Ppolska.starec← UrzadnikВойти

I ACa 407/23

Sądy powszechne2026-02-26
Sygnatura
I ACa 407/23
Data orzeczenia
2026-02-26
Rodzaj
SENTENCE

Sędziowie

Grzegorz Krężołek (PRESIDING_JUDGE)

Podstawa prawna

Treść orzeczenia

<p>Sygn. akt I ACa 407/23</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 26 lutego 2026 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <p>Przewodniczący: SSA Grzegorz Krężołek</p> <p>Protokolant: Mirosław Deja</p> <p>po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2026 r. w Krakowie</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <span class="anon-block">S. U.</span> i <span class="anon-block">J. U.</span> </p> <p>przeciwko <span class="anon-block">(...)</span> Kasie <span class="anon-block">(...)</span> S.A z siedzibą w <span class="anon-block">L.</span> </p> <p>o ustalenie i zapłatę</p> <p>na skutek apelacji strony pozwanej</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie</p> <p>z dnia 1 grudnia 2022 r. sygn. akt I C 2318/21</p> <p>1.  <strong> <!-- -->oddala apelację; </strong> </p> <p>2.  <strong> <!-- -->zasądza od strony pozwanej <span class="anon-block">(...)</span> Kasy <span class="anon-block">(...)</span> Banku <span class="anon-block">(...)</span> S.A. z siedzibą w <span class="anon-block">L.</span> na rzecz powodów <span class="anon-block">S. U.</span> i <span class="anon-block">J. U.</span> łącznie kwotę 8100 zł (osiem tysięcy sto złotych) z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.</strong> </p> <p>Sygn. akt : I ACa 407/23</p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Na wstępie należy wskazać , iż zgodnie z treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 327(1);art. 327(1) § 2)">art. 327<sup> <!-- -->1 </sup>§ 2 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 §1kpc</a>., pisemne motywy rozstrzygnięcia mają zachowywać zwięzłość.</p> <p>Odwołując się do tej reguły, Sąd Apelacyjny, uzasadniając wydany wyrok, przedstawi tylko kluczowe elementy faktyczne oraz dotyczące oceny prawnej roszczeń ustalającego i pieniężnego powodów poddanego pod osąd Sądów obu instancji, które zdecydowały o jej treści.</p> <p>Uwzględniając w całości roszczenie o ustalenie , a niemal w całości roszczenie pieniężne zgłoszone przez powodów- małżonków <span class="anon-block">J. U.</span> i <span class="anon-block">S. U.</span> , w pozwie skierowanym przeciwko <span class="anon-block">(...)</span> Kasie <span class="anon-block">(...)</span> S.A. w <span class="anon-block">L.</span> o ustalenie nieistnienia pomiędzy stronami stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu z dnia 13 maja 2008r. nr <span class="anon-block">(...)</span> , zawartej przez nich z poprzednikiem prawnym strony pozwanej <span class="anon-block">(...)</span> SA. z siedzibą w <span class="anon-block">H.</span> i zasądzenie kwot: 18 677, 64 zł i 84 162, 56 CHF , z ustawowymi odsetkami od dnia 16 czerwca 2021r jako świadczeń nienależnych , bo spełnionych przez powodów, w okresie pomiędzy 10 sierpnia 2011 do 8 stycznia 2021r , w wykonaniu nieważnej, z powodu abuzywności części postanowień tej umowy, oraz obciążenia przeciwnika procesowego kosztami sporu,</p> <p>w warunkach , gdy</p> <p>strona przeciwna domagała się oddalenia powództwa w całości , wobec braku niedozwolonego charakteru kwestionowanych postanowień umownych, przy wypełnieniu przez bank obowiązków informacyjnych w odniesieniu do ryzyka walutowego jakim obciążeni będą kredytobiorcy , a także nie legitymowania się przez nich interesem prawnym w żądanym ustaleniu i przedawnienia roszczeń pieniężnych dochodzonych pozwem , postulując przyznanie na swoją rzecz kosztów postępowania ,</p> <p>Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2022r :</p> <p>- zasądził od strony pozwanej <span class="anon-block">(...)</span> Kasy <span class="anon-block">(...)</span> Banku <span class="anon-block">(...)</span> S.A. w <span class="anon-block">L.</span> na rzecz powodów <span class="anon-block">S. U.</span> i <span class="anon-block">J. U.</span> łącznie:</p> <p>a/18.677,64 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 18 listopada 2022 r. do dnia zapłaty;</p> <p>b/ 84.162,56 CHF z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 18 listopada 2022r. do dnia zapłaty[ pkt I ] ;</p> <p>- ustalił nieistnienie stosunku prawnego między stronami wynikającego z umowy o kredyt nr <span class="anon-block">(...)</span>,zawartej w dniu 13 maja 2008 r. między powodami a poprzednikiem prawnym strony pozwanej- <span class="anon-block">(...)</span> S.A. [ pkt. II] ;</p> <p>- w pozostałym zakresie powództwo oddalił [ pkt. III] oraz ;</p> <p>- zasądził od strony pozwanej <span class="anon-block">(...)</span> Kasy <span class="anon-block">(...)</span> Banku <span class="anon-block">(...)</span> S.A. w <span class="anon-block">L.</span> na rzecz powodów <span class="anon-block">S. U.</span> i <span class="anon-block">J. U.</span> łącznie, tytułem zwrotu kosztów procesu,kwotę 11.851 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty[ pkt IV sentencji wyroku ].</p> <p>Sąd I instancji ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia</p> <p>W dniu 15 kwietnia 2008r powodowie złożyli do <span class="anon-block">(...)</span> S,.A. z siedzibą w <span class="anon-block">H.</span> wniosek o udzielenie kredytu mieszkaniowego na kwotę 507 310, 20 zł, w walucie franka szwajcarskiego. Wraz z nim podpisali oświadczenie , iż zostali poinformowani przez bank o ryzyku wynikającym z zastosowania, przy spłacie kredytu zmiennej stopy procentowej oraz ryzyku walutowym związanym z zaciągnięciem kredytu denominowanego w walucie obcej. Kolejne oświadczenie dotyczyło tego , iż potwierdzają , że odrzucają ofertę banku, udzielenia im kredytu w złotówkach.</p> <p>Powodowie w dniu 13 maja 2008 r. zawarli z <span class="anon-block">(...)</span> S.A. – poprzednikiem prawnym strony pozwanej umowę kredytu mieszkaniowego <span class="anon-block">(...)</span> nr. <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Kredyt, denominowany w walucie szwajcarskiej, został udzielony w kwocie stanowiącej równowartość 248 693, 66 CHF,z przeznaczeniem na spłatę wcześniejszego zobowiązania kredytowego powodów wobec Banku <span class="anon-block">(...)</span> S.A , zaciągniętego na cele mieszkaniowe . Suma kapitału kredytu została powiększona o równowartość kwoty 10 784 , 894 CHF z przeznaczeniem jej przez kredytobiorców na dowolny cel. <br/> </p> <p>Zabezpieczeniem spłaty kredytu była m. in. ustanowiona na rzecz banku hipoteka kaucyjna do kwoty 760 965, 30 na spółdzielczym prawie do lokalu położonym w <span class="anon-block">C.</span> przy ul. <span class="anon-block">(...)</span>. <span class="anon-block">(...)</span> dla którego prowadzona jest księga wieczysta nr <span class="anon-block">(...)</span>.</p> <p>Kredyt miał być wypłacony w transzach i spłacany w ratach kapitałowo - odsetkowych, w okresie pomiędzy 13 maja 2008r i 10 maja 2038r.