II OSK 312/21

SENTENCJA Dnia 16 listopada 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2398/19 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2398/19, oddalił skargę obywatelki Rosji narodowości czeczeńskiej R. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] lipca 2019 r., którą utrzymano w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] lipca 2018 r. o odmowie udzielenia skarżącej ochrony międzynarodowej. W skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez błędną wykładnię i przyjęcie, że "osoby narodowości czeczeńskiej, [pozostające] (...) w strukturach rodzinno – klanowych, zagrożone zemstą ze strony innych rodzin (klanów) nie są grupą społeczną w rozumieniu w/w przepisu a w konsekwencji nie mogą uzyskać statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej". Uzasadniając skargę kasacyjną podniesiono, że skarżąca opuściła kraj pochodzenia w 1999 r., jako kilkumiesięczne dziecko, z powodu trwających na terenie Czeczenii walk zbrojnych i zamieszkała na wiele lat w Gruzji. Do Czeczenii jej rodzina nie mogła wrócić z uwagi na grożące niebezpieczeństwo ze strony rodziny ojca "pozostającej w strukturach siłowych obecnych władz Czeczenii". Powołując się na słowa matki skarżącej (M. S.) wskazano, że krewny jej męża groził "unicestwieniem całego rodu". Twierdzono, powołując się na matkę skarżącej, że krewni ojca skarżącej są tak zwanymi Kadyrowcami. Podniesiono, że z zeznań skarżącej oraz jej matki wynika, że "ich aktualna sytuacja życiowa wynika z nałożenia się różnic politycznych na wewnętrzną strukturę organizacyjną społeczeństwa czeczeńskiego opartego na strukturach rodzinno – klanowych". W ocenie skarżącej wskazane okoliczności świadczą, że należy ona do grupy społecznej w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 1 A 2 Konwencji dotyczącej statusu uchodźców. Skarżąca powołała się także na wyrok NSA z 12 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 126/07. Podniesiono też, że klan może być uznany za grupę społeczną i wówczas podmiotem dopuszczającym się prześladowania nie są organy władzy, lecz członkowie innego klanu. We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Natomiast w piśmie procesowym z 30 grudnia 2020 r. zrzeczono się rozprawy. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna. Przede wszystkim wskazać należy, że organ odwoławczy uznał, iż twierdzenia skarżącej dotyczące zagrożenia ze strony krewnych ojca są niewiarygodne. W ocenie organu odwoławczego nie zachodziły żadne takie okoliczności, które mogłyby świadczyć o walce pomiędzy dwiema rodzinami, w szczególności rodziną matki skarżącej oraz rodziną jej ojca. Tego ustalenia faktycznego w skardze kasacyjnej nie podważono. Nie podniesiono żadnych zarzutów dotyczących chociażby błędnej oceny (uznania za niewiarygodne) zeznań skarżącej oraz jej matki. Dodać można, że na tezie o pozostających w konflikcie tych samych rodzin był oparty wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej matki skarżącej. W postępowaniu dotyczącym matki skarżącej odmówiono udzielenia ochrony międzynarodowej przyjmując, że twierdzenia matki skarżącej dotyczące konfliktu pomiędzy dwiema rodzinami są niewiarygodne, zaś NSA wyrokiem z 26 stycznia 2021 r., sygn. akt II OSK 2260/20, oddalił skargę kasacyjną matki skarżącej od wyroku WSA w Warszawie z 4 marca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 2383/19, którym oddalono jej skargę od wydanej w sprawie tego wniosku decyzji. W tej sytuacji skarga kasacyjna jest niezasadna. Jedyna podstawa kasacyjna dotyczy wykładni art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1109 ze zm.) w zakresie występującego w tym przepisie określenia "grupa społeczna". Przy czym w skardze kasacyjnej jako grupę społeczną wyodrębnia się rodzinę (klan) pozostającą w konflikcie z inną rodziną (klanem). Jednakże według niezakwestionowanych w skardze kasacyjnej ustaleń organu odwoławczego, zaakceptowanych przez Sąd pierwszej instancji, skarżąca nie jest członkiem rodziny (klanu) pozostającej w konflikcie z inną rodziną. Zatem rozstrzyganie, jak tego domaga się w skardze kasacyjnej skarżąca, o tym, czy jedna rodzina (klan) prześladowana przez inną rodzinę (klan), to grupa społeczna w rozumieniu art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest w rozpoznawanej sprawie zbędne. Mając powyższe na uwadze NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Odnosząc się do wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej wskazać należy, że - jak wynika z art. 254 § 1 p.p.s.a. - właściwym w tej sprawie jest wojewódzki sąd administracyjny. Wobec tego, że skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a organ administracji w terminie czternastu dni od dnia doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, NSA – na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. – skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.