I OZ 1031/19

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 1384/19 o odrzuceniu skargi K.J. o wznowienie postępowania zakończonego Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2133/18 postanawia: odrzucić zażalenie. UZASADNIENIE K.J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2133/18. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że żąda wznowienia postępowania ze względu na wykrycie i uzyskanie nowych środków dowodowych. Postanowieniem z 27 sierpnia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dalej również jako "WSA", odrzucił przedmiotową skargę. W uzasadnieniu wskazał, że K.J. nie oparł skargi o wznowienie postępowania na żadnej z podstaw wymaganych przepisami. W szczególności nie jest to podstawa wskazana w art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), dalej jako "p.p.s.a.", choć skarżący powołał się na treść tego przepisu. W tym samym dniu wydano zarządzenie o doręczeniu stronom odpisu wskazanego powyżej postanowienia z uzasadnieniem oraz pouczeniu skarżącego o zażaleniu. Zażalenie na przedmiotowe postanowienie wywiódł K.J., wnosząc o jego uchylenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Na wstępie wskazać należy, iż skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, mającym na celu wzruszenie prawomocnego orzeczenia sądu i doprowadzenie do ponownego rozpoznania sprawy. Postępowanie ze skargi o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów: badania dopuszczalności tej skargi przez sąd i ewentualnie następnie badania jej zasadności. Te dwa etapy poprzedza ocena skargi przez przewodniczącego wydziału pod względem spełnienia warunków formalnych pisma procesowego i warunków fiskalnych. W orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi jako pisma procesowego (art. 46-47 p.p.s.a.) podstawą odrzucenia skargi o wznowienie jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 276 p.p.s.a. Skarga nieopłacona (pomimo wezwania przewodniczącego wydziału) podlega odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania, która spełnia warunki formalne pisma procesowego kierowana jest na posiedzenie niejawne celem dokonania przez sąd oceny jej dopuszczalności, czyli stwierdzenia czy zachowany został termin do jej wniesienia, czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 280 § 1 p.p.s.a.) i czy nie występują przesłanki z art. 285 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie omówienia wymaga kwestia środka odwoławczego, który przysługuje stronie od postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania w oparciu o art. 280 p.p.s.a. w zw. z art. 271. Art. 272, art. 273 p.p.s.a. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 276 p.p.s.a. do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej, przy czym, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 193 p.p.s.a. jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Jak stanowi natomiast art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. We wskazanych powyższej przypadkach, gdy skarga kasacyjna nie przysługuje zastosowanie ma art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią na postanowienie o odrzuceniu skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 przysługuje zażalenie. Tak więc zasadą jest, że od postanowień kończących postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna. Wyjątki od tej zasady wymienione w art. 173 § 1 p.p.s.a. nie mogą być wykładane rozszerzająco. Postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydane na podstawie art. 280 § 1 lub na podstawie art. 281 p.p.s.a. nie zostało wymienione w art. 173 p.p.s.a. jako jeden z wyjątków od zasady. Zatem od takiego postanowienia przysługuje skarga kasacyjna (por. postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2018 r., II OZ 372/18, postanowienie NSA z 12 września 2018 r., II FZ 545/18, postanowienie NSA z 3 kwietnia 2019 r., II OZ 40/19). W przedmiotowej sprawie niespornym jest, że na skutek błędnego pouczenia przez Sąd pierwszej instancji skarżący wniósł zażalenie, a nie skargę kasacyjną. Niesporne jest również, że zażalenie to zostało sporządzone przez stronę samodzielnie, a nie przez profesjonalnego pełnomocnika. Stosownie bowiem do art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z uwzględnieniem art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a., w których określony został katalog podmiotów zwolnionych od obowiązku zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący był adwokatem lub radcą prawnym, ani którymkolwiek z podmiotów wskazanych w art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. Tym samym nie mogło być ono uznane jako skarga kasacyjna, albowiem wniesione zażalenie nie spełnia wymogów niezbędnych do skutecznego zakwestionowania postanowienia o odrzuceniu skargi. Dodatkowo wskazać należy, że w piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się, że wniesienie skargi kasacyjnej od orzeczenia, na które służy zażalenie, nie powinno spowodować jej odrzucenia na podstawie art. 178 p.p.s.a., lecz powinno zostać potraktowane jako wniesienie w istocie zażalenia, błędnie nazwanego skargą kasacyjną. Z kolei w sytuacji odwrotnej t.j. gdy wniesiono zażalenie zamiast skargi kasacyjnej, zażalenie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne (zob. postanowienie NSA z 21 sierpnia 2013, I OZ 693/13). Dla zagadnienia charakteru i możliwości odrzucenia wniesionego zażalenia nie ma znaczenia fakt wadliwego pouczenia skarżącego o przysługującym mu środku zaskarżenia. Nieprawidłowe pouczenie w tym zakresie nie powoduje bowiem, że wniesiony środek jest skuteczny, a jedynie może stanowić podstawę do przywrócenia stronie terminu do wniesienia wymaganego przez prawo środka odwoławczego, w sytuacji gdy termin do jego złożenia już upłynął, a strona uchybiła temu terminowi stosując się do wadliwego pouczenia sądu (por. postanowienie NSA z 9 maja 2006 r., I OZ 1052/09, postanowienie z 28 maja 2013 r., II OZ 392/12). Mając powyższe na uwadze uznać należało, że wniesione zażalenie jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu. Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.