</p> <p>Został udzielony w złotych, a jego kwota określona poprzez przeliczenie na walutę polską sumy wyrażonej w walucie, w której kredyt był denominowany, według kursu jej kupna , zgodnie z Tabelą kursów, obowiązującą w banku w dniu uruchomienia środków, w momencie dokonywania przeliczeń kursowych.</p> <p>Zmiana kursu waluty miała wpływać na wypłacane w złotych przez bank kwoty transz kredytu oraz na spłacane w złotych przez kredytobiorców raty kapitałowo – odsetkowe. Co do zasady, ryzyko związane ze zmianą kursu waluty, mieli ponosić kredytobiorcy.</p> <p>Kredyt spłacany miał być w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej, a do przeliczeń wysokości rat kapitałowo – odsetkowych spłacanego kredytu stosowany kurs sprzedaży danej waluty według Tabeli kursów z dnia spłaty. Stosowne kwestie przeliczeń zostały też uregulowane w Ogólnych warunkach umowy. Harmonogram spłat , przygotowany przez bank , był wyrażony w walucie szwajcarskiej.</p> <p>Powodowie udzielili bankowi pełnomocnictwa do rachunku rozliczeniowo – oszczędnościowego, umożliwiając w ten sposób pobieranie przez kredytodawcę środków z niego na obsługę kredytu.</p> <p>Wypłata środków z kapitału kredytu nastąpiła w dwóch częściach.</p> <p>Pierwsza ,w dniu 26 maja 2008r., na ogólną sumę 485 173, 18 zł.</p> <p>Druga,w dniu 20 czerwca 2008r., przekazana, podobnie jak poprzednia, zgodnie z dyspozycją kredytobiorców , przy czym bank przekazał do ich dyspozycji wówczas sumę 22 137 , 02 zł</p> <p>Z dalszej części ustaleń wynika , iż:</p> <p>kredytobiorcy potrzebowali środków na zakup mieszkania przeznaczonego wyłącznie na cele mieszkalne niezwiązane z działalnością gospodarczą, chociaż mieli pod jego adresem zarejestrowana działalność tego rodzaju , w ramach której prowadzili internetową sprzedaż kosmetyków. Działalność ta faktycznie wykonywana w innym miejscu. Mieszkanie, od chwili zakupu było wykorzystywane przez małżonków <span class="anon-block">U.</span> dla zaspokajania ich własnych potrzeb mieszkaniowych. Od roku 2019r jest przez nich wynajmowane.</p> <p>Przed podpisaniem umowy odbyli dwa – trzy spotkania z pracownikiem banku. Kredyt waloryzowany walutą szwajcarską został im przedstawiony jako opcja dla nich korzystna.</p> <p>Zostali zapewniani, iż kredyt w CHF jest bezpieczny, kurs stabilny, a oprocentowanie niskie.</p> <p>Przedstawiono im treść umowy bezpośrednio przed jej podpisaniem. Nie zostali zapoznani z symulacjami ewentualnego wzrostu zobowiązania kredytowego, przy podniesieniu się kursu wymiany złotówki i franka szwajcarskiego. Postanowienia umowne nie podlegały negocjacjom.</p> <p>Powodowie pozostawali i nadal pozostają w ustroju wspólnoty majątkowej małżeńskiej W</p> <p>Pismem z dnia 26 maja 2021 r. złożyli do banku reklamację, domagając się zwrotu , jako nienależnych , spłaconych w wykonaniu umowy, którą uznawali za nieważną , świadczeń w kwotach 118 101, 43 zł oraz 84 162 , 56 zł, której bank nie uznał.</p> <p>W okresie objętym żądaniem pozwu, pomiędzy 10 sierpnia 2011r i 8 stycznia 2021r małżonkowie <span class="anon-block">U.</span> zwrócili stronie pozwanej w wykonaniu umowy objętej sporem kwoty 18 677, 64 zł oraz 84 162, 56 zł , gdyż od daty podpisania aneksu do umowy kredytu , swoje zobowiązanie zwrotne realizowali w walucie szwajcarskiej,</p> <p>Sąd I instancji ustalił także , że :</p> <p>w dniu 31 października 2014r., ujawniono w KRS , iż strona pozwana przejęła <span class="anon-block">(...)</span> S.A.</p> <p>Na rozprawie w dniu 17 listopada 2022r., pouczeni przez Sąd I instancji o ewentualnych konsekwencjach rozliczeniowych uznania umowy kredytowej zawartej w dniu 13 maja 2008r za nieważną z powodu abuzywności części postanowień , powodowie oświadczyli iż wyrażają zgodę na unieważnienie umowy.</p> <p>Ocenę prawną , w ramach której roszczenie o ustalenie oraz niemal w całości roszczenie pieniężne powodów, zostały uznane za usprawiedliwione [ oddalenie powództwa odniosło się tylko do części roszczenia odsetkowego] ,</p> <p>Sąd Okręgowy oparł na stwierdzeniach i wnioskach , które zważywszy na wskazaną wyżej konieczność zachowania zwięzłości pisemnych motywów orzeczenia, można podsumować w następujący sposób :</p> <p>a/ powodowie , wbrew zarzutowi pozwanego banku, mają interes prawny , w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 189)">art. 189 kpc</a> , w żądaniu ustalenia , które sformułowali , tym bardziej , iż na datę orzekania o nim, nie spłacili jeszcze całości kapitału , a co więcej , ustanowione na ich nieruchomości lokalowej ograniczone <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19460570319" title="Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe - Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319 ()">prawo rzeczowe</a> w postaci hipoteki, nadal może wykorzystane wykorzystane przez stronę przeciwną . W tej sytuacji samo roszczenie pieniężne , nawet w sytuacji jego uwzględnienia przez Sąd, nie będzie mogło w pełni ochronić usprawiedliwionego interesu małżonków <span class="anon-block">U.</span> w relacjach z byłym kredytodawcą powstałych na tle umowy,</p> <p>b/ umowa zawarta przez powodów z poprzednikiem prawnym strony pozwanej - <span class="anon-block">(...)</span> S.A. w dniu 13 maja 2008r była przez prawo dopuszczalna już w tym czasie , zważywszy na ówczesne brzmienie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1)">art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe</a> , szczególnie interpretowanego przez pryzmat <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353<sup> <!-- -->1</sup> kc</a>, statuującego zasadę swobody umów,</p> <p>c/ umowa kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej , którą powodowie podpisali, mając, w relacji z kredytodawcą status konsumentów w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 22(1))">art. 22<sup> <!-- -->1</sup> kc</a>, zawiera takie postanowienia , które wypełniają wszystkie przesłanki normatywne uznania ich za abuzywne , w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385 <sup> <!-- -->1</sup> §1 kc.</a> </p> <p>Niedozwolony ich charakter jest konsekwencją przyznania wyłącznie bankowi , jako stronie umowy kredytu, uprawnienia do jednostronnego kształtowania wysokości zobowiązania kredytobiorców (zarówno wysokości kredytu przeliczonego na franki szwajcarskie, jak i rat kredytu waloryzowanych kursem franka szwajcarskiego).</p> <p>Wysokość tych zobowiązań - jak wynika z postanowień umowy z 13 maja 2008r. - miała być określana wedle kursu franka szwajcarskiego, ustalanego w Tabelach Kursowych strony pozwanej/ jej poprzednika prawnego/ , przy czym ani w części ogólnej ani w części szczególnej umowy, nie zostały określone zasady ustalania kursu tej waluty wobec złotego.