III SA/Gl 1205/12

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy sprawy ze skargi "A" Spółka jawna w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 1 lutego 2012 r. skarżąca Spółka domagała się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W jego uzasadnieniu strona skarżąca podała, że do momentu zawieszenia działalności w dniu [...]r. zajmowała się handlem hurtowym i detalicznym sprzętem elektronicznym. Poza kapitałem w wysokości 8.000,00 zł nie posiada żadnego majątku i nie uzyskuje żadnych dochodów. Środki finansowe, którymi dysponowała, zostały zablokowane, a bank zawiesił udostępnioną jej linię kredytową. Podobnie powstała z rozliczenia zabezpieczenia nadpłata w wysokości 86.972,20 zł została zaliczona na poczet zaległości w podatku od towarów i usług. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono zaświadczenie Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]r., z którego ustalono, że wniosek o zawieszenie działalności złożono [...] r. Jednakże dopiero od lutego 2010 r. Spółka nie składała deklaracji podatkowych. Poza wydatkami rzędu 1.700,00 zł w latach 2009-2010 nie osiągnęła żadnych przychodów (vide: podsumowanie KPiR). Z informacji pochodzących z Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że jej wspólnikami są: J.B., M.S. oraz M.S.. Ich miesięczne dochody wynoszą: 1.500,00 zł, 6.500,00 zł i 1.500,00 zł (vide: złożone na druku PPF oświadczenia majątkowe). Zarówno J.B. jak i M.S. pozostają w związkach małżeńskich. U każdego z nich obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Na ich utrzymaniu pozostaje ponadto po dwoje małoletnich dzieci. Z kolei M.S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną, z którą wychowuje małoletnie dziecko. Łączne dochody wspólników i osób pozostających z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą: 6.500,00 zł, 8.000,00 zł i 3.500,00 zł. Jako składniki posiadanego majątku wymienili: dom o pow. [...] m2 będący własnością żony M.S. podobnie jak działka o pow. [...] ha oraz budynek mieszkalny i samochód należący do żony J.B. Natomiast M.S. jest właścicielem mieszkania o pow. [...] m2, które jest obciążone hipotecznie. Z rachunków bankowych wspólników wynika, że dostępne środki wynoszą: 5.097,66 zł (J.B.), 286,07 zł (M.S.), 906,72 zł (M.S.). Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 18 września 2012 roku odmówił przyznania prawa pomocy. W dniu [...] roku do tut. Sądu wpłynął sprzeciw od niniejszego postępowania referendarza sądowego. W powyższym sprzeciwie pełnomocnik skarżącego podniósł jeszcze raz okoliczności wymienione we wcześniejszym wniosku o prawo pomocy podkreślając, że bezpośredni wpływ na faktyczne zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej miała okoliczność wszczęcia przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. kontroli podatkowej w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za okres od 01.01.2007 r. do 30.06.2007 r., która spowodowała zablokowanie środków finansowych na prowadzenie działalności gospodarczej w skutek zabezpieczenia kwoty nadpłaty w podatku od towarów i usług w wysokości 86.972,20 zł, co też wpłynęło na utratę płynności finansowej, a następnie zdolności kredytowej skarżącej Spółki. Nadto organy podatkowe dążą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwko wspólnikom skarżącej Spółki tj. M.S., J.B., M.S. oraz M.P., co do zobowiązań podatkowych bezzasadnie określonych w treści zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. wydał w dniu [...] r. wobec wspólników skarżącej Spółki tj. M.S., J.B., M.S. oraz M.P. decyzje orzekające solidarną odpowiedzialności tychże osób ze skarżącą Spółką oraz z pozostałymi wspólnikami, za zaległości podatkowej “A" Spółka Jawna z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń i luty 2007 wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Uściślił raz jeszcze, że co do majątku osobistego wspólników to: M,S, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z konkubiną M.D. oraz małoletnią córką. Jedynym składnikiem majątku jaki posiada jest obciążony hipotecznie lokal mieszkalny o powierzchni [...] m2, w którym zamieszkuje wraz z rodziną. Od [...]r. M.S.jest zatrudniony na umowę o pracę za wynagrodzeniem 1.500 zł brutto. M.S.posiada również zaległość wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w wysokości 1.621.476,40 zł oraz jako wspólnik “A".Spółka Jawna w wysokości [...] zł.M.D.osiąga miesięczny dochód w wysokości 2.000,00 zł brutto. Kwotę ponad 1.800 zł muszą przeznaczać miesięcznie na bieżące opłaty, a pozostałą kwotę na zaspokajanie bieżących i koniecznych potrzeb rodziny. Z kolei wspólnik J.B.prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonką M.B.