I C 807/23

Sądy powszechne2025-09-23

Sygnatura

I C 807/23

Data orzeczenia

2025-09-23

Rodzaj

SENTENCE

Podstawa prawna

art. 385^1^ k.c.

Streszczenie

Przesłanki ważności umowy kredytu.

Treść orzeczenia

Sygn. akt I C 807/23 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 23 września 2025 r. Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. w (...) na rozprawie sprawy z powództwa Banku (...) S.A. z siedzibą w G. przeciwko G. S. o zapłatę I. oddala powództwo o zasądzenie kwoty 163 000,01 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, II. umarza postępowanie w pozostałym zakresie, III. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty. sędzia Rafał Kubicki I C 807/23 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Bank (...) S.A. w G. przeciwko G. S. wniósł o: zasądzenie od pozwanej kwoty 228 765,11 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanej tego pozwu do dnia zapłaty, na którą składają się: a) kwota 163 000,01 zł z tytułu zwrotu kapitału udostępnionego pozwanej na podstawie Umowy Kredytu; oraz b) kwota 65 765,10 zł z tytułu zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia w postaci korzystania przez pozwaną z kapitału udostępnionego jej na podstawie Umowy Kredytu w okresie od wypłaty (...) (wrzesień 2006 r.) do sierpnia 2020 r. włącznie. ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia przez Sąd roszczenia wskazanego w pkt 1.b. petitum niniejszego pozwu, tj. w przypadku oddalenia roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia w postaci korzystania przez pozwaną z kapitału udostępnionego jej na podstawie umowy (...), na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 358(1);art. 358(1) § 3)">art. 358 1 § 3 k.c.</a>, wniósł o zmianę wysokości świadczenia nienależnego, którego zwrot przysługuje powodowi od pozwanej w związku oddaniem do dyspozycji kapitału na mocy umowy (...) (ukształtowanie) poprzez dokonanie sądowej waloryzacji należnej powodowi kwoty w ten sposób, że poza roszczeniem o zwrot środków wypłaconych przy uruchomieniu (...) w ich nominalnej wysokości powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w kwocie 96 493,51 zł, wynikające z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza, oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 96 493,51 zł, która to kwota wynika z waloryzacji, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanej tego pozwu do dnia zapłaty. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 29.08.2006 r. poprzednik prawny powoda zawarł z pozwaną (...) (...). Kredyt został pozwanym udostępniony i przez nią wykorzystany. W związku ze stwierdzeniem abuzywności postanowień umowy (...) dotyczących przeliczeń walutowych w tym zasad rozliczania dokonywanych przez nią spłat, które może prowadzić do uznania umowy (...) za nieważną strona pozwana wystąpiła przeciwko bankowi z powództwem. Sprawa toczy się przed Sądem Okręgowym w (...) (sygn. akt (...)). Odpowiadając na pozew, pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości. W ocenie pozwanej, powództwo w świetle obowiązujących przepisów i orzecznictwa jest całkowicie niezasadne co do zasady, jak i co do wysokości, oraz wprost sprzeczne z zasadami współżycia społecznego sformułowanymi w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a> Co więcej, wytoczenie przedmiotowego powództwa przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy z jej powództwa przeciwko bankowi przed Sądem Okręgowym w (...) jest przedwczesne. Bank nie podjął próby pozasądowego rozwiązania sporu. Roszczenie banku jest niewymagalne, nie istniało na dzień złożenia pozwu ani nie istnieje w chwili obecnej. Powód pismem procesowym wniesionym z 4.03.2024 r. cofnął pozew w części dotyczącej roszczenia wskazanego w pkt 1.b) petitum pozwu tj. dotyczącej roszczenia o zapłatę kwoty 65 765,10 zł z odsetkami z tytułu zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia w postaci korzystania przez pozwaną z kapitału udostępnionego na podstawie umowy (...) oraz w części dotyczącej żądań ewentualnych. Podtrzymał pozew w pozostałej części i w konsekwencji w dalszym ciągu wnosił o zasądzenie od pozwanej kwoty 163.000,01 zł z tytułu zwrotu kwoty odpowiadającej sumie kapitału (...) z odsetkami liczonymi w sposób wskazany w pozwie. Pozwana pismem procesowym z dnia 25.03.2025 r. wyraziła zgodę na ograniczenie powództwa we wskazanym przez powoda zakresie, podtrzymała wniosek o zasądzenie kosztów procesu. Fakty istotne dla rozstrzygnięcia i rozważania Bank (...) S.A. w G. jest następcą prawnym (...) Bank S.A. w G.. (bezsporne, wydruk z KRS k. 25-33) Pozwana jako konsument, zawarła w dniu 29.08.2006 r. z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w G. – (...) (...), sporządzoną w dniu 23.08.2006 r. Zgodnie z § 1 ust. 1 umowy bank udzielił kredytobiorcy (...) w kwocie 166 646 