</p> <p>Taka ich treść faktycznie pozostawiła bankowi dowolność w zakresie wyboru kryteriów ustalania kursu franka szwajcarskiego w stosowanych Tabelach, a przez to kształtowania wysokości zobowiązań klientów, których kredyt był denominowany w walucie szwajcarskiej,</p> <p>c/ takie postanowienia umowy kredytu, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są nietransparentne i naruszają równorzędność stron, albowiem pozostawiają pole do arbitralnego działania banku i obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem kursowym.</p> <p>Sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie interesów konsumenta polega w tym przypadku na uzależnieniu wysokości świadczenia banku oraz wysokości świadczenia konsumenta od swobodnej decyzji przedsiębiorcy.</p> <p>Zarówno przeliczenie kwoty kredytu na złotówki, w chwili jego wypłaty, jak i przeliczenie odwrotne, w chwili wymagalności poszczególnych spłacanych rat, służy bowiem określeniu wysokości świadczenia konsumenta. Takie uregulowanie umowne należy uznać za niedopuszczalne.</p> <p>Postanowienia waloryzacyjne zamieszczone w umowie kredytu objętej sporem – dotycząc świadczeń głównych stron - nie odpowiadały warunkom transparentności i czytelności albowiem kredytobiorcy nie byli w stanie ustalić kursu wymiany waluty stosowanego przez przedsiębiorcę dla braku wskazania , w kwestionowanych postanowieniach , jasnych kryteriów jego oznaczania.</p> <p>d/ po myśli wskazanej wyżej normy kodeksowej , postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy .</p> <p>Postanowienia zamieszczone w umowie nie były przedmiotem indywidualnych uzgodnień stron.</p> <p>Umowa została zawarta z zastosowaniem wzorca umownego. Powodowie nie mieli wpływu na ich treść.</p> <p>Za indywidualnie uzgodnione można uznać jedynie te postanowienia, które były przedmiotem negocjacji, bądź są wynikiem porozumienia lub świadomej zgody co do ich zastosowania, o której - w okolicznościach tej sprawy - w odniesieniu do klauzul waloryzacyjnych nie można, w sposób uzasadniony , mówić .</p> <p>e/ sądowa kontrola postanowień określających główne świadczenia stron pod kątem abuzywności jest dopuszczalna, albowiem sporne postanowienia nie zostały sformułowane jednoznacznie; prostym i zrozumiałym językiem.</p> <p>Zastosowanie dwóch różnych kursów waluty przy przeliczaniu świadczeń wypłacanych przez pozwany bank na rzecz konsumentów (kurs kupna) i świadczeń spełnianych przez nich na rzecz banku (kurs sprzedaży) , skutkowało możliwością jednostronnej zmiany wysokości zobowiązania kredytobiorców . Silniejsza strona stosunku kredytowego mogła w ten właśnie sposób kształtować wysokość zobowiązania strony słabszej.</p> <p>Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - w ocenie Sądu I instancji - nie wynika, aby strona pozwana spełniła wobec kredytobiorców obowiązek informacyjny w sposób właściwy.</p> <p>Pozwany bank nie udowodnił w postępowaniu aby informacje przekazane im przed zawarciem umowy , były na tyle obszerne i jasne, iż na ich podstawie, mogli się zorientować o skali ryzyka związanego z możliwą zmianą kursu walut i wpływu tej zmiany na wysokość całego zobowiązania kredytowego i poszczególnych rat.</p> <p>Prawidłowe wypełnienie obowiązku informacyjnego wymagało przekazania zaciągającym kredyt , pełnej informacji o ryzyku zarówno w odniesieniu do wysokości raty, jak i kapitału pozostałego do spłaty, jaka była możliwa do uzyskania w dacie zawarcia umowy.</p> <p>f/ skutkiem uznania za niedozwolone postanowień umownych dotyczących zasad ustalania kursów walut, jest konieczność ich pominięcia przy ustalaniu treści stosunku prawnego wiążącego konsumenta.</p> <p>Rodzi to takie następstwo , iż utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za uznaniem jej za nieważną w całości.</p> <p>g/ w warunkach nieważności umowy , to co <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">S. U.</span> świadczyli na rzecz strony pozwanej , a wcześniej jej poprzednika prawnego w jej wykonaniu , ma charakter nienależny i jako takie świadczenia te podlegają zwrotowi na ich rzecz na podstawie art. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1;art. 410 § 2)">art. 410 §1 i 2 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 kc</a> - w graniach ilościowych określonego przez nich roszczenia zwrotnego.</p> <p>Jak wynika z ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu, zapłacili , spłacając zobowiązanie kredytowe co najmniej kwoty : złotówkową i w walucie szwajcarskiej, dochodzone w rozstrzyganej sprawie.</p> <p>Dlatego , zdaniem Sądu I instancji , sformułowane przez nich żądanie zwrotne jest usprawiedliwione co do kwot głównych oznaczonych w roszczeniu pieniężnym w całości.</p> <p>Sąd oddalił powództwo w części dotyczącej pewnej części żądania odsetkowego.</p> <p>W tym zakresie stanął na stanowisku, iż , o opóźnieniu po stronie pozwanego banku w spełnieniu wskazanych świadczeń zwrotnych, można zasadnie mówić dopiero, kiedy prawidłowo pouczeni przez Sąd powodowie stanowczo oświadczyli , iż wyrażają zgodę na unieważnienie umowy , nie będąc zainteresowanymi w dalszym utrzymaniu umowy jako wiążącej obydwie strony.</p> <p>Stąd odsetki zostały zasądzone , zarówno od kwoty złotówkowej jak i wyrażonej we frankach szwajcarskich od dnia następnego po dniu złożenia przez nich takiego oświadczenia czyli od dnia 18 listopada 2022r. ,</p> <p>h/ Sąd I instancji nie podzielił sformułowanego przez bank zarzutu przedawnienia poddanych pod osąd w sprawie roszczeń pieniężnych argumentując , że ich wymagalność mogła nastąpić nie wcześniej aniżeli pod dacie złożenia przez powodów oświadczenia z dnia 17 listopada 2022r o którym była mowa wyżej. A to samo w sobie wyklucza trafność twego zarzutu strony pozwanej.</p> <p>Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu była norma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100;art. 100 zd. 2)">art. 100 zd. 2 kpc</a> , przy czym Sąd wskazał na przyczyny dla których nie podzielił wniosku powodów , domagających się zwielokrotnienia stawki wynagrodzenia dla reprezentującego ich w postępowaniu zawodowego pełnomocnika.</p> <p>Apelację od tego wyroku złożyła tylko strona pozwana , zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w zakresie punktów I, II i IV jego sentencji.</p> <p>We wniosku środka odwoławczego <span class="anon-block">(...)</span> S. A. wniósł o wydanie przez Sąd Odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego , którym powództwo zostanie oddalone w całości , a powodowie obciążeni kosztami procesu i postępowania apelacyjnego.</p> <p>W jej ramach pozwany bank podniósł zarzut zatrzymania świadczeń zasądzonych na rzecz powodów w nieprawomocnym orzeczeniu z dnia 1 grudnia 2022r., czasu do zaofiarowania przez kredytobiorców spełnienia na rzecz drugiej strony świadczenia odpowiadającego kwocie udzielonego kapitału- 507 310, 20 zł - lub zabezpieczenia jego zwrotu.</p> <p>Środek odwoławczy banku został oparty tylko na zarzutach materialnych;</p> <p>- naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie lub niepoprawne niezastosowanie :</p> <p>a/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 §1 kc</a> wz. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 2)">art. 58 §2 kc</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1)">69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe</a> , jako konsekwencji wadliwego uznania , iż umowa z dnia 13 maja 2008r jest nieważna , jako sprzeczna z naturą stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu , a także ze wskazaną normą <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 ()">Prawa bankowego</a> mimo , że już wówczas , kiedy była zawierana, kredyt denominowany w walucie szwajcarskiej mógł być zaciągany,</p> <p>b/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385<sup> <!-- -->1</sup> §1 kc</a> , wobec uznania części postanowień umowy objętej sporem , za mające niedozwolony charakter przez to , iż ich treść nie była pomiędzy stronami indywidualnie negocjowana przed jej podpisaniem, a one , w przyjętym umownie kształcie, są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy powodów jako konsumentów.</p> <p>Zdaniem strony skarżącej , postanowienia te nie realizują w szczególności normatywnych przesłanek oceny ich jako niedozwolonych. Co więcej , nawet gdyby taką ocenę potwierdzić , to umowa może być w dalszym ciągu wykonywana, bo skutku nieważności , potencjalna abuzywność, za sobą nie niesie.</p> <p>W szczególności powodowie , zważywszy na charakter umowy kredytu jako denominowanego w walucie szwajcarskiej, powinni, przy dalszym nią związaniu , zwrócić należne bankowi świadczenia w walucie szwajcarskiej.</p> <p>Błąd ten polegał także na tym , iż ocena niedozwolonego charakteru tych postanowień jest jedynie ogólna, nie odnosząc się do indywidualnie oznaczonych zapisów , w tym także ocenionych przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych towarzyszących podpisaniu umowy.</p> <p>Sąd I instancji nie wskazał - jak argumentował dalej bank- dokonując jej, indywidualnych przyczyn, dla których każde z kwestionowanych przez powodów – ale traktowanych indywidualnie - postanowień narusza dobre obyczaje i jest rażąco sprzeczne z interesami małżonków <span class="anon-block">U.</span> jako kredytobiorców.</p> <p>Dotyczy to we szczególności klauzul spreadu walutowego i ryzyka kursowego. Skarżący bank akcentował , że to kredytobiorcy wybrali taki rodzaj kredytu , który z tymi ryzkami bezpośrednio się wiązał , co tylko świadczy o równowadze kontraktowej stron, a nie o spełnieniu wskazanych wyżej przesłanek uznania tych postanowień za niedozwolone, w relacji umownej konsumentów z bankiem,</p> <p>c/ <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1;art. 410 § 2)">art. 410 §1 i 2 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 kc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 411;art. 411 pkt. 2)">art. 411 pkt 2 kc</a> , poprzez uwzględnienie pieniężnych żądań zwrotnych w sytuacji, gdy spełnione przez kredytobiorców świadczenia na rzecz banku , nie miały cechy nienależnych.</p> <p>Odpowiadając na apelację , powodowie domagali się jej oddalenia jako pozbawionej uzasadnionych podstaw oraz obciążenia skarżącego banku kosztami postępowania apelacyjnego.</p> <p>Przed rozpoznaniem środka odwoławczego strona skarżąca złożyła pismo procesowe z dnia 18 września 2024r wraz z wnioskami dowodowymi .</p> <p>Z treści objętych nim dokumentów wynika , że powodowie złożyli wobec banku, prawidłowo doręczone adresatowi w dniu 29 sierpnia 2024r , datowane na 1 sierpnia 2024r materialne oświadczenie o potrąceniu wierzytelności wzajemnych , z wierzytelnością <span class="anon-block">(...)</span> S.A. wobec nich , z tytułu udzielonego kapitału [ kwota 507 310, 20 zł] .</p> <p>Tym oświadczeniem objęli własne wierzytelności świadczenia z których były dochodzone w rozstrzyganym sporze oraz takie ,które nie były objęte jego granicami;</p> <p>a/ kwota 99 423, 79 zł., spłacona w okresie pomiędzy 10 czerwca 2008r i 11 lipca 2011r,</p> <p>b/ kwota 133 193, 45 zł., odpowiadająca przeliczonej na złote kwocie 29 309, 36 CHF, zwrócona bankowi w okresie pomiędzy 10 lutego 2021r i 10 czerwca 20024 / kwoty a/ i b/ nie były objęte żądaniem pieniężnym powodów w rozstrzyganej sprawie/ , oraz</p> <p>c/ 3 740, 01 zł., odpowiadająca skapitalizowanym odsetkom od zasądzonej w nieprawomocnym wyroku należności złotówkowej- 18 677, 64 zł - za okres od 18 listopada 2022r do 1 sierpnia 2024r. - jako dacie oświadczenia o potrąceniu ,</p> <p>d/ kwota 76 585,41zł. , odpowiadająca przeliczonej na złote kwocie 16 852 , 70 CHF, jako odsetkom ustawowym od zasądzonej kwoty w walucie szwajcarskiej- 84 1623, 56 CHF - za okres pomiędzy 18 listopada 2022r do 1 sierpnia 2024r,</p> <p>e/ kwoty 18 677,64 zł oraz 382 468,34 zł., odpowiadającej przeliczonej na złote kwocie frankowej w wysokości 84 162, 56 CHF /por.k. 238-240 akt /.</p> <p>W związku z tym oświadczeniem, strona skarżąca twierdziła , iż wierzytelność dochodzona pozwem uległa umorzeniu , a powództwo także z tego powodu, w zakresie żądań pieniężnych powinno ulec oddaleniu, przy obciążeniu kredytobiorców kosztami postępowania.</p> <p>Odpowiadając na to stanowisko powodowie, w piśmie procesowym z dnia 3 października 13 stycznia 2024r wraz z załącznikami / por . k. 246-252 akt / , zakwestionowali w szczególności dochowanie terminu złożenia przez bank procesowego zarzutu potrącenia [ o ile w ten sposób należałoby traktować wskazane pismo banku]. Wskazywali na okres czasu , który upłynął pomiędzy datą wymagalności wierzytelności banku z tytułu zwrotu kapitału, a dniem złożenia do Sądu Apalacyjnego pisma z dnia 18 września 2024r .W szczególności zaakcentowali to ,iż strona pozwana nie dowiodła, w jakiej dacie jej wierzytelność, z tytułu zwrotu kapitału, uzyskała walor wymagalności.</p> <p>Powodowie wskazywali również , iż w rozstrzyganej sprawie nie formułują własnego procesowego zarzutu potrącenia własnych wierzytelności z tytułu nienależnie spełnionych świadczeń ze wskazaną pretensją finansową banku.</p> <p> <strong> <!-- -->Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny rozważył :</strong> </p> <p>Środek odwoławczy banku nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.</p> <p>Sąd II instancji rozpoznający apelację jest związany zarzutami natury procesowej.</p> <p>Strona skarżąca nie formułuje żadnych tego rodzaju zarzutów, w tym takich , które odnosiłyby się do sposobu dokonania przez Sąd niższej instancji oceny zgromadzonych dowodów oraz takich, za pomocą których negowałaby dokonane przez ten Sąd ustalenia faktyczne doniosłe dla rozstrzygnięcia.</p> <p>Te zaniechania mają tę konsekwencję , iż Sąd Odwoławczy , jest zobowiązany przyjmować , iż strona skarżąca tej oceny i opartych na niej ustaleń nie neguje a , co za tym idzie , iż fakty te są skonstatowane przez Sąd niższej instancji poprawnie.</p> <p>Zatem ustalenia te przyjmuje za własne.