I OZ 1896/16

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 830/15 przywracające termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 830/15 w sprawie ze skargi R. S. i D. S. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku postanawia oddalić zażalenie UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 830/15 (dalej postanowienie z 6 września 2016 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił R. S. i D. S. termin do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 830/15 (dalej wyrok z 22 stycznia 2016 r.) w sprawie ze skargi R. S. i D. S. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] (dalej postanowienie z [...] marca 2015 r.) w przedmiocie odmowy uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu postanowienia z 6 września 2016 r. Sąd I instancji wskazał, że pismem z 8 lutego 2016 r. (9 lutego 2016 r. – data stempla pocztowego) skarżący wnieśli o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 22 stycznia 2016 r. Odpis wyroku z 22 stycznia 2016 r., wydanego na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, oddalającego skargę R. S. i D. S. (dalej skarżący) na postanowienie z [...] marca 2015 r. [wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej], doręczono skarżącym dnia 17 marca 2016 r. Po rozpoznaniu wniosku z 12 kwietnia 2016 r. o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z 22 czerwca 2016 r. referendarza sądowego WSA w Warszawie przyznano skarżącym prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie poinformowała o wyznaczeniu r. pr. T. S. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżących. Pismem z 23 lipca 2016 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie poinformowała Sąd, że r. pr. T. S. otrzymał zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w dniu 13 lipca 2016 r. Skarżący, reprezentowani przez r. pr. T. S., złożyli do WSA w Warszawie skargę kasacyjną z 4 sierpnia 2016 r. (data stempla pocztowego), uzupełnioną pismem z 5 sierpnia 2016 r., od wyroku z 22 stycznia 2016 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od przedmiotowego wyroku. Skarżący wykazali, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie było przez nich zawinione. Odpis nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącym dnia 17 marca 2016 r. (termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 18 kwietnia 2016 r.) oraz to, że Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie w dniu 5 lipca 2016 r. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu dla skarżących (zawiadomienie doręczono pełnomocnikowi dnia 13 lipca 2016 r.), pełnomocnik skarżących zapoznał się z aktami sprawy w dniu 1 sierpnia 2016 r., tj. po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku, wniesienie skargi kasacyjnej w ustawowym terminie nie było możliwe, a jego przekroczenie nastąpiło bez winy skarżących i pełnomocnika. Przymus adwokacko-radcowski uniemożliwił skarżącym, których sytuacja materialna nie pozwalała na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, wniesienie skargi kasacyjnej w ustawowym terminie. Tym samym, w ocenie Sądu, to że skarżący wystąpili z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wskazuje, że dołożyli oni należytej staranności w prowadzeniu własnej sprawy (k. 50, 53-56, 64, 65, 66-68, 72-74, 77-80, 103-108, 111-114, 115-122, 124-128, 137-140 akt sądowych). Postanowienie z 6 września 2016 r. zaskarżył zażaleniem Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, wskazując że pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy (k. 149-152 akt sądowych). W odpowiedzi na zażalenie skarżący, reprezentowani przez r. pr. T. S., wnieśli o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego od organu, wskazując jednocześnie, że skarżący kosztów tych nie ponieśli ani w części, ani w całości (k. 169-170 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Rozpoznając niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, który zgodnie art. 86 § 1 ppsa przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że oczekiwanie, by w terminie siedmiu dni od uzyskania informacji o ustanowieniu pełnomocnika strona skontaktowała się z nim, a ten zapoznawszy się ze sprawą sporządził i wniósł skargę kasacyjną, jest zbyt rygorystyczne i może powodować, że przyznane prawo pomocy okaże się iluzoryczne. Prowadzi to do bezzasadnego różnicowania stron, którym przyznano prawo pomocy po oddaleniu ich skargi i pozostałych stron, które mają aż 30 dni na podjęcie niezbędnych kroków w sprawie. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, tj. wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, podkreślenia wymaga, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądów administracyjnych, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 ppsa, dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 87 § 1 ppsa, jest dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu do występowania w sprawie (postanowienie NSA 8.6.2006 r., I FZ 198/06; 8.12.2006 r., I FZ 569/06; postanowienie SN z 29.6.2000 r., I CZ 62/00, OSNC 2001/1/7; 4.3.2005 r., II UZ 72/04, OSNP 2005/20/325). Przyjęta w orzecznictwie koncepcja, zaakceptowana przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, z jednej strony gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, z drugiej zaś nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 ppsa (postanowienie NSA z: 14.5.2009 r., II FZ 125/09; 15.6.2012 r., I OZ 426/12; 19.7.2012 r., II OZ 612/12). W orzecznictwie Sądu Najwyższego (na tle przepisów Kodeksu postępowania cywilnego) wskazuje się, że skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżania charakteryzującym się wysokim stopniem sformalizowania. Sporządzenie skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego musi poprzedzać zapoznanie się z aktami sprawy oraz ze stanowiskiem strony co do zakresu skargi, a jej wniesienie - uprzedniego sporządzenia. Czynności te winny być wykonane bez nieuzasadnionej zwłoki, ale także z należytą starannością i dbałością o interes reprezentowanej strony. Możliwość uniknięcia niekorzystnych skutków procesowych przez stronę, która z przyczyn przez siebie niezawinionych (np. przedłużającej się z powodów leżących po stronie sądu procedury ustanowienia adwokata lub radcy prawnego – co w niniejszej sprawie nie miało miejsca) nie mogła dochować ustawowego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, należy rozumieć jako możliwość dopełnienia opóźnionej czynności ze skutecznością potencjalnie nie mniejszą niż wtedy, gdy dokonuje jej bez opóźnienia. Znaczne skrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w istotny sposób ogranicza, a w sytuacjach skrajnych uniemożliwia osiągnięcie takiego skutku (uchwała SN z 17.2.2009 r., III CZP 117/08, OSNC 2009/ 7-8/91). W rozpatrywanej sprawie, ustanowiony z urzędu pełnomocnik, o wyznaczeniu do reprezentowania skarżących dowiedział się w 13 lipca 2016 r. W dniu 1 sierpnia 2016 r. zapoznał się z aktami sprawy w Sądzie, a następnie złożył do WSA w Warszawie skargę kasacyjną z 4 sierpnia 2016 r. (data stempla pocztowego), uzupełnioną pismem z 5 sierpnia 2016 r., od wyroku z 22 stycznia 2016 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od przedmiotowego wyroku. Powyższy wniosek został złożony przed upływem 30 dni od dowiedzenia się przez pełnomocnika z urzędu o wyznaczeniu go przez Okręgową Izbę Radców Prawnych, a także zapoznaniu się przez niego z aktami sprawy. W tej sytuacji złożenie wniosku o przywrócenie terminu, które stosownie do art. 87 § 4 ppsa winno nastąpić równocześnie z dokonaniem czynności, której strona nie dokonała w terminie (w tym wypadku skargi kasacyjnej) może być uznane za dokonane bez nieuzasadnionej zwłoki. Okresu jaki upłynął między zapoznaniem z aktami sprawy (1 sierpnia 2016 r.), a wniesieniem skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywróceniem terminu do jej wniesienia (4 sierpnia 2016 r.), nie można uznać za nieodpowiedni do efektywnego wykorzystania udzielonego prawa pomocy. W tym okresie pełnomocnik obowiązany był zapoznać się ze stanowiskiem skarżących co do zakresu środka odwoławczego, a następnie sporządzić skargę kasacyjną z należytą starannością i dbałością o ich interes. Sąd I instancji trafnie uznał, że okoliczności wskazane przez pełnomocnika skarżących dawały podstawę do przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa postanowił jak w sentencji. O kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeknie Sąd I instancji (art. 250 ppsa).