.</p> <p>Umowa kredytowa w <em> <!-- -->§1 ust 1 i 2</em> , <em> <!-- -->§2 ust 2 oraz §4 ust 2</em> uzależnia warunki waloryzacji świadczenia od kompetencji banku odsyłając do kursów walut zawartych w "Tabeli kursów" obowiązującej w banku. Prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznaje żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty. Jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych (wysokości raty i całej należności) w czasie trwania stosunku prawnego. Tym samym nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia. Umowa powoduje swoistą nierówność informacyjną stron, na skutek której konsument dowiaduje się o poziomie zadłużenia ratalnego, już spłaconego w związku z podjęciem odpowiedniej sumy z jego rachunku. Jest to nie do zaakceptowania w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))"> <span class="underline"> <!-- -->art. 385^{<!-- -->1} </span>kc.</a> Dodatkowym naruszeniem dobrych obyczajów i rażącym naruszeniem usprawiedliwionych interesów pozwanych jako konsumentów jest zastrzeżenie dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez bank kredytu, zaś kursu sprzedaży dla obliczania rat spłacanego kredytu. Powoduje to nieuzasadnione korzyści kosztem konsumenta i narusza równorzędność stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Należy wskazać, że nie jest wystarczające określenie w umowie, że kredytobiorca jest świadomy ryzyka kursowego i akceptuje je (§ 4 ust. 3). Bank naruszył obowiązek rzetelnego poinformowania konsumentów. Powinien przedstawić pełną informację umożliwiającą podjęcie racjonalnej decyzji o długofalowych skutkach, w tym przedstawić wahana kursów wymiany i ryzyko związane z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej, klarownie wyjaśnić, jak na wysokość raty kredytu wpłynęłaby płynęłaby silna deprecjacja kursu waluty krajowej, a także wyjaśnić, że ryzyko kursowe z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się trudne do udźwignięcia dla konsumenta w przypadku dewaluacji waluty. Okoliczności te nie miały miejsca. Pozwani nie mieli realnej możliwości oddziaływania na treść postanowień umownych, nie zostały indywidualnie uzgodnione, a pracownik banku zachęcał ich do zawarcia umowy wskazując korzyści wynikające z niskiej raty i stabilnego kursu franka. Argumentacja powoda odwołując się do faktycznego stosowania kursów nie odbiegających w wysokości od rynkowych nie ma znaczenia dla oceny abuzywności postanowień umownych, ocena jest niezależna od sposobu wykonywania umowy.</p> <p>Powoduje to, że umowa stron nie wiąże. Pozwani poinformowani przez Sąd na rozprawie w dniu 2 grudnia 2020r. o możliwych negatywnych dla nich konsekwencjach związanych z ustaleniem nieważności umowy, oświadczyli że nie chcą jej utrzymania w mocy. Skoro nie doszło do skutecznego zawarcia umowy z uwagi na naruszenie normy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385^{<!-- -->1}§1kc</a> żądanie zasądzenia niespłaconych rat kredytu, na skutek wypowiedzenia umowy, jest bezzasadne, a dla ostatecznego rozliczenia stron zastosowanie znajdą przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405</a>-411k.c. regulujące bezpodstawne wzbogacenie. W niniejszym postępowaniu orzeczenie w tym zakresie jest niedopuszczalne z uwagi na związanie podstawą żądania.</p> <p>Postanowieniem z 2.12.2020r. na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 5)">art. 235^{<!-- -->2}§1 pkt 5kpc</a> pominięto wniosek pozwanego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości. W ocenie powoda w sytuacji ustalenia abuzywnego charakteru postanowień indeksacyjnych zachodzi konieczność zastąpienia stosowanego przez powoda kursu kursem NBP i przeliczenia całej należności. Wniosek ten jest bezzasadny wobec ustalenia nieważności umowy w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385^{<!-- -->1}§1kc</a> ponadto zastępowanie klauzul abuzywnych np. średnim kursem waluty ogłaszanym przez NBP jest niedopuszczalne jako sprzeczne z celem <span class="underline"> <!-- -->Dyrektywy</span> 93/13.</p> <p>W świetle powyższego z uwagi na spełnienie przesłanek z art. . 385^{<!-- -->1} ^{<!-- -->} <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (§ 1)">§1kc</a> powództwo oddalono. Na zasadzie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98kpc</a> zasądzono od powoda na rzecz pozwanych koszty zastępstwa procesowego wg minimalnej stawki.</p> </div>