</p> <p>Konieczne jest jednak ich uzupełnienie dla którego podstawą są niekwestionowane przez strony sporu , załączone do akt oświadczenie banku o skorzystaniu z prawa zatrzymania do kwoty udzielnego kredytu , a także oświadczenie powodów o skorzystaniu z materialnego oświadczenia o potrąceniu , o których była mowa już wcześniej.</p> <p>Odwołując się do ustaleń , w tym poszerzonych o uzupełnienie dokonane przez Sąd Apelacyjny , przechodząc do weryfikacji sformułowanych przez bank zarzutów materialnych ;</p> <p>nie można podzielić tego , w ramach którego <span class="anon-block">(...)</span>. S.A. podnosi naruszenie przez Sąd niższej instancji <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 58;art. 58 § 1)">art. 58 §1 kc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 58;art. 58 § 2;art. 69;art. 69 ust. 1)">art. 58 §2 i art.69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe</a>.</p> <p>Umowa zawarta przez <span class="anon-block">J. U.</span> i <span class="anon-block">S. U.</span> z <span class="anon-block">(...)</span> S.A. z siedzibą w <span class="anon-block">H.</span> w dniu 13 maja 2008r. była umowa kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej.</p> <p>Możliwość zawierania tego rodzaju umów nie była wykluczona już w czasie, kiedy powodowie związali się z bankiem kontraktem kredytowym. Źródłem takiego uprawnienia był przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19971400939" title="Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe - Dz. U. z 1997 r. Nr 140, poz. 939 (art. 69;art. 69 ust. 1)">art. 69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe</a>, dotyczący konstrukcji umowy kredytu w ogólności, w brzmieniu ówczesnym , odczytany przez pryzmat statuowanej przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353<sup> <!-- -->1</sup>kc</a> zasady swobody umów. Takie stanowisko zajął właśnie Sąd I instancji uznając , że z tej przyczyny umowa zawarta przez powodów z poprzednikiem prawnym strony pozwanej, nie jest nieważna.</p> <p>Nie ma racji strona skarżąca podnosząc także pozostałe zarzuty materialne.</p> <p>Przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385<sup> <!-- -->1</sup> § 1</a> i następnych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> , dotyczące niedozwolonych postanowień umownych mają charakter szczególny , w stosunku do tych norm <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a> , które mają generalne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy i oceny jej potencjalnej nieważności jako sprzecznej z prawem.</p> <p>Stanowią one implementację w polskim porządku prawnym , postanowień Dyrektywy nr. 93/13/ EWG, w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich.</p> <p>Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, zobowiązane są tak dalece, jak jest to możliwe, dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu tej Dyrektywy, tak aby osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się do art. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.</p> <p>/por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 VI 2016 r., C-377/14./.</p> <p>Przewidziana przez <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1))">art. 385<sup> <!-- -->1</sup>kc</a> sankcja bezskuteczności wobec konsumenta niedozwolonego postanowienia umownego, ma dla jego interesu i pozycji wobec drugiej – silniejszej strony kontraktu - działanie ochronne i jest dla niego obiektywnie korzystniejsza, aniżeli sankcja nieważności wynikająca z norm ogólnych <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">kodeksu cywilnego</a>.</p> <p>W ten sposób konsument jest chroniony przed upadkiem całej umowy. To on może zrezygnować z przysługującej mu ochrony prawnej przed nieuczciwymi postanowieniami czynności prawnej co spowoduje , że od jego swobodnej i uświadomionej decyzji zależy , czy uznaje , iż jego interes przemawia dostatecznie za tym , że pomimo abuzywności niektórych spośród postanowień, umowa będzie nadal obwiązywać. Zatem normę 385<sup> <!-- -->1</sup> <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a> należy traktować jako lex specialis względem ogólnej regulacji kodeksowej .</p> <p>Stosując ją w odniesieniu do postanowień umownych zawartych w umowach kredytu /denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej / trzeba w szczególności pamiętać, iż :</p> <p>decydująca dla oceny niedozwolonego charakteru postanowień umownych jest data podpisania umowy kredytowej oraz to, czy podmiot profesjonalny – w rozpoznawanej sprawie bank - miał chociażby potencjalną możliwość, na ich podstawie , jednostronnego kształtowania zakresu obowiązków umownych konsumenta ,w tym poprzez mechanizm waloryzacji jego zobowiązania walutą obcą / w rozpoznawanej sprawie franka szwajcarskiego/.</p> <p>Wbrew argumentacji apelującego banku Sąd Okręgowy nie popełnił zarzucanych mu błędów zastosowania <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1;art. 385(1) § 2)">art. 385<sup> <!-- -->1 </sup>§1 i 2 kc</a> ,w powiązaniu z innymi , powołanymi przez stronę skarżącą normami , trafnie przyjmując abuzywność postanowień umowy stron, w szczególności tych , określających sposób waloryzacji /przeliczenia / waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie, według Tabeli Kursów obowiązujących najpierw w <span class="anon-block">(...)</span> Bank <span class="anon-block">(...)</span> S.A.,a następnie w <span class="anon-block">(...)</span>. S.A.</p> <p>To ten właśnie mechanizm , na zastosowanie którego kredytobiorcy ,jako klienci banku, nie mieli żadnego realnego – rzeczywistego - wpływu , decydował o wysokości ich zobowiązania / salda kredytu /.</p> <p>Był on wprowadzony jednostronnie przez kredytodawcę, na podstawie wzorca umownego i ostatecznie decydował o tym ile pieniędzy zostało klientom udostępnione przez udzielający kredytu podmiot oraz w jaki sposób poszczególne raty kapitałowo – kredytowe wpływały na rzeczywiste zmniejszenie ich długu wynikającego z umowy.</p> <p>Taki ich charakter prowadził do nieważności umowy jako całości albowiem nie mogła ona nadal funkcjonować, w warunkach uznania tych klauzul za nie wiążące kredytobiorców.</p> <p>Dodać jeszcze należy , iż jak wynika z ustaleń poczynionych w postępowaniu, żadne postanowienie umowne spośród tych , które składały się na mechanizm służący opisanym wyżej przeliczeniom , nie zostało z nimi indywidualnie uzgodnione.</p> <p>W szczególności bank nie dowiódł- mimo , że to na nim spoczywał obowiązek w tym zakresie- faktów pozwalających na wniosek przeciwny. Kredytobiorcy dokonali jedynie wyboru gotowego produktu przygotowanego przez przedsiębiorcę ,w formie wzorca.</p> <p>W tym kontekście dodać jeszcze dla porządku należy , iż wbrew stanowisku strony skarżącej , powodowie nie mieli swobody w wyborze rodzaju produktu kredytowego skoro , jak wynika z ustaleń , poprzednik strony pozwanej oferując im kredyt denominowany w CHF , wskazał jedynie na korzyści wynikające z takiego kredytu, w kontekście stabilności waluty szwajcarskiej w czasie.