zł indeksowanego kursem (...), zastrzegając w zdaniu trzecim tego ustępu, że w dniu wypłaty saldo jest wyrażone w walucie do której indeksowany jest kredyt według kursu kupna waluty do której indeksowany jest kredyt, podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla (...) udzielanych przez (...) Bank S.A., opisanej szczegółowo w § 17, następnie saldo walutowe przeliczane jest dziennie na złote polskie według kursu sprzedaży waluty do której indeksowany jest kredyt, podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla (...) udzielanych przez (...) Bank S.A., opisanej szczegółowo w § 17. Zgodnie z § 1 ust. 1 zdanie 2 oraz § 1 ust. 2 kredyt przeznaczony był na pokrycie części kosztów zakupu nieruchomości mieszkalnej (158 000 zł) oraz refinansowanie poniesionych kosztów (5000 zł). Oprocentowanie (...) jest zmienne i ulega zmianie w tym samym dniu kalendarzowym, w jakim nastąpiła wypłata (...) najbliższego miesiąca następującego po ostatniej zmianie indeksu L3 (§ 8 ust. 1 umowy). Szczegółowy sposób wyliczenia indeksu L3 został określony w § 8 ust. 2 umowy. Oprocentowanie (...) na dzień sporządzania umowy wynosiło 5,050 % w skali roku i stanowi sumę marży Banku w wysokości 1,680 % oraz aktualnie obowiązującego indeksu L3 oraz 2,00 punktu procentowego do czasu przedstawienia w Banku odpisu z (...) dla każdej z nieruchomości (§ 2 ust. 1 i ust. 2 umowy). Umowa przewidywała, że kredyt zostanie wypłacony jednorazowo po spełnieniu warunków w niej określonych i po złożeniu wniosku o wypłatę złożonego na formularzu, przelewem na rachunek wskazany przez kredytobiorcę (§ 7 ust. 1-2 umowy). Zgodnie z § 7 ust. 2 umowy zastrzeżono, że każdorazowo wypłacona kwota złotych polskich zostanie przeliczona na walutę do której indeksowany jest kredyt według kursu kupna waluty (...) podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla (...) udzielanych przez (...) Bank S.A. obowiązującego w dniu dokonania wypłaty przez Bank. Wszelkie opłaty i prowizje podawane są w walucie, do której indeksowany jest kredyt, a ich zapłata odbywa się poprzez doliczenie opłaty do raty, chyba że strony podejmą odmienne ustalenia w tym zakresie (§ 9 ust. 7 umowy). Spłata (...) z odsetkami miała następować w 336 równych, miesięcznych ratach kapitałowo-odsetkowych, nie później niż w tym samym dniu kalendarzowym każdego miesiąca, w którym nastąpiła wypłata (...). Rozliczenie każdej wpłaty dokonanej przez kredytobiorcę, miało następować z datą wpływu środków do banku, według kursu sprzedaży waluty dla której jest indeksowany kredyt, podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla (...) udzielanych przez (...) Bank S.A. obowiązującego w dniu wpływu środków do banku (§ 1 ust. 5 umowy, § 10 ust. 1 oraz § 10 ust. 8 umowy). Zgodnie z § 12 ust. 1 umowy (...) kredytobiorcy oświadczyli, że ustanawiają na nieruchomości na rzecz banku hipotekę kaucyjną w złotych polskich do kwoty 170 % kwoty (...) dla zabezpieczenia spłaty kapitału (...), odsetek, opłat, prowizji i innych należności mogących powstać w wykonaniu umowy, w tym szczególności różnic kursowych. W § 17 umowy wskazano zaś, że: 1. do rozliczenia transakcji wypłat i spłat (...) stosowane są odpowiednio kursy kupna/sprzedaży dla (...) udzielanych przez (...) Bank S.A. walut zawartych w ofercie banku obowiązujące w dniu dokonania transakcji, 2. kursy kupna określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich (...) minus marża kupna, 3. kursy sprzedaży określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich (...) plus marża sprzedaży, 4. do wyliczenia kursów kupna/sprzedaży dla (...) udzielanych przez (...) Bank S.A. stosuje się kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich (...) w danym dniu roboczym skorygowane o marże (...) Bank S.A., 5. obowiązujące w danym dniu roboczym kursy kupna/sprzedaży dla (...) udzielanych przez (...) Bank S.A. walut zawartych w ofercie Banku określane są przez Bank po godz. 15:00 poprzedniego dnia roboczego i wywieszane są w siedzibie Banku oraz publikowane są na stronie internetowej (...) Banku S.A. (www.gemoneybank.pl). W § 11 ust. 4 umowy zostało zawarte oświadczenie kredytobiorców, że postanowienia niniejszej umowy zostały z nimi indywidualnie uzgodnione. (dowód: umowa (...) k. 34-44) Na wniosek kredytobiorcy kredyt został wypłacony w łącznej kwocie 163 000,01 zł w dniach: - 6.09.2006 r. w kwocie 158 000,01 zł, co stanowiło równowartość 64 844,46 (...), - 6.09.2006 r. w kwocie 5000 zł, co stanowiło równowartość 2052,04 (...), Ponadto w dniu 6.09.2006 r. zostały kredytowane koszty w wysokości 3463,99 zł stanowiące równowartość kwoty 1421,65 (...). (dowód: historia spłat – k. 65-71, wnioski o wypłatę – k. 59, 62) Do 28.03.2025 r. kredytobiorca (pozwana) uiścił na rzecz banku kwotę 156 807,12 zł oraz 17 300,91 (...). (sumy podane przez bank w piśmie procesowym z 9.09.2025 r. k. 149, potwierdzone historią spłat k. 162-163v, niezaprzeczone przez pozwaną, która na rozprawie 23.09.2025 r. podała jedynie sumę swych spłat w obu walutach, przeliczoną na PLN - 193 718,66 zł, która z kolei nie została zakwestionowana przez bank) Wobec tych ustaleń powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Zacząć należy od tego, że skuteczne w świetle <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 203)">art. 203 k.p.c.