I GSK 544/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Piotr Pietrasz (spr.) Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 20 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 517/20 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania ze środków PFRON oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 20 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 517/20 oddalił skargę J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. J. T. wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1172 ze zm.) oraz § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 926 ze zm.) poprzez błędną wykładnię pojęcia "barier w komunikowaniu się" i przyjęcie, że samodzielne poruszanie się, podejmowanie aktywności wykluczają wystąpienie barier w komunikowaniu się, podczas gdy sformułowanie "bariery w komunikowaniu się" jest na tyle pojemne, że mieści w sobie także przypadki samodzielnego poruszenia się, któremu jednak towarzyszą określone komplikacje, przeciwności lub przeszkody; 2. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez uznanie decyzji organów obu instancji za prawidłowe, pomimo że zostały one wydane z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej na skutek nieprzeprowadzenia przez organy właściwego postępowania dowodowego mającego na celu pełne i wszechstronne wyjaśnienie sprawy, przyjęcie wprost za prawidłowe ustaleń faktycznych poczynionych przez organ administracyjne; b) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w całości, w sytuacji gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych. Ponadto strona skarżąca oświadczyła, że nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy oraz oświadcza, że koszty pomocy prawnej udzielonej z urzędu nie zostały zapłacone w całości ani w części. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Niezasadne okazały się zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 7 lit. d) ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych do zadań powiatu należy dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Z kolei zgodnie z § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się na likwidację barier w komunikowaniu się i technicznych - osoby niepełnosprawne, jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności. Już na wstępie należy wskazać, że przepis ustawowy reguluje zadania powiatu. Z kolei przepis aktu wykonawczego reguluje zasady finansowania ze środków Funduszu zadań w związku z likwidacją barier w komunikowaniu się i technicznych. Nie można zatem zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w skardze kasacyjnej, iż regulacja ustawowa nie wprowadza kryterium uzasadnienia potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności. Przede wszystkim regulacja ustawowa nie odnosi się do sytuacji prawnej jednostki – potencjalnego beneficjenta. Sytuację prawną jednostki reguluje bowiem wyłącznie regulacja zawarta w rozporządzeniu. Dokonując analizy § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, w pierwszej kolejności należy podkreślić, że finansowanie wiąże się z określonym celem, jakim jest ułatwienie osobie niepełnosprawnej w znacznym stopniu wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem. Finansowanie wiąże się zatem pośrednio z wykonywaniem podstawowych i codziennych czynności w kontaktowaniu się z otoczeniem. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego realizacja celów wskazanych przez wnioskodawcę, wśród których są kontakty z Prokuraturą, sądami i innymi instytucjami w powiązaniu z wykorzystaniem sprzętu biurowego, którego zapotrzebowanie zgłosił wnioskodawca nie mieści się w kategorii ułatwienia wykonywania podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem. Należy podzielić stanowisko zawarte przez organ administracyjny, że dofinansowanie prowadziłoby w tym przypadku do podwyższenia standardu życia, a nie służyło wyłącznie likwidacji barier w wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem. Należy również zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, zgodnie z którym ustawodawca przyjął założenie, że powiat refunduje tylko te zadania, które umożliwiają osobie niepełnosprawnej wykonywanie codziennych czynności i nawiązanie kontaktu z otoczeniem, a nie podnoszących standard życia. W dalszej kolejności należy zwrócić uwagę, że możliwość ubiegania się o finansowanie na likwidację barier w komunikowaniu się i technicznych przez osobę niepełnosprawną powinno być uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności. Naczelny Sąd Administracyjny zdecydowanie podziela stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym krąg osób uprawnionych do otrzymania dofinansowania jest zawężony określeniem: "jeżeli jest to uzasadnione potrzebami wynikającymi z niepełnosprawności". Weryfikacja tej przesłanki następuje głównie w oparciu o dokumentację medyczną. W okolicznościach niniejszej sprawy organ administracji był uprawniony do oceny takiego dowodu. Nie są zasadne zarzuty naruszenia prawa procesowego zawarte w punkcie 2 lit. a) petitum skargi kasacyjnej. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wnioskodawcy został przyznany na stałe stopień niepełnosprawności z uwagi na schorzenie psychiczne. Adekwatnej dokumentacji medycznej nie przedłożono natomiast na okoliczność schorzeń odnoszących się do narządów ruchu, wzroku oraz słuchu. Z pewnością takiego materiału dowodowego nie stanowiły przedłożone dopiero na etapie drugiej instancji dokumenty świadczące o problemach zdrowotnych ze wzrokiem, ze słuchem oraz z poruszaniem się (skierowanie na rehabilitację, zlecenie wykonania szkieł korekcyjnych). Wbrew stanowisku zajętemu w skardze kasacyjnej organy administracyjne w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie dowodowe i dokonały poprawnej ceny zgromadzonego materiału dowodowego. W realiach tej sprawy ocena ta powinna nastąpić i nastąpiła z perspektywy wyłącznie schorzenia psychicznego. Autor skargi kasacyjnej kwestionując ocenę ustalenia w zakresie stanu faktycznego całkowicie stracił z pola widzenia kryteria materialnoprawne tej sprawy, wyznaczające przebieg postępowania dowodowego, związane z tym że finansowanie wiąże się z umożliwieniem lub w znacznym stopniu ułatwieniem osobie niepełnosprawnej - co należy szczególnie podkreślić - wykonywania podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem. W związku z powyższym niezasadne okazały się również zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 151 p.p.s.a. Są to tzw. przepisy wynikowe. Pierwszy oznacza to, że jego naruszenie jest zawsze następstwem złamania przez sąd pierwszej instancji innych przepisów regulujących postępowanie, co ma tę konsekwencję, że nie może one stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej (v. wyroki NSA: z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2077/10 i z dnia 4 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2387/12). Z kolei drugi stanowi o tym, że w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż należne od Skarbu Państwa wynagrodzenie (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 p.p.s.a., na jego wniosek, po złożeniu stosownego oświadczenia. Zatem o powyższym orzeknie WSA (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).