(z którą ma rozdzielność majątkową małżeńską od dnia [...]r.) oraz dwojgiem małoletnich dzieci. J.B.nie posiada żadnego majątku. Mieszka on wraz z rodziną w budynku mieszkalnym stanowiącym własność jego małżonki. J.B.jest zatrudniony na umowę o pracę za wynagrodzeniem 1.500 zł brutto. Natomiast jego małżonka pobiera zaliczki z tytułu udziału w spółce w wysokości ok. 5.000,00 zł brutto. Powyższe kwoty są w całości wydatkowane na prowadzenie gospodarstwa domowego, w tym w szczególności wszelkie opłaty związane z utrzymanie budynku mieszkalnego m. in. opłaty za media, edukację małoletnich dzieci oraz zaspokajanie bieżących i koniecznych potrzeb rodziny. Wspólnik skarżącej Spółki M.S.prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z małżonką J.K.-S. (z którą ma rozdzielność majątkową małżeńską od dnia [...] r.) oraz dwojgiem małoletnich dzieci. M.S.nie posiada żadnego majątku. Mieszka on wraz z rodziną w budynku mieszkalnym stanowiącym własność jego małżonki. M.S. jest zatrudniony na umowę o pracę za wynagrodzeniem 1.500 zł brutto. Pobiera również zaliczki z tytułu udziału w spółce w wysokości ok. 5.000,00 zł brutto. J.K.-S. osiąga z tytułu umowy o pracę miesięczny dochód w wysokości 1.500 zł brutto. Powyższe kwoty są w całości wydatkowane na prowadzenie gospodarstwa domowego, w tym w szczególności wszelki opłaty związane z utrzymanie budynku mieszkalnego, w tym opłaty za media oraz spłatę wysokiego kredytu hipotecznego w wysokości 1.800 zł miesięcznie, jak również na pokrycie kosztów opiekunki dla młodszego dziecka w wysokości 1.000,00 zł miesięcznie oraz zaspokajanie bieżących i koniecznych potrzeb rodziny. Nadto w sprzeciwie podkreślono, że zarówno J.B.oraz M.S.posiadają zaległość podatkową wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. jako wspólnicy “A" M.S.Spółka Jawna w wysokości [...] zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd zważył, co następuje. Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., postanowienie, co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia stronie przysługuje środek odwoławczy określony w art. 259 P.p.s.a., to jest sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 P.p.s.a.). Podkreślić należy, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu (W. Chróścielewski, J.P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004). Mając na uwadze powyższe rozważenia stwierdzić trzeba, iż wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpoznaje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd rozważając przedmiotową sprawę musi ustalić, czy spełniona została określona w art. 246 § 2 pkt 2 a mianowicie osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, iż ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania występujących w sprawie kosztów sądowych, w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. - Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004 r., str. 319). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie analiza przedłożonych do akt dokumentów źródłowych nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Należy bowiem zauważyć, że choć skarżąca poza kapitałem w wysokości 8.000,00 zł nie posiada żadnego majątku, nie prowadzi działalności, gdyż ta od 1 października 2008 r. jest zawieszona i nie składa od lutego 2010 r. deklaracji podatkowych, albowiem poza wydatkami rzędu 1.700,00 zł przychód za lata 2009/2010 nie został osiągnięty, to jednak wnioskodawcą jest spółka jawna. Powyższa okoliczność ma istotne znaczenie w sprawie oznacza bowiem, że ocena zasadności złożonego wniosku nie może odbywać się w oderwaniu od oceny sytuacji finansowej wspólników tejże Spółki. Stosownie bowiem do art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Odpowiedzialność ta ma charakter odpowiedzialności osobistej, nieograniczonej, solidarnej i subsydiarnej. Również art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749) stanowi, iż wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki. Tymczasem jak ustalono z nadesłanych dokumentów źródłowych wspólnikami Spółki [...] są: J.B., M.S. oraz M.S. Ich miesięczne dochody wynoszą: 1.500,00 zł, 6.500,00 zł i 1.500,00 zł (vide: oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach). Jednakże M.S. poza należnościami ze stosunku pracy jest jeszcze razem z żoną J.B. wspólnikiem Spółki jawnej "B", która w ubiegłym roku wypracowała dochód rzędu 294.831,30 zł, co oznacza, że przypadający mu stosownie do posiadanego udziału zysk wynosił 143.408,26 zł. Natomiast w sierpniu bieżącego roku jego dochody opiewały na kwotę 7.680,38 zł (vide: wyciąg z rachunku bankowego), podczas gdy na posiadane przez J.B. i M.S. rachunki bankowe wpłynęły środki rzędu: 5.500,00 zł i 2.909,80 zł. Wobec powyższego przyjąć należało, iż strona skarżąca nie wykazała jakoby sytuacja materialna jej wspólników uniemożliwiała poniesienie występujących w sprawie kosztów sądowych. Dlatego też, mając na uwadze powyższe okoliczności na mocy art. 260 w związku z art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.