</p> <p>O żadnych negocjacjach treści postanowień umownych nie można po stronie powodów , zasadnie mówić.</p> <p>Trzeba jeszcze dodać w związku z tym , iż dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że dowiedział się o treści postanowień których niedozwolony charakter podnosi, w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje.</p> <p>Konieczne jest udowodnienie przez przedsiębiorcę , szczególnie jeżeli posługuje się przygotowanym przez siebie wzorcem , wspólnego ustalenia ostatecznej ich treści , w wyniku rzetelnych negocjacji, w ramach których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez niego i włączone do umowy na jego żądanie.</p> <p>/ por. w tej materii także judykat Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 2019r , sygn.IV CSK 443/18 , powołany za zbiorem Legalis /.</p> <p>Takich indywidualnych uzgodnień przed podpisaniem umowy z dnia13 maja 2008r. nie było, w tym w szczególności w odniesieniu do postanowień określających sposób, w jaki kwota kredytu i sumy rat kapitałowo- odsetkowych , będą przeliczane z waluty szwajcarskiej na polską i odwrotnie.</p> <p>W ocenie Sądu II instancji , kwestionowane przez powodów postanowienia umowne dotyczyły świadczeń głównych stron.</p> <p>Za utrwalone ,w konsekwentnym orzecznictwie sądów powszechnych , a w szczególności Sądu Najwyższego, należy uznać zapatrywanie zgodnie z którym tak właśnie należy kwalifikować postanowienia umowne składające się na mechanizm przeliczeniowy , w kredytach denominowanych w walucie obcej [szerzej - waloryzowanych walutą obcą ]</p> <p>/ por. powołane jedynie przykładowo wyroki Sądu Najwyższego: z 4 kwietnia 2019 r., sygn. III CSK 159/17, z 9 maja 2019 r., sygn. I CSK 242/18 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. V CSK 382/18., wskazane za zbiorem Legalis /.</p> <p>Obowiązek zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu w oznaczonych terminach spłaty , stanowi główne świadczenie kredytobiorcy. Natomiast klauzula według której dochodzi do przeliczenia dokonywanych przez niego wpłat rat na walutę obcą [ w tym przypadku na franka szwajcarskiego ] , wpływa na wysokość tego świadczenia. To z zastosowania tego mechanizmu wynika , w jakiej wysokości świadczenie główne ma być spełnione, co tym bardziej upewnia poprawność takiej jej kwalifikacji.</p> <p>Wobec powyższego poddanie tych postanowień umownych kontroli pod kątem abuzywności jest możliwe tylko pod warunkiem, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny ( <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385<sup> <!-- -->1</sup> § 1</a> zd. drugie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">k.c.</a>) a zatem jeżeli nie zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem , nie spełniając tym samym wymogu przejrzystości materialnej wynikającej z art. 4 ust. 2 oraz art. 5 Dyrektywy nr 93/13/ EWG.</p> <p>Jak wyjaśnił TSUE w wyroku z dnia 20 września 2017 r. ,w sprawie o sygnaturze C - 186/16, wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem oznacza, że warunek ten musi zostać zrozumiany przez konsumenta zarówno w aspekcie formalnym i gramatycznym, jak i w odniesieniu do jego konkretnego zakresu, tak aby właściwie poinformowany , a przy tym, jako osoba dostatecznie uważna i rozsądna , mógł nie tylko dowiedzieć się o możliwości wzrostu lub spadku wartości waluty obcej, ale również miał realną możliwość oszacowania konsekwencji ekonomicznych takiego potencjalnego następstwa dla swoich zobowiązań finansowych.</p> <p>Zdaniem Sądu II instancji, ustalenia faktyczne poczynione w postępowaniu nie dają dostatecznych podstaw do uzasadnionego przyjęcia, iż w momencie zawierania umowy, kredytobiorcy mieli możliwość uzyskania pełnego rozeznania co do wysokości świadczenia, które będą mieli obowiązek spełnić oraz i w szczególności , co do ryzyka zmiany kursu waluty w przyszłości i wpływu tej zmiany na rzeczywiste saldo ich zobowiązania , przekładające się wprost na ich sytuację ekonomiczną , w dającym się przewidzieć realnie okresie , zważywszy , iż [ w realiach faktycznych rozstrzyganej sprawy] mieli związać się z bankiem węzłem obligacyjnym na okres trzydziestu lat.</p> <p>W szczególności brak było , w dniu zawierania umowy , możliwości ustalenia wysokości zobowiązania ratalnego kredytobiorców wobec banku , / rat kapitałowo - odsetkowych / albowiem wysokość ta zależna była od danych zamieszczonych w nieokreślonej w umowie Tabeli Kursów, stosowanej przez bank . Przy tym sposób zamieszczania w niej tych danych także był pozostawiony wyłącznej jego decyzji. Klienci – konsumenci - nie mieli możliwości ich sprawdzenia ani, tym bardziej, jakiegokolwiek wpływu na ich rzeczywistą wysokość. Tym samym warunek jednoznaczności klauzuli denominacyjnej /przeliczeniowej i kursowej/ , nie został w umowie stron spełniony.</p> <p>/ por. w tej materii także stanowisko SN zawarte w judykacie z 19 kwietnia 2021r., sygn. III CSK 159/17- powołanym za zbiorem Lex /.</p> <p>Okoliczności ustalone w sprawie nie pozwalają na potwierdzenie , iż kredytobiorcy zostali, przed podpisaniem umowy, w sposób jasny , możliwie pełny i zrozumiały poinformowani o ryzyku walutowym, związanym z możliwością niekorzystnych zmian kursu franka szwajcarskiego w czasie. Przy tym nie można uznać, że obowiązek ten został spełniony przez bank, który poprzestał na ogólnym pouczeniu o możliwości wzrostu kursu w czasie trwania umowy i wynikającym stąd wpływie na wzrost zakresu obowiązku finansowego klientów – konsumentów.</p> <p>Dodać do tego należy , iż dla potwierdzenia wypełnienia przez bank obowiązków informacyjnych dotyczących ryzyka kursowego , nie jest wystarczające odebranie od konsumenta , standardowego oświadczenia, iż o takim ryzyku został poinformowany, a taką formę właśnie przybrały oświadczenia podpisane przez kredytobiorców- strony umowy z 13 maja 2008r.</p> <p>/ por. w tej materii także wyrok SN z 27 listopada 2019r., sygn. II CSK 483/18 powołany za zbiorem Lex /.</p> <p>Zgodnie z aktualnie obowiązującą w judykaturze wykładnią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385<sup> <!-- -->1</sup> §1 k.c.</a> nie budzi wątpliwości, iż postanowienia umowy, które określają zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu waloryzowanego pieniądzem obcym na złotówki przy wypłacie kredytu, a także spłacanych rat na taki pieniądz, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych.</p> <p>/ por. wskazane tylko ilustracyjnie orzeczenia SN z 27 lutego 2019 r. sygn. II CSK 19/18 i z 29 października 2019 r. sygn. V CSK 382/18 , powołane za zbiorem Legalis /</p> <p>Klauzule takie mają charakter abuzywny, gdyż kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy. Przy czym sprzeczność z dobrymi obyczajami i naruszenie tych interesów polega ,w tym wypadku, na uzależnieniu wysokości świadczenia banku i konsumenta od swobodnej decyzji silniejszej strony stosunku zobowiązaniowego / przedsiębiorcy/.