II SA/Gl 665/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego w sprawie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. zatwierdził projekt budowlany i udzielił M. O. pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na montażu instalacji gazowej dla mieszkania nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K.. W rozdzielniku tej decyzji została wymieniona m. in. B. K. i S. S. zam. w K. przy ul. [...], którym jej doręczenie potwierdziła w dniu [...] r. M. P. jako "siostra". W piśmie z dnia [...] r. do Prezydenta Miasta K., które wpłynęło do Urzędu Miasta K. dnia [...] r., B. S. stwierdziła, że w dniu [...] r. w Archiwum Zakładowym Urzędu Miasta K. zapoznała się z dokumentami dotyczącymi wydanych pozwoleń na wykonanie instalacji gazowej w mieszkaniach nr [...] i [...] w budynku przy ul. [...] w K., którego jest współwłaścicielką i stwierdziła, iż wbrew oświadczeniu inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, takiej zgody w dniu [...] r. nie udzieliła. Takiej zgody nie mógł też w tej dacie udzielić S. S. gdyż zmarł on [...] r Podniosła również, że odpis decyzji nr [...] wysłano łącznie za jednym potwierdzeniem odbioru dla niej (z wymienieniem jej nazwiska panieńskiego) i S. S.. Przesyłkę tę odebrała jej siostra. Wówczas jeszcze nie wiedziała jakie wymogi muszą być spełnione aby uzyskać pozwolenie na montaż instalacji gazowej. W konsekwencji wniosła o wszczęcie postępowania administracyjno-karnego w związku z naruszeniem art. 233 kodeksu karnego. W kolejnym piśmie z dnia [...] r. (nadanym według Wojewody [...] w urzędzie pocztowym dnia [...] r.) B. S. zwróciła się do Prezydenta Miasta K. o "anulowanie" m. in. ww. decyzji tego Prezydenta nr [...] z dnia [...] r. oraz odcięcie dopływu gazu do całej posesji. Powołała się przy tym na swoje wcześniejsze ww. pismo z dnia [...] r., powtarzając w ogólnym zarysie przedstawioną w nim argumentację. Postanowieniem z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, art. 147, art. 149 § 1 i art. 150 kpa Prezydent Miasta K. wznowił na żądanie B. S. postępowanie w sprawie zakończonej m. in. ww. decyzją tego Prezydenta z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazał na wniosek B. S. z dnia [...] r. Podał również, że bez własnej winy, jako współwłaścicielka budynku, nie brała ona udziału w postępowaniu administracyjnym. Postanowieniem z dnia [...] r. postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało zawieszone do czasu zbadania w postępowaniu karnym prawdziwości oświadczenia inwestora – M. O. co do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Po podjęciu tego postępowania Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. odmówił uchylenia objętej postępowaniem wnowieniowym decyzji z dnia [...] r. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 kpa. W jej uzasadnieniu podał, że w postępowaniu karnym nie zostało wykazane aby zachodziła przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 1 kpa tj. aby M. O. złożył w dniu [...] r. nieprawdziwe oświadczenie co do prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W następstwie uchylenia tej decyzji decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 149 § 3 i 4 oraz art. 150 kpa odmówił wznowienia postępowania zakończonego objętą wnioskiem o wznowienie decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o wznowienie z dnia [...] r. został wniesiony z uchybieniem terminu do obu przesłanek wznowieniowych, tj. przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 i 4 kpa. W wyniku wniesionego na to postanowienie przez B. S. zażalenia zostało ono uchylone a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy potwierdził ustalenia organu pierwszej instancji co do złożenia po terminie wniosku o wznowienie, stwierdził jednak, że nie można odmówić wznowienia wznowionego postępowania. W okolicznościach sprawy wznowione postępowanie powinno zostać umorzone. Rozpoznając sprawę kolejny raz Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 105 kpa umorzył przedmiotowe postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że B. S. brała udział pod panieńskim nazwiskiem (K.) w postępowaniu zakończonym objętą wnioskiem o wznowienie decyzją. Jej dane (nazwisko i miejsce zamieszkania) zostały ustalone w tamtym postępowaniu w oparciu o wpis w księdze wieczystej oraz w wykazie właścicieli i władających