</a> ograniczenie powództwa doprowadziło na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 355)">art. 355 k.p.c.</a> do umorzenia postępowania (prawomocne postanowienie z 11 marca 2025 r. k. 126) w zakresie tzw. roszczeń dodatkowych banku, wskutek czego spór dotyczył odtąd już jedynie roszczenia o zwrot kapitału (...) z odsetkami. Sąd pominął na podstawie w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 235(2);art. 235(2) § 1;art. 235(2) § 1 pkt. 2)">art. 235 2 § 1 pkt 2 k.p.c.</a> wniosek o zasięgnięcie opinii biegłego. Zgromadzone w sprawie dowody w postaci dokumentów w pełni pozwalają na dokonanie prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy. Wobec przyjęcia przez Sąd braku zasadności roszczeń strony powodowej w zakresie żądania zwrotu przez pozwaną korzyści uzyskanych wskutek korzystania z (...) brak było powodu do zasięgania wiadomości specjalnych celem wyliczenia wartości tych roszczeń. Zaś sumy wzajemnych świadczeń stron, z przyczyn wyżej omówionych, jako bezsporne nie wymagały ustalenia za pomocą dowodu z opinii biegłego. Pozostałe do rozstrzygnięcia powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie co do zasady, mimo że niektóre zarzuty odpowiedzi na pozew okazały się bezzasadne, a konkretnie: Zarzut przedwczesności powództwa o zwrot kapitału (...) opierał się na niesprawiedliwym, nierównym dla stron tej samej umowy założeniu, że w razie jej nieważności kredytobiorca nabywa roszczenie o zwrot swych świadczeń, zaś analogiczne roszczenie (oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej) przeciwstawne roszczenie banku ma czekać do daty prawomocnego sądowego ustalenia nieważności umowy (...). Otóż oba roszczenia powstają jednocześnie i już powstały, a ich wymagalność zależy w każdym przypadku od wezwania drugiej strony do zwrotu świadczenia, bez potrzeby oczekiwania na sądowe ustalenie nieważności. Nie da się również pogodzić w kategoriach logicznego myślenia zarzutu sprzeczności powództwa o zwrot kapitału (...) z zasadami współżycia społecznego (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 5)">art. 5 k.c.</a>). Jego uwzględnienie zabierałoby bankowi możliwość sądowego dochodzenia należności. Mimo to powództwo (roszczenie o zwrot kapitału) nie zasługiwało na uwzględnienie. Wskazać należy, że w świetle najnowszego orzecznictwa (...) – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C‑396/24 (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Wyrok C‑396/24 (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa również w zakresie podstawowym – dotyczącym zwrotu kapitału (...) z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy (...) uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego (...), niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy (...), w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału (...) – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą (...), a sumą świadczeń kredytobiorców, oczywiście o ile kwota (...) przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza). Bezspornie suma uiszczona przez pozwaną na rzecz powoda tytułem spłat (...) znacznie przekracza kwotę kapitału (...), a to nie pozwala na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie). Z tego względu żądanie powoda na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 2)">art. 410 § 2 k.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> polegało oddaleniu – punkt I. sentencji wyroku. W ocenie Sądu nie było potrzeby utrzymywania stanu zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorcy, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli powództwo kredytobiorcy zostanie oddalone lub w inny sposób potraktowane przy założeniu, że umowa (...) jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy), natomiast gdy umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną, pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez bank w pozwie – że umowa (...) jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne. Strona pozwana wygrała proces w całości (także w zakresie cofniętej części pozwu) i zasługuje zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu wynika stąd, że stronę powodową (bezzasadnie upierającą się przy stanowisku) trzeba uznać za przegrywającą proces w całości. Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 10 817 zł. sędzia Rafał Kubicki </div>