</p> <p>/ por. tylko ilustracyjnie wyroki SN z 13 grudnia 2018 r., sygn. V CSK 559/17 i z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V CSK 382/18 powołany za zbiorem Legalis /.</p> <p>Stąd nietrafną jest argumentacja strony skarżącej podnoszona w ramach zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 385(1);art. 385(1) § 1)">art. 385<sup> <!-- -->1</sup>§1 kc</a> , iż Sąd I instancji nie dokonał prawidłowej oceny postanowień umowy składających się na mechanizm przeliczeniowy z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów , doniosłych dla pozycji zobowiązujących się kredytowo wobec banku – przedsiębiorcy , w ramach stosunku umownego ani też nie wskazał dlaczego te kryteria ustawowe uznaje , w rozstrzyganej sprawie, za spełnione.</p> <p>Powodowie chcieli uzyskać pieniądze w walucie polskiej, z przeznaczeniem na pokrycie kosztów finansowania zakupu <span class="anon-block">(...)</span> w budynku nr <span class="anon-block">(...)</span> przy ul. <span class="anon-block">(...)</span>.<span class="anon-block">(...)</span> w <span class="anon-block">C.</span> , który aktualnie wynajmują.</p> <p>Od banku otrzymali złotówki i w tej walucie także spłacali , przez większość okresu realizacji umowy, zobowiązanie zwrotne wobec poprzednika , a później wobec obecnego oponenta procesowego.</p> <p>Rozmiar tak sumy kapitału oraz skala długu drugiej strony stosunku kredytowego , będąc kształtowanymi przez , oznaczony przez bank jednostronnie, mechanizm przeliczenia, w ramach mechanizmu denominacji , wyklucza przyjęcie argumentów strony skarżącej za uzasadnione.</p> <p>Dlatego , w ocenie Sądu Apelacyjnego, postanowienia łączącej strony umowy, zawartej w dniu 13 maja 2008r., w zakresie ryzyka walutowego oraz określające wskazany wyżej sposób dokonywania przeliczeń walut polskiej i szwajcarskiej , w odwołaniu się do danych kursowych kształtowanych jednostronnie przez bank, przybierających postać przygotowanych przezeń i obowiązujących w nim Tabel Kursów, uznać należy, za niedozwolone.</p> <p>Nie ma znaczenia dla tej oceny to, w jaki sposób umowa w rzeczywistości była wykonywana i czy oraz w jaki sposób , po jej zawarciu , zmieniała się jej treść.</p> <p>/ por. także uchwalę[ 7] Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 29/17 powołaną za zbiorem Lex./.</p> <p>Przechodząc do oceny skutków niedozwolonego charakteru tych postanowień , wskazać na wstępie należy , iż zgodnie z treścią uchwały SN z dnia 7 maja 2021 sygn. III CZP 6/21 , powołanej za zbiorem Lex /, której stanowisko Sąd II instancji, w składzie rozpoznającym sprawę podziela, niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść konsumenta, który ewentualnie może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie / postanowienia/ i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną.</p> <p>W rozpoznawanej sprawie , stanowisko powodów było jednoznaczne co do tego, iż nie są zainteresowani , w warunkach abuzywności części postanowień, w utrzymaniu w dalszym ciągu umowy jako obowiązującej pomiędzy stronami.</p> <p>Eliminacja tych postanowień z umowy powoduje brak możliwości określenia mechanizmu oznaczenia wysokości świadczenia jakie konsumenci - kredytobiorcy - mają otrzymać od drugiej strony- skoro- jak w rozstrzyganej sprawie - otrzymali świadczenie w walucie polskiej , po jego przeliczeniu według kursu / ceny / kupna waluty szwajcarskiej oraz zostali zobowiązani zwrócić na rzecz banku , w ramach umowy kredytu denominowanego w walucie szwajcarskiej , w odwołaniu się do kursu jej sprzedaży przez pozwany bank, wedle którego, [ w stanie faktycznym rozstrzyganej sprawy ] przeliczana miała być wpłata złotówkowa, mająca prowadzić do ograniczenia ich długu.</p> <p>Zgodnie ze stanowiskiem TSUE wyrażonym w motywach wyroku z dnia 3 października 2019r sygn. C – 260/18 , postanowienie art. 6 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG , należy wykładać w ten sposób [a jest to wykładania, którą Sądy krajowe muszą brać pod uwagę przy rozstrzyganiu indywidualnych spraw, są bowiem nią związane ], iż stoi ono na przeszkodzie wypełnianiu luk w umowach spowodowanych eliminacją klauzul uznawanych za niedozwolone , wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, nie będących przepisami dyspozytywnymi lub takimi , które będą mieć zastosowanie dlatego , że strony umowy wyrażą na to wolną i uświadomioną zgodę.</p> <p>Takiej regulacji ,[ jak dotąd] w polskim porządku prawnym brak.</p> <p>Nie można też w sposób usprawiedliwiony przyjmować , że wolą stron umowy , w maju 2008r. było zaciągnięcie przez małżonków <span class="anon-block">U.</span> zobowiązania kredytowego waloryzowanego walutą obcą , bez mechanizmu waloryzacji wzajemnych świadczeń , na podstawie kursów waluty polskiej i szwajcarskiej, przy równoczesnym pozostawieniu wskaźnika referencyjnego LIBOR, stosowanego tylko w kredytach walutowych oraz kredytach waloryzowanych do takiego zagranicznego pieniądza.</p> <p>Analiza treści pozostałych postanowień umownych w tym w szczególności tych,które określały sposób wypłaty kwoty kredytu i warunki jej spłaty, takiemu zamiarowi w sposób nie budzący wątpliwości zaprzecza , by przypomnieć tylko sposób określenia wysokości należności odsetkowej i sposobu jej wyrażenia.</p> <p>Skoro tak , to uzasadnionym jest wniosek zgodnie z którym tego rodzaju zabiegi , jakie postuluje bank, motywując omawiane zarzuty materialne , mające polegać na doprowadzeniu do utrzymania umowy w mocy, są - szczególnie przy stanowczym- zrelacjonowanym wyżej , stanowisku procesowym powodów, niedopuszczalne, skoro prowadziłoby to , do tak znacznego przekształcenia umowy, iż wywołałoby skutek nie dający się pogodzić z charakterem stosunku prawnego nawiązanego przez strony.</p> <p>Trzeba także podkreślić , iż eliminacja postanowień niedozwolonych , o ile nie miałoby prowadzić do nieważności umowy jako całości ,[ a wobec tego do oddalenia roszczenia ustalającego poddanego pod osąd w rozstrzyganej sprawie] , musi zapewniać , że prawa i obowiązki stron są nadal ściśle oznaczone i w tym zakresie nie zachodzi skutek deformacji regulacji umownej, [także z punktu widzenia celu jaki strony chciały osiągnąć, wyrażając wzajemny konsens poprzez zawarcie umowy kredytowej określonego rodzaju, na oznaczonych naówczas warunkach].</p> <p>W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju deformacja , przy aprobacie dla argumentacji apelacyjnej banku , zwłaszcza zaważywszy na charakterystyczne elementy kredytu waloryzowanego walutą obcą , miałaby,przy jej potencjalnym utrzymaniu , miejsce.</p> <p>W sposób nieuzasadniony strona skarżąca odwołuje się do zarzutu naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 1;art. 410 § 2)">art. 410 § 1 i 2 kc</a> w zw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 kc</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 411;art. 411 pkt. 2)">411 pkt 2 kc.