I OSK 1948/21

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku P. S. o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2474/20 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: oddalić wniosek. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 26 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2474/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. S., zarzucając m.in. naruszenie: 1) art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2017 r., poz. 2097 ze zm.) w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak dokonania oceny materiału dowodowego sprawy w kierunku ustalenia miejsca zamieszkania R. S. w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580); 2) art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez brak dokonania oceny materiału dowodowego sprawy w kierunku ustalenia miejsca zamieszkania R. S. w rozumieniu przepisów § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do § 20, 21, 22, 24 ust. 3, 49 ust. 1 i 2, 55 i 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, 51 i 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489); 3) art. 2 pkt. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 i ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że przesłanką prawa do rekompensaty jest przybycie (przesiedlenie się) właściciela R. S. nieruchomości na obecne tereny Polski, gdy tymczasem ww. ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. nie stawia takiego wymogu. Ponadto w skardze kasacyjnej P. S. wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia skargi konstytucyjnej złożonej w dniu 12 kwietnia 2021 r. do Trybunału Konstytucyjnego w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 3077/19, w której wniesiono o stwierdzenie, że art. 2 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 1 ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 1 ww. ustawy w zakresie, w jakim uzależniają prawo do rekompensaty właściciela pozostawionych nieruchomości, mających na byłych terenach RP główne miejsce zamieszkania, od przesiedlenia się (repatriacji) w obecne granice Polski z przyczyn wskazanych w art. 1 ustawy są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść ww. przepisu wskazuje na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Ponadto, stwierdzić trzeba, że posłużenie się w ww. przepisie sformułowaniem "sąd może" świadczy o tym, że decyzja w tym przedmiocie została pozostawiona uznaniu sądu. Obowiązkiem sądu jest zatem zbadanie, czy w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w niniejszym przepisie oraz czy wstrzymanie biegu sprawy z uwagi na te okoliczności jest celowe. Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione względami celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej. Powyższe okoliczności sąd podejmujący rozstrzygnięcie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. powinien oceniać w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle konstytucyjnego nakazu rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 P.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie powyższe warunki nie zostały spełnione. Choć wskazane we wniosku o zawieszenie postępowania przepisy były podstawą prawną zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji to nie zaistniała przesłanka do zawieszenia postępowania. Samo złożenie skargi konstytucyjnej nie stanowi bowiem podstawy do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, zawieszenie takie ewentualnie możliwe byłoby, gdyby sprawa zawisła już przed Trybunałem Konstytucyjnym. Tymczasem, na dzień orzekania sprawa ze skargi konstytucyjnej, na którą powołał się wnioskodawca nie pojawiła się w wykazie spraw rozpatrywanych przez Trybunał Konstytucyjny. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt Ts 106/21 i jest na etapie wstępnego badania, a zatem oczekuje na nadanie biegu przez wyznaczonego sędziego. Nie jest zatem pewne, że wskazanej skardze konstytucyjnej w ogóle zostanie nadany bieg. Stosownie bowiem do treści art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2393 ze zm.), wniosek złożony przez podmiot, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 3-5 Konstytucji, oraz skargę konstytucyjną Prezes Trybunału kieruje do wyznaczonego przez siebie sędziego Trybunału w celu wstępnego rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Dopiero, jeżeli wniosek, o którym mowa w ust. 1, albo skarga konstytucyjna spełniają wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 4 pkt 3, Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu wnioskowi, o którym mowa w ust. 1, albo skardze konstytucyjnej dalszego biegu (art. 61 ust. 2 ww. ustawy). Zatem wszczęcie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym co do istoty jeszcze nie nastąpiło, podczas gdy zawieszenie postępowania sądowego może mieć miejsce do postępowania rozpoczętego i będącego w toku przed Trybunałem (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 1121/15, z dnia 13 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 1203/15 oraz z dnia 26 stycznia 2018 r. sygn. akt II FSK 1419/17; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.