wraz z działkami i użytkami. Na figurujący w tych dokumentach jej adres zamieszkania przy ul. [...] w K. doręczono jej zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania jak i doręczono jej decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia [...] r. Odbiór tych dokumentów został potwierdzony przez jej siostrę M., jako dorosłego domownika. Niezależnie od tego należało przyjąć zdaniem organu, że wniosek o wznowienie oparty na podstawie określonej art. 145 § 1 pkt 1 i 4 został złożony po terminie określonym w art. 148 § 1 i 2 kpa. O decyzji objętej wnioskiem o wznowienie strona wiedziała już bowiem w 2005 r., natomiast o podstawie wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 wiedziała co najmniej w dacie sporządzenia pisma z dnia [...] r., gdy tymczasem wniosek o wznowienie złożyła dopiero [...]r. (pismo z dnia [...] r.). W odwołaniu od tej decyzji B. S. wniosła o jej uchylenie jako wydanej z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 148 kpa w zw. z art. 105 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Uzasadniając to żądanie podała, że informację o decyzji z dnia [...]r. uzyskała [...]r. i w terminie bo już [...] r. złożyła wniosek o wszczęcie postępowania administracyjno-karnego. Z uwagi na brak reakcji na ten wniosek złożyła kolejne pismo z dnia [...], które w odniesieniu do tej decyzji stanowiło jedynie powtórzenie jej pisma z dnia [...]r. Dalej podała, że decyzja ta nie mogła być jej skutecznie doręczona w [...]r. na adres przy ul. [...] w K. bo tam wówczas nie mieszkała, przebywała w tym czasie w Niemczech. Nadto była zameldowana od [...] r. pod nazwiskiem S. a nie pod panieńskim K.. Skoro nie mieszkała w K. to również jej siostra nie mogła być uznana za jej stałego domownika, tym bardziej, że od [...] r. siostra mieszkała w K. przy ul. [...]. Nadto siostra nie była upoważniona przez nią do odbioru kierowanej do niej korespondencji. Wojewoda S. odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia potwierdził stanowisko organu pierwszej instancji co do złożenia wniosku o wznowienie po terminie. O podstawie wznowienia strona wiedziała już w dacie sporządzenia pisma z dnia [...]r. w którym żądała ona wszczęcia postępowania karnego w stosunku do M. O.. Termin do wniosku o wznowienie upłynął zatem z dniem [...] r. gdy tymczasem wniosek o wznowienie został sformułowany dopiero w piśmie z dnia [...] r., jakkolwiek również to pismo nie spełniało wszystkich wymogów dotyczących takiego wniosku gdyż nie precyzowało podstawy wznowienia i nie wynikało z niego kiedy strona dowiedziała się o decyzji. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Wojewody [...] B. S. wniosła o jej uchylenie i o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Uzasadniając to żądanie powtórzyła argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniu. Nadto podniosła, że oświadczenie M. O. o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane z dnia [...]r. zostało sfałszowane również co do podpisu jego żony U. O. Składając fałszywe oświadczenie pod odpowiedzialnością karną M. O. popełnił przestępstwo. Nie został za nie skazany w postępowaniu karnym tylko na skutek przedawnienia karalności. Co do faktu, że w dniu [...]r. M. O. nie dysponował nieruchomością na cele budowlane skarżąca powołała się na jego oświadczenie w oparciu o które została sporządzona notatka urzędowa z dnia [...]r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...]. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] r. uczestniczka postępowania U. O. podniosła, że jako współwłaścicielka nieruchomości wyraziła zgodę na założenie instalacji gazowej w mieszkaniach, których jest właścicielem wraz z mężem. M. O. w piśmie z tej samej daty podkreślił zaś, że skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości jedynie w [...] częściach, a w pozostałej części nieruchomość stanowi współwłasność jego i jego żony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem decyzje organów obu instancji zostały wydane zdaniem sądu co do przyczyn wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy do końcowego jej załatwienia, które to uchybienie proceduralne mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Organy orzekające przyjęły, że o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia o jakiej mowa w tych przepisach skarżąca wiedziała co najmniej już w dacie sporządzenia pisma z dnia [...] r., skierowanego do Prezydenta Miasta K., gdy tymczasem wniosek o wznowienie został sformułowany dopiero w piśmie skarżącej z dnia [...]r. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić z kilku powodów. W pierwszej kolejności należy podnieść, że organy obu instancji w swojej decyzji w ogóle nie odniosły się do kwestii dlaczego nie uznały pierwszego z tych pism za wniosek o wznowienie postępowania. Analiza tych pism prowadzi zaś do wniosku, że w obu skarżąca powołuje w zasadzie te same okoliczności dla zakwestionowania legalności decyzji nr [...] z dnia [...] r. Z obu pism wynika również, iż z decyzją tą się nie zgadza. W pierwszym piśmie wskazuje też na datę powzięcia wiadomości co do złożenia przez małżonków O. nieprawdziwego oświadczenia co do prawa dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Drugie pismo wyraźnie do pierwszego nawiązuje. Praktycznie różni się jedynie tym, że żąda się w nim "anulowania" wymienionych tam decyzji, którego to żądania nie zawiera wprost pismo z dnia [...]r. W konsekwencji nie można odeprzeć twierdzenia skarżącej, że pismo z dnia [...] r. stanowiło kontynuację stanowiska zawartego w jej wcześniejszym piśmie, na które nie otrzymała ona żadnej odpowiedzi. Przy uwzględnieniu treści art. 6 do 9 kpa obowiązkiem Prezydenta Miasta K. było co najmniej zwrócenie się do skarżącej o wyjaśnienie w jakim celu sformułowała pismo z dnia [...] r. z jednoczesnym wskazaniem różnych, wynikających z okoliczności faktycznych sprawy, możliwości rozwiązania przedstawionego w tym piśmie problemu. W szczególności należało zobowiązać skarżącą do sprecyzowania treści jej żądań z jednoczesnym pouczeniem, iż pismo to może być potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania, po jego stosownym uzupełnieniu. Tego jednak organy obu instancji nie uczyniły. Z tego też powodu nie można odeprzeć obecnie zarzutu strony skarżącej, że już to pismo stanowi wniosek o wznowienie. Ocena zachowania terminu określonego w art. 148 § 1 kpa powinna być zatem dokonana w odniesieniu do pisma skarżącej z dnia [...] a nie z dnia [...]r. Oceny takiej dokonają organy orzekające przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Należy przy tym podnieść, że pismo z dnia [...]r. skierowane było do organu właściwego do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania, powołano w nim okoliczności mogące stanowić podstawę wznowienia postępowania administracyjnego oraz zawierało żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego – "administracyjno-karnego". Jest przy tym oczywiste, że zawarte w tym piśmie jednocześnie żądanie o wszczęcie postępowania karnego nie mogło być skierowane do Prezydenta Miasta K. jako organu w tym względzie niewłaściwego, zwłaszcza w sytuacji gdy jak wynika z rozdzielnika tego pisma zostało ono jednocześnie skierowane do Prokuratora Rejonowego K.- [...]. Zwrócić też należy uwagę, że w późniejszym czasie jako na dodatkową okoliczność wznowieniową skarżąca wskazywała na sfałszowanie przez M. O. podpisu żony w oświadczeniu o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane z dnia [...]r., o którym to sfałszowaniu nie ma mowy w pismach z dnia [...] i z dnia [...]r. i o której to okoliczności, jak wynika z materiału dowodowego sprawy, jeszcze wówczas nie wiedziała. Termin do złożenia wniosku o wznowienie opartego o tą przesłankę tj. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 kpa zaczął zatem swój bieg niewątpliwie później i był niezależny od terminu w odniesieniu do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 kpa, nad czym organy orzekające przeszły do porządku, w ogóle się do tej kwestii nie ustosunkowując i bezpodstawnie przyjmując (jak należy się tylko domyślać), że również ten termin zaczął bieg najpóźniej w dniu sporządzenia pisma z dnia [...] r. Tymczasem zaczął on biec zgodnie z art. 148 § 1 kpa od dnia kiedy skarżąca dowiedziała się o tym, że podpis U. O. na oświadczeniu z dnia [...] r. został przez jej męża sfałszowany. W pismach z dnia [...] i [...] r. na tę okoliczność B. S. w ogóle się nie powoływała. Brak jest w świetle treści zgromadzonych dotychczas w sprawie dowodów podstaw do przyjęcia, aby o tej okoliczności już wówczas wiedziała. Zdaniem Sądu z obowiązujących przepisów, a zwłaszcza z art. 148 § 1 kpa nie wynika podstawa do