</a> </p> <p>Nie dostrzega , że to co <span class="anon-block">J.</span> i <span class="anon-block">S. U.</span> objęli tym żądaniem zapłaty, stanowi część świadczenia pieniężnego , które spełnili na rzecz <span class="anon-block">(...)</span> S.A. / jego poprzednika prawnego/ ,w wykonaniu umowy kredytowej . Uwzględnione zaskarżonym wyrokiem roszczenie zwrotne jest wynikiem uznania , iż podstawa świadczeń wzajemnych stron od samego początku nie istniała, wobec nieważności umowy, która była dla nich źródłem i racją prawną./ condictio sine causa /.</p> <p>Stąd i świadczenia dotąd spełnione / przez obydwie strony czynności prawnej z 13 maja 2008r./ , należy kwalifikować jako nienależne.</p> <p>Odeprzeć należy zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 411;art. 411 pkt. 2)">art. 411 pkt 2 kc</a> dlatego , iż norma ta dotyczy przypadków wyłączenia obowiązku zwrotu świadczenia nienależnego , w zupełnie odmiennej ,niż ustalona w rozstrzyganej sprawie sytuacji, kiedy tylko i wyłącznie wzgląd na szczególne wartości o charakterze moralnym, usprawiedliwiają wyłączenie takiego zwrotu po stronie podmiotu znajdującego się wyjątkowej sytuacji. Taka po stronie <span class="anon-block">(...)</span>. S.A. w sposób oczywisty nie ma miejsca.</p> <p>Sąd II instancji uznał za niezasadny , podniesiony na apelacyjnym etapie sporu stron przez bank zarzut zatrzymania do kwoty udzielonego powodom kapitału.</p> <p>Powołując się na mogące być uznane za ukształtowane najbardziej aktualne orzecznictwo SN , co do merytorycznej zasadności takiego zarzutu w tzw. „ sprawach frankowych „ / por. spośród kilku , stanowisko SN zawarte w judykacie z dnia 24 października 2024r , sygn. I CSK 2443/24 – powołanym za zbiorem Lex / , które Sąd Apelacyjny, w składzie rozpoznającym sprawę podziela ; przyjąć należy , iż w sytuacji gdy strona sporu , szczególnie bank – przedsiębiorca w relacji z konsumentem może skutecznie powołać zarzut potrącenia wierzytelności wzajemnej , wobec pretensji finansowej drugiej strony , nie jest uprawniona do korzystania z zarzutu zatrzymania w powołaniu się , jako na jego źródło , na taką wierzytelność własną. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozstrzyganym sporze , a , jak dotąd bank z możliwości potrącenia nie zdecydował się skorzystać .</p> <p>Sąd Odwoławczy nie poddawał ocenie w rozstrzyganej sprawie zarzutu spełnienia świadczenia , którym w istocie jest stanowisko banku , zawarte w piśmie procesowym z dnia 18 września 2024r.</p> <p>Podkreślić na wstępie należy , że w rozstrzyganej sprawie, żadna ze stron sporu nie podniosła formalnie procesowego zarzutu potrącenia wierzytelności wzajemnych w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 203(1))">art. 203<sup> <!-- -->1</sup> kpc</a>.</p> <p>Już to zaniechanie wykluczało podjęcie przez Sąd Odwoławczy oceny wpływu na roszczenie pieniężne powodów poddane pod osąd w sprawie , ich materialnego oświadczenia z dnia 1 sierpnia 2024r.</p> <p>Po wtóre , nawet gdyby przyjąć najbardziej liberalną interpretację treści pisma banku, którym poinformował Sąd o złożeniu tego oświadczenia przez oponentów procesowych , [dla której nota bene brak podstaw , w warunkach gdy bank był w postępowaniu profesjonalnie zastępowany] i taktować je jako zawierające taki zarzut sensu largo - skoro przybrał formę twierdzenia o wygaśnięciu zobowiązania pieniężnego banku jako skutku potrącenia dokonanego przez byłych kredytobiorców , to wskazać należy ,że:</p> <p>a/ bank nie dowodził , czy i w jakiej dacie , jego wierzytelność wzajemna z tytułu zawrotu kapitału kredytu uzyskała walor wymagalności ,</p> <p>b/ porównanie daty doręczenia stronie pozwanej tego oświadczenia małżonków <span class="anon-block">U.</span> oraz daty nadania pisma banku z dnia 18 września 2024r do Sądu II instancji / por. k. 239-240 akt oraz k. 244 akt / jednoznacznie wskazuje ,że termin dwutygodniowy o jakim mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (§ 2;art. 203(1))">§2 art. 203<sup> <!-- -->1</sup> kpc</a> nie został przez stronę skarżącą dochowany / nawet gdyby założyć , iż tylko jego zachowanie byłoby warunkiem podjęcia przez Sąd Odwoławczy oceny tak - szeroko rozumianego- procesowego zarzutu potrącenia.</p> <p>c/ bank twierdząc , iż na skutek złożenia przez powodów oświadczenia z dnia 1 sierpnia 2024r doszło do wygaśnięcia w całości ich wierzytelności świadczenia z których / wyrażone w pieniądzu polskim i szwajcarskim / zostały nieprawomocnie zasądzone przez Sąd I instancji w kwestionowanym wyroku , przy przeciwnym stanowisku kredytobiorców, nie podjął żadnej inicjatywy dowodowej aby podnoszony przez siebie skutek wykazać.</p> <p>Trzeba przy tym już tylko na marginesie dostrzec , iż taka inicjatywa była konieczna skoro sposób zaliczenia pretensji finansowych powodów wobec wierzytelności banku z tytułu kapitału, obejmował w znacznej części wierzytelności nie objęte sporem w sprawie, a sposób wyliczenia wysokości tych , które mieściły się jego granicach, także budzi wątpliwości , chociażby co do zastosowanego mechanizmu przeliczenia waluty szwajcarskiej oraz odsetek od niej, na złote.</p> <p>Wszystko to dało podstawę Sądowi II instancji do wniosku , że ewentualny materialny skutek potrącenia , nie będąc przedmiotem jego weryfikacji w rozstrzyganej sprawie, nie mógł mieć wpływu na to, w jaki sposób została oceniona apelacja strony pozwanej.</p> <p>Oczywiście , co należy podkreślić , to stanowisko w żaden sposób nie wpływa na zakres i ostateczną treść oceny tego zarzutu , w ewentualnym odrębnym postępowaniu w ramach którego bank może dochodzić świadczenia zwrotnego z tytułu udzielonego kapitału kredytu.</p> <p>Z podanych przyczyn w uznaniu apelacji strony pozwanej za nieuzasadnioną , Sąd Odwoławczy orzekł o jej oddaleniu , na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 kpc</a> / pkt 1 sentencji motywowanego wyroku /.</p> <p>Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego była norma <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 §1 i 3 kpc</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 §1 kpc</a>. i wynikająca z niej dla wzajemnego rozliczenia stron z tego tytułu , zasada odpowiedzialności za wynik sprawy.</p> <p>Należna powodom- łącznie - ich kwota ,odpowiada wynagrodzeniu reprezentującego ich zawodowego pełnomocnika - radcy prawnego , ustalonemu , jako pochodna wartości przedmiotu zaskarżenia , na podstawie §2 pkt 7 w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 [ jedn. tekst DzU z 2018 poz.265 ].</p> <p>Suma należna z tytułu rozliczeń kosztowych została zasądzona, po myśli <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1(1))">art. 98 §1<sup> <!-- -->1</sup>kpc</a> w zw z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391;art. 391 § 1)">art. 391 §1 kpc</a> wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie , o których Sąd II instancji był obowiązany orzec z urzędu. / pkt 2 sentencji motywowanego orzeczenia/.</p> </div>