II GSK 395/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lutego 2020 r. sygn. akt III SA/Gl 1048/19 w sprawie ze skargi P.J. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...] września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę kasacyjną UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 25 lutego 2020r., sygn. akt III SA/Gl 1048/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę P.J. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...] września 2019r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją ostateczną Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] maja 2018r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Warszawie z dnia [...] marca 2018r. nr [...], ustalającą P.J. opłatę podwyższoną za wydobycie w 2016r. bez wymaganej prawem koncesji kopaliny - piasku z terenu działek ewidencyjnych położonych w miejscowości Sz., gmina O., powiat ł., województwo m. w wysokości 396 810 zł. Od powyższego wyroku w imieniu skarżącego wniesiono skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości. Na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), zarzucono: naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art 174 pkt. 2 p.p.s.a.: art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 par. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez brak wszechstronnej kontroli odwoławczej zaskarżonej decyzji, niesłuszne oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy przepisów prawa mających wpływ na wynik sprawy, w szczególności: - poprzez zaniechanie rozstrzygnięcia w oparciu o cały materiał procesowy i kontroli odwoławczej w granicach skargi z naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a., w tym brak wnikliwego rozważenia kwestii okoliczności dowiedzenia się przez skarżącego o wystąpieniu przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania, jak również jej wpływu na rozstrzygnięcie organu; - zaniechanie należytego ustosunkowania się do zarzutu skargi naruszenia art. 145 § 1 pkt. 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 16 czerwca 1960r. (Dz.U. z 2018r., poz. 2096, ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie w sprawie dyspozycji powołanego przepisu oraz niesłuszne uznanie, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały wskazane w nim przesłanki wznowieniowe, podczas gdy do wniosku o wznowienie postępowania z dnia [...] lipca 2019r. pełnomocnik skarżącego załączył protokoły rozprawy, które odbyły się przed Sądem Rejonowym w S. w dniach [...] października 2018r. oraz [...] grudnia 2018r., sygn. akt II W [...], z treści których wynika jednoznacznie, iż osobą faktycznie dokonującą eksploatacji kopalin na terenie działek ewidencyjnych nr [...] położonych w miejscowości Sz., gm. O., pow. ł., woj. m. był J.W., który przyznał się do tego w toku wskazanych rozpraw, a jednoznacznie bezpodstawne uznanie, że są to okoliczności znane organowi, które były podnoszone w toku postępowania, w sytuacji gdy organ pomimo faktycznego zaistnienia wskazanych okoliczności nie dał im wiary, a ich dowiedzenie stało się możliwe dopiero po uzyskaniu protokołów zeznań złożonych przed Sądem Rejonowym w S. przez J.W. i okoliczność ta winna zostać uznana za wyczerpującą dyspozycję wskazanego przepisu, - ponadto nieprzeanalizowanie w sposób należyty stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz w pisemnych motywach wyroku, brak zawarcia dostatecznego, klarownego wyjaśnienia przyjętej podstawy rozstrzygnięcia, skutkujące naruszeniem przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. Podnosząc powyższe zarzuty, na podstawie art. 176 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o: uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesioną przez organ, działający bez profesjonalnego pełnomocnika, wniesiono o jej oddalenie i zasądzenie kosztów według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., który stanowi, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od przedstawienia stanu sprawy, ograniczając uzasadnienie tylko do rozważań mających znaczenie dla oceny postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnianie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnieniem decydującym o rozstrzygnięciu niniejszej sprawy jest kwestia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Złożenie podania w terminie jest bowiem jednym z warunków dopuszczalności wznowienia postępowania (por. np. wyroki NSA z dnia: 6 maja 2010r., sygn. akt II OSK 773/09 i 13 lutego 2018r., sygn. akt II OSK 967/16). W związku z ograniczeniem czasowym organ administracji publicznej jest obowiązany do zbadania dopuszczalności wznowienia postępowania z urzędu, bowiem wszczęcie postępowania nadzwyczajnego na wniosek w sytuacji uchybienia terminu stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), godzące w wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2018r., sygn. akt I OSK 2813/16). Stwierdzenie przez organ w fazie wstępnej postępowania faktu uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy i w konsekwencji musi skutkować odmową wznowienia postępowania z przyczyn formalnych. Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] lipca 2019r. został złożony został z powołaniem się na nowe okoliczności i nowe dowody (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) w postaci zeznań złożonych przed Sądem Rejonowym w S. w dniach [...] października 2018r. oraz [...] grudnia 2018r. w sprawie o sygn. akt II [...]. Do wniosku o wznowienie postępowania załączone zostały protokoły z tych rozpraw. Jak wynika z uzasadnienia skarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu orzekającego w sprawie, że z uwagi na tak określona podstawę wznowienia wniosek został złożony z przekroczeniem określonego w art. 148 § 1 k.p.a. terminu. Jak bowiem wskazano "badanie przez organ zachowania przez wnioskodawcę terminu było w tej sytuacji zbędne, tym niemniej również w tym zakresie należy zgodzić się z oceną organu administracji publicznej. Skoro pełnomocnik skarżącego był obecny na obu rozprawach, na których zostały złożone zeznania to o hipotetycznej podstawie wznowienia wiedział na długo przed złożeniem wniosku o wznowienie. Za zasadny uznać należy pogląd organu, że wiedza pełnomocnika strony jest tożsama z wiedzą samej strony." W skardze kasacyjnej nie zawarto żadnych zarzutów w stosunku do tych stwierdzeń zawartych w uzasadnieniu skarżonego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny, biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne wynikające z akt rozpoznawanej sprawy, a więc przede wszystkim niekwestionowany także w skardze kasacyjnej fakt, że pełnomocnik skarżącego był obecny na rozprawach przed Sądem Rejonowym w S. w dniach [...] października 2018r. oraz [...] grudnia 2018r., podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji i organu, że wniosek o wznowienie postępowania złożony [...] lipca 2018r., a więc po upływie ponad pół roku od tych rozpraw, na których w obecności pełnomocnika strony wnoszącej o wznowienie postępowania, zostały złożone zeznania, które stanowić miały nowy dowód uzasadniający to wznowienie, niewątpliwie został złożony z uchybieniem terminowi, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Złożenie z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. skutkować musiało wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) W tej sytuacji zbędne było odnoszenie się przez Sąd pierwszej instancji do kwestii czy okoliczność faktyczna, która nie jest okolicznością nową (kto był osobą faktycznie dokonującą eksploatacji kopalin), gdyż była podnoszona w zakończonym postępowaniu, może zostać wykazana na postawie dowodu (zeznań złożonych w sprawie wykroczeniowej), który został przeprowadzony już po wydaniu decyzji. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji zaprezentował stanowisko, że w ramach podstawy wznowienia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zarówno okoliczności faktyczne, jak i dowody na ich poparcie muszą istnieć w dniu wydania decyzji, a w związku z tym za nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być uznane dowody w postaci zeznań złożonych w ramach postępowania wykroczeniowego już po wydaniu decyzji. Z tym stanowiskiem polemizuje autor skargi kasacyjnej, podnosząc że jeżeli podstawę wznowienia stanowi okoliczność faktyczna, która stanowi zaprzeczenie faktu przyjętego w decyzji pierwotnej, to okoliczność ta może być dowodzona za pomocą dowodu, który nie istniał jeszcze w dniu wydania decyzji pierwotnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena nowych dowodów (zeznań złożonych w sprawie wykroczeniowej przed Sądem Rejonowym w S. z [...] października 2018r. oraz [...] grudnia 2018r., sygn. akt [...]) w świetle art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. byłaby możliwa dopiero po spełnieniu przesłanek formalnych wniosku o wznowienie, czyli złożenia go w terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a.. Skoro jednak jak już wyżej wykazano, skarżący nie spełnił przesłanki warunkującej wszczęcie postępowania wznowieniowego, gdyż wniosek o wznowienie postępowania złożył z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., to wydanie w przedmiotowej sprawie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania, a nie merytoryczne rozpoznanie tego wniosku, było prawidłowe. Wadą uzasadnienia skarżonego wyroku jest przyjęcie, że jak wynika z przytoczonego wyżej cytatu, zdaniem Sądu pierwszej instancji badanie przez organ zachowania przez wnioskodawcę terminu było zbędne, choć jednocześnie Sąd zaaprobował stanowisko organu co do przekroczenia tego terminu, z czym w skardze kasacyjnej w ogóle nie polemizowano. W związku z tym wskazać należy, iż zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną również w sytuacji, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawa, to jest, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu przez Naczelny Sąd Administracyjny błędów zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji, sentencja nie uległaby zmianie. Taka sytuacja ma miejsce w okolicznościach tej sprawy, bowiem pomimo częściowo błędnego uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji, uznającego zasadniczą przyczynę wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania za uboczną, rozpoznawana skarga i tak podlegała uchyleniu. Mając powyższe na uwadze i wobec faktu, że zaskarżony wyrok, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.