innego liczenia biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie z powołaniem się na okoliczności z art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 kpa. W konsekwencji również w tych przypadkach określony w tym przepisie termin należy liczyć w stanie faktycznym niniejszej sprawy od dnia w którym skarżąca dowiedziała się o tym, że M. O. złożył fałszywe oświadczenie z dnia [...] r. o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz od dnia kiedy dowiedziała się i że w oświadczeniu tym sfałszował podpis swojej żony, a nie od dnia kiedy dowiedziała się o orzeczeniu sądu lub innego organu stwierdzającym sfałszowanie przez M. O. dowodu lub popełnienie przez niego przestępstwa (w związku z podrobieniem podpisu żony). W świetle stanu faktycznego niniejszej sprawy odnośnie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 1 kpa zastosowanie będzie miała treść § 3 tego artykułu a to w związku z zatwierdzonym przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej K.- [...]w K. z postanowieniem z dnia [...]r. o odmowie wszczęcia śledztwa z uwagi na przedawnienie karalności. Odnośnie zaś przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 2 kpa należy wziąć pod uwagę wyrok Sądu Rejonowego K.- [...] w K. z dnia [...] r. sygn. [...] o warunkowym umorzeniu postępowania karnego wobec M. O. o czyn z art. 270 § 2 a kk polegający na podrobieniu podpisu żony w oświadczeniu o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W konsekwencji należy przyjąć, że w sprawie nie zachodzą negatywne przesłanki do wznowienia postępowania określone w art. 145 § 2 i 3 kpa. Skarga nie zasługuje natomiast na uwzględnienie gdy chodzi o podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Z treści pisma skarżącej do Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. jednoznacznie bowiem wynika, że o wydaniu decyzji tego organu z dnia [...] r. nr [...] dowiedziała się ona już po doręczeniu tej decyzji do rąk jej siostry M. P. w dniu [...] r. Wówczas jednak nie wiedziała jeszcze, że decyzja ta była wydana niezgodnie z prawem bo bez jej zgody na prowadzenie objętych tą decyzją robót budowlanych (jako współwłaścicielki budynku). Wówczas też przeciwko tej decyzji nie oponowała. Uczyniła to dopiero gdy dowiedziała się, iż na wykonanie instalacji gazowej w jej mieszkaniu potrzebna jest zgoda pozostałych współwłaścicieli budynku (vide: pierwsze zdania pisma skarżącej z dnia [...]r.). Oznacza to, że prawidłowe jest stanowisko organów orzekających, iż w postępowaniu zakończonym tą decyzją brała ona udział. Ewentualne nieprawidłowości związane z doręczeniem skarżącej zarówno zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę jak i kwestionowanej decyzji (jeżeli w ogóle takie wystąpiły, gdy zważy się, że pod adresem na który dokonano doręczeń skarżąca była w dalszym ciągu zameldowana a kierowaną do niej na ten adres korespondencję odbierała jej siostra) nie mogą mieć w sprawie istotnego znaczenia skoro jak wskazano wyżej, skarżąca zapoznała się wówczas z doręczoną do rąk siostry decyzją. Nawet gdyby jednak przyjąć, że zachodziła podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 kpa to nie może ulegać wątpliwości, że wniosek o wznowienie z tego powodu został złożony z uchybieniem terminu z art. 148 § 2 kpa. Umorzenie w tej części wznowionego postępowania było zatem zgodne z art. 105 kpa. Z tych wszystkich względów wobec niedostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy co do terminowości złożenia wniosku o wznowienie w oparciu o podstawę wznowienia wymienioną w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i art. 135 ustawy p.p.s.a. w zw. z art. 6-9, art. 77 § 1, art. 107 § 3 i art. 148 § 1 w zw. z art. 145 § 2 i 3 kpa. W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152, zaś o kosztach postępowania sądowego stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 2, art. 209 i art. 211 tej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1c w zw. z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ... (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rozważą ponownie organy orzekające dochowanie przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa mając na uwadze przedstawioną wyżej oceną prawną dokonaną przez Sąd. W przypadku ustalenia, że termin ten został zachowany przeprowadzą postępowanie zgodnie z art. 149